ot 1. anat. Odam va quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlarning koʻkrak qafasi ichiga joylashgan bir juft, konus shaklidagi nafas olish aʼzosi.
Oʻpka kasalligi, Oʻpkaning yalligʻlanishi.
Oʻpkasiga havo toʻldi, koʻzlari ham yorishib ketdi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Kuzning yoqimsiz shamoli oʻpkani qichitib, yoʻtalni qistatar — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. s. t. koʻchma Oʻzini bosolmaydigan, hovliqma shaxslarga nisbatan, odatda, ularning ismiga qoʻshib (tirkab) ishlatiladi.
Jumaboy oʻpkadan har baloni kutsa boʻladi. Agar oʻpkaligi qoʻzib, kamar bilan Suyarqulning miyasiga solib qolsa bormi — A. Koʻchimov, Halqa
3. Hayvonlarning shu aʼzosi (ovqat sifatida).
Uzoqdagi quyruqdan yaqindagi (oldingdagi) oʻpka yaxshi. — Maqol
- Oʻpkasi yoʻq Oʻta hovliqma, fikr-mulohaza bilan ish yuritmaydigan. Ishqilib, yurtimiz ishi mana bunday oʻz qadrini bilmagan, oʻpkasi yoʻq toyloqchalarga qolmasin-da — Mirmuhsin, Supurgiga sajda
- Oʻpkasi koʻrinmoq Biror narsa dardida nihoyat darajaga yetganlik, juda holdan toyganlikni bildiruvchi ibora. Malikaxon desa, oʻpkangiz koʻrinadigan boʻlibdi-yu, sir boy bermaganingizga oʻlaymi?! — F. Zohid, Oshiq va maʼshuqBir tirnoq koʻrsam, deb oh ursa, oʻpkasi koʻrinadi. — K. Yashin, Hamza
- Oʻpkasi (ogʻziga) tiqilmoq Nihoyatda hayajonli, hovliqqan, hatto gap-soʻz aytish qiyin boʻlgan holatga tushmoq. Hovliqqanimdan halloslab, oʻpkam tiqilib qolgan ekan, buvim jon holatda divandan turib ketdi. — H. Nazir, Yonar daryo— Tinchlik emas, — dedim oʻpkam ogʻzimga tiqilib. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
- Oʻpkasi toʻlmoq Yigʻlash darajasiga kelmoq, yigʻisi tomogʻiga kelmoq. Cholning tovushi oʻzgardi, oʻpkasi toʻldi shekilli, birpas tek qolib, keyin gapirdi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. [Tohir] Negadir oʻpkasi toʻlib, koʻziga yosh keldi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar— Azizim Hayotim, nima boʻldi? — dedi Gʻulomjon oʻpkasi toʻlib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Oʻpkasi shishmoq Barchasi charchadi, oʻpkasi shishdi. — Bahrom va Gulandom
- Oʻpkasini bosmoq Hovliqish, jahl kabidan oʻzini tiymoq. U kuli bir enlik sigaretini jahl bilan chertib tashladi-yu, oʻpkasini bosibroq davom etdi. — S. Siyoyev, YorugʻlikKoʻzingni shira bosmasin, akasi, oʻpkangni bosib olgin-u aqlingga rivoj ber. — J. Abdullaxonov, XonadonHoʻ, sal oʻpkangizni bosib oling, tinchlikmi oʻzi? — Mushtum
- Oʻpkasinitutolmaslik Yigʻini tiya olmaslik holatiga kelmoq. Normat ham oʻpkasini tutolmadi, ammo [ona] bagʻridan chiqib, safga borib qoʻshildi. — I. Rahim, Chin muhabbat— Otangdan soʻra, bolam, — deya oʻpkasini tutolmay yigʻlab yubordi Jahon buvi. — K. Yashin, Hamza
- Oʻpkasini qoʻltiqlamoq Hovliqmoq, biror narsa dardida holdan ketar darajada yurmoq. Shu payt kuyov stol ostidan emaklab oʻtdi-yu, oʻpkasini qoʻltiqlagancha quyon boʻldi. — MushtumIsqirt boʻlib, laqillab yuramanmi, dedim-da, orqamdan oʻpkasini qoʻltiqlab yurgan Maxzumovga turmushga chiqib oldim. — Gʻayratiy, Dovdirash