Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ўрим» бўйича 639 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

598 та
ўрим
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Буғдой, беда каби экинларни ёки ўт-ўланларни пояси тагидан ёппасига чалғи, ўроқ ва комбайнда қирқиб олиш; ўриш.

Ғалла ўрими. Биринчи ўрим. Ўрим асбоблари.

Пастдаги бўлимларнинг экини ўримга келмай, мол қўйиб юборишди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

Бетоб экан. Кун иссиқ, яна ўримга чиқибди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

2. Шундай ишлар мавсуми.

Нусратбек пичан ўримига вакил бўлиб, чорвадор раёнга бориб, Аҳмад бригадирникига ўтди. — С. Нуров, Нарвон

Тўлиқ мақола →
ор
Изоҳли луғат · яна 10 та луғатда

от 1. Ўзига номуносиб ёки эп кўрилмаган ишдан, нарсадан хижолат тортиш, уялиш туйғуси; уят, номус.

Хато қилмоқ бордир, тузатмаслик ордир. — Мақол

Қишлоқда бировдан калтак ейиш азал-азалдан эр йигит учун ор саналади. — Н. Норқобилов, Тўқнашув

2. Обрў, фахр.

Нори борнинг ори бор. — Мақол

Сен менинг чин ёримсан. Дилда ёʻғ-у боримсан, Ғам номус-у оримсан, Ой бориб, омон келгил. — Т. Тўла

  • Ор билмоқ Ўзига эп кўрмаслик. Мирзакаримбой билан пул юзасидан хириллашини, ёқа бўғишни [Ёʻлчи] ўзига ор билди. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Ор қилмоқ (ёки этмоқ) Уялмоқ, номус қилмоқ, ўзига эп кўрмаслик. [Раъно:] Агар ор эца Лайли ҳақлидир Қайснинг жунунидин. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
  • Ори келмоқ Уялмоқ, номус қилмоқ. — Ёʻқ, тоға, ўрганиб олдим, — деди уқувсизлигидан ори келган Қўзибой. Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар.
Тўлиқ мақола →
ўрим-йиғим

от Деҳқончилик ҳосилини йиғиштириб олиш ишлари, шундай ишлар жараёни, мавсуми.

Ёз бор, куз бор, пишиқчилик, ўрим-йиғим бор, худо хоҳласа. — П. Турсун, Ўқитувчи

Эндиги муҳим вазифа — ўрим-йиғимни ғоятда қисқа фурсатда уюшқоқлик билан ўтказиш, исрофгарчиликка ёʻл қўймасликдан иборат. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
ора
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Икки нарса ёки нуқта ўртасидаги масофа.

Москва билан Тошкент ораси 3500 километр. Колоннада машиналар ораси.

Ора узоқ, қарийб бир километрча келар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Нарсалар ўртасидаги жой, бўшлиқ, майдон; очиқ ёки тешик жой.

Ғўза қаторлари орасини юмшатиш.

Сени унда, мени мунда яратди. Орамизда оқар дарё яратди. — Қўшиқлар

Супаларнинг ораларига, атрофига анвои гуллар экилган. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

Булутлар орасидан ойнинг бир парча кумуши кўриниб қолди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Нарсаларнинг бир-бирига туташган жойи, ўртаси.

Этаги эшик орасига қисилиб қолди.

Саман отлиқ, қамчисини буклаб, пиёзи чакмонининг ёқаси билан гардан орасига қистирди-да, отини қистаб, деворга яқинлашди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Нарсаларнинг ичи, ўртаси.

Беда ораси жуда иссиқ, гўё қуёшнинг бутун олови беда ичига яширингандай. — Ойбек, Танланган асарлар

5. Қатор, саф; тўда, давра.

Орамизда ҳар хил одамлар бор. Орамиздан яқин дўстимиз кетди.

Буни ҳайданг орадан, жўралар! Яна ёлғонлар ила кўп Сизни сарсон қиладир. — Ҳамза

Қўшин Тошкентга етган баъдида бизлар ташқаридан ва сизлар ичкаридан бўлиб, Мусулмонқулни орадан кўтаргаймиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. Икки воқеа, ҳодиса ёки пайт ўртасида ўтган, ўтадиган вақт, фурсат

Меҳмонлар жўнаб, орадан сал вақт ўтмай Асрорқул келди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

Орадан тўққиз йил ўтди. Булар тўрт бола кўришди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

7. Кишилар ўртасидаги ўзаро муносабат, алоқа.

Бу ҳақда энди бизнинг орамизда гап бўлмасин, ўртоқ Нурмонов. — С. Зуннунова, Олов

— Ҳалиги гаплар ёлғонми! Орада ҳеч нарса бўлган эмасми? — сўради юмшоқланиб она. — Ойбек, Танланган асарлар.

8. 3-шахс эгалик ва ўрин-пайт келишиги қўшимчалари билан кўмакчи вазифасида ишлатилади.

  • Тирноқ орасидан кир қидирмоқ
  • Бу (ёки шу) 1. Орада Иккала хатга ҳам тезда жавоб кела бермади. Бу орада жанглар бўлиб, Мирзаевнинг қисми — гвардиячи қисм, ўзи гвардиячи сержант бўлди. — А.Қаҳҳор, Кўк конверт;— Бу орада Ҳомид нима қилиб юрибдир, ўзига тузуккина бой киши эмасми эди? — деди Офтоб ойим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Кун ора Кун оша, икки кунда бир, орадан бир кун ўтиб. Мулла Муҳсин, шу ҳовуздан кун ора сув ўтадими ё ёʻқ? — А. Қодирий, Кичик асарлар
  • Тез орада
  • Яқин орада 1. Яқин вақт ичида, яқин кунлар ичида, шу кунларда. Агар яқин орада ҳаво очилмай, сурункасига ёмғир ёғиб берса, нима қиламиз? — Н. Сафаров, Хадича АҳророваЯқин орадаги обжувоз пойкўпининг зарби ерни силкитиб, тўлқин берар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ора очиқ (қилмоқ) 1. Ўзаро ҳисоб-китоб тугади. [Бой Ғофирга:} Тўй баҳонасида мендан сенга ўтиб қолган арзимаган нарсалар бор. Шуларни пулга чақиб, орани очиқ қилиб қўйсак, деган эдим. — Ҳамза, Бой ила хизматчи;Сен хато қилган бўлсанг, мен ҳам хато қилдим, ора очиқ, — деди Тўлаган қистаб келаётган кулгидан лаби пирпираб. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Орага одам (ёки киши) қўймоқ Икки томонни битиштириш, улар ўртасидаги иш ҳақида келишиш учун учинчи бир шахсни воситачи қилиб юбормоқ. Мендан ўзи хафа бўлган бўлса, орага киши қўйса ҳам бўлар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Орага суқилмоқ Бошқаларнинг гапига, суҳбатига ёки ишига аралашмоқ. Дув орага суқилибди неча даллол: Барака де, барака де, сен сот, сен ол! — Ғ, Ғулом
  • Орага тушмоқ (ёки кирмоқ) Ўзаро мунозара қилаётган, тортишаётган ёки уришаётган кишилар орасидаги ихтилофни бартараф қилиш учун уринмоқ. Эр-хотиннинг орасига эси кетган тушибди. — МақолЭр-хотиннинг орасига тушган киши баъзан ўша тобда, аксари кейинчалик сўкиш эшитади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Орада қолмоқ Маълум кишилар ўртасидаги воқеалар ёки гапдан бошқалар хабар топмаслигига аҳдлашмоқ. — Назар ака, — деди биринчи ёрдамчи босиқлик билан. — Гап орамизда қолди, деб ваъда бердингиз. — М. М. Дўст, Лолазор
  • Орада (ёки орага)
  • Орада(н) гап ўтди (ёки қочди) Икки томон ўртасида нохуш, бир-бирига қаттиқ тегадиган, айил ботадиган гап бўлди. Сиз пайқамабсиз Орада жиндай гап қочди. — А. Қаҳҳор, Миллатчилар
  • Ораларидан қил (ҳам) ўтмайди
  • Ора(ни) бузмоқ Кишилар ўртасидаги алоқани, муносабатни ёмонлаштирмоқ, ўртага адоват солмоқ, дўстни душманга айлантирмоқ. Бинойидек бош қўшиб турган икки элатнинг ораси яна бузилди-қуйди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
  • Ораси яқин бўлмоқ Ўзаро муносабати, алоқаси яхши бўлмоқ. Яхшибоев раисни лақаби билан айца ҳам, раиснинг ўзи заррача хафа бўлмасди, шундан билдимки, буларнинг ораси яқин. — М.М. Дўст, Лолазор
  • Ора ойи Қамария йил ҳисобидаги шаввол ва зулҳижжа оралиғидаги ой; зулқаъда.
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 598 →

Таърифлар ичида

12 та
қизғин

қизғин Қизиб турган, қизиган; ҳароратли, иссиқ; қайноқ. Саратоннинг қизғин қуёши. Қизғин қум остидан янгигина келтирилган тўрт дона кўмач иштаҳаларни ўзига тор

вазифа

вазифа Амалга оширилиши, ҳал қилиниши лозим бўлган, кўзда тутилган мақсад, мақсадли иш. Миллатни уйғотиш — уйғонганларнинг вазифаси. Чўлпон, Кеча ва кундуз Ик

қисқа

қисқа Бўйлама ўлчами, узунлиги унча катта бўлмаган; калта. Қисқа ёғоч. Қисқа юбка. Қисқа ёʻл. Қисқа сочли аёл. Бўйи қисқа одам. Бўйни қисқа от. Қисқа метраж

сават

сават Сават қалпоқ - эзиб юмшатилган буғдойпоя нарсалардан тўқилган қалпоқ Шу вақт отлиқнинг сават қалпоғи тагидан билакдай ёʻғон икки ўрим сочи тушиб кетиб,

қуймуч

қуймуч анат. айн. Думғаза 2. Бақа гавдасининг умуртқа поғонаси қисқа бўлади ва узун қуймуч суяги билан тамомланади. Зоология Гавданинг бел билан думғаза ўртасида

Ҳаммасини кўриш · 12 →

Эртаклар

16 та
Бир коса заҳар
Халқ оғзаки ижоди

Бир чол билан кампирнинг ёввойилашган мушуги уларнинг жонига тегади. Мушук чакалакзорда тулки билан дўстлашиб, биргаликда қуённи алдамоқчи бўлишади.

Бўри билан тулки
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда тулкининг айёрлиги ва бўрининг соддалиги орқали ҳаётий сабоқлар берилади. Тулки ҳар доим ўзининг ақл-заковатидан фойдаланиб, қийин вазиятлардан

Эркажон
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ўгай она зулмидан қочган шаҳзода Эркажоннинг саргузаштлари, унинг жасорати ва садоқатли тойининг ёрдами билан бахтга эришиши ҳикоя қилинад

Эркенжа
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилли подшоҳнинг кенжа ўғли Эркенжа саргузаштлари ҳақидаги эртак. У турли қийинчиликларга дуч келади ва ҳайвонларнинг ёрдами билан уларни енгиб о

Жоҳил подшо ва Абу Али
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда жоҳил подшоҳ ва Абу Али исмли донишманд табиб ўртасидаги муносабатлар тасвирланади. Подшоҳнинг касал хотинини даволаш учун Абу Али ўзига хос у

Маликаи Ҳуснобод
Халқ оғзаки ижоди

Золим подшоҳнинг қизи Маликаи Ҳуснобод отасининг зулмига қарши чиқиб, ўз тақдирини ўзи белгилашга интилади. У кўплаб қийинчиликларни бошидан кечириб,

Ҳаммасини кўриш · 16 →

Шева материаллари

13 та
бурум
Хоразм вилояти · соч ўрими

соч ўрими

бурум
Самарқанд вилояти · соч ўрими

соч ўрими

бурум
Қорақалпоғистон Республикаси · соч ўрими
додақ
Қорақалпоғистон Республикаси · соч ўримининг пасти
кох бедä
Қашқадарё вилояти · беда

ёʻнғичқанинг учинчи ўримидан қуритилган беда

кўримлик
Қорақалпоғистон Республикаси · кўрмана

1. кўрмана; 2. касални кўришга борганда олиб бориладиган мева-чева, озиқ-овқат

Ҳаммасини кўриш · 13 →