Qidiruv

1. Oʻlmoq feʼlining chegara shakli.

To oʻlguncha shu oʻlkada qol. — H. Olimjon

2. ayn. Oʻlgu(n)day.

Oʻlguncha baxil. Oʻlguncha injiq. Oʻlguncha kaltaklamoq.

Maxdum ularni oʻlguncha yomon koʻrib eshikdan qaytarishga tirishar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

fl. 1. Narsani ushlab yoki biror asbob bilan tutib qoʻlga kiritmoq.

Ariqdan suv olmoq.

Saodatxon kapalak ushlagandek ehtiyotlik bilan qutichani qoʻliga oldi. — S. Zunnunova, Olov

Oʻzbek oyim burchakda bola koʻtarib oʻtirgan Zaynabdan chaqaloqni olib, uni jomni toʻkib kelishga buyurdi. A. Qodiriy, — Oʻtgan kunlar

Yoʻlchi ketmonni olib, ishiga joʻnadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2) kelishmoq, roziligini olmoq.

3. Qabul qilmoq; yollamoq.

Ishga olmoq. Bolaga enaga olmoq.

4. Boʻshatmoq, bekor qilmoq, tushirmoq.

Sizni bugundan boshlab ishdan oldik.

U avvalgi direktorimizning boshiga tuhmat yogʻdirib, ishdan oldirdi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

5. Qirqib, kesib, tortib, sugʻurib chiqarmoq.

Tirnoq olmoq. Qoʻyning junini olmoq. Soch olmoq. Oyoqqa kirgan tikanni olmoq.

[Ali oxun] Doʻppisi ichiga toʻgʻnalgan ignani oldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Yechmoq, solmoq.

Xotin boshidan jun roʻmolini oldi-da, bir-ikki qoqib, yana oʻradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

7. Tushirmoq, boʻshatmoq; xoli qilmoq.

Yelkasidan yukini olmoq. Mashinadagi yashiklarni olmoq.

Usta Olim otning jilovidan qoʻlini olib, soʻradi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

8. Qoʻlga kiritmoq; ega boʻlmoq.

Daromad olmoq. Paxtadan moʻl hosil oldik.

[Yoʻlchi] Ikki yarim yil boyning boʻyinturugʻini sudradi. Nima oldi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Feruza Yigitaliyeva shu olimpiada-da bir yil birinchi oʻrinni oldi. — S. Ahmad, Yulduz

9. Yemoq, yemoq-ichmoq, tanovul qilmoq.

Hammasi sizning tegishingiz, hech kimga qaramang. Baliqni oling! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

10. Oʻziga singdirmoq, qabul etmoq.

Rangni yaxshi oladigan ipak.

11. Paydo qilmoq, hosil etmoq, yigʻmoq.

Yara yiring olibdi. Gʻoʻzalar koʻsak oldi.

12. Aytmoq, kuylamoq.

“Nasrulloyi”, Girya ol! Ibodxoʻja, Figʻonni ol! — Shukrullo, Saylanma

Zoʻr qoʻshiqlardan bittasini oʻrganib, katta toʻyda oʻrtaga chiqib, bir olayki. — A. Koʻchimov, Halqa

13. Uylanmoq, xotin olmoq.

[Zuhra:] Yosh qizni olganing bir sari, endi buni oʻqishdan qoʻyib, kurortga olib ketayotganing nimasi? — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

14. Xarid qilmoq.

Bu paltoni necha pulga oldingiz? Hovli olma — qoʻshni ol. — Maqol

Ancha narsa oldik Senga bir joʻra beqasam. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

15. Qoʻlga kiritmoq, qozonmoq.

Obroʻ olmoq. Erkinlik olmoq. Darsdan aʼlo baho oldim. Ilmiy daraja olmoq. Olqish olgan omondir, qargʻish olgan yomondir. — Maqol

Oʻn besh kunlik sinovdan keyin traktorchi nomini oldik. — A. Qahhor, Xotinlar

16. Ketkazmoq, yoʻqotmoq.

Chayonning zahrini chayon oladi. — Maqol

Fotihadan keyin Oftob oyim kuyovga qatiq olib chiqdi va Otabekning ichmaganiga ham qoʻymay, ichingiz, yoʻl gʻuborini oladir, deb qistay boshladi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

17. Qoplamoq, chulgʻamoq, oʻramoq, tutmoq.

Toʻqayni oʻt olgan. Kabobning hidi butun hovlini oldi. Meni isitma oldi.

Sen bundan ketmaysan omon, oʻngu soʻlni olsa tuman. — Yodgor

18. Egallamoq, ishgʻol qilmoq, band etmoq.

Royal koʻp joyni oldi. Goʻroʻgʻli kelib, falon shaharni olibdi, desa semirib, eshikdan ichkariga bazoʻr kiraman. — Gulixiromon

Mojaro ustiga Fosih afandi kirib qoldi. U toʻgʻri ayvonga chiqib, mingboshining pinjidan joy oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

19. Qamashtirmoq.

Tong yorishib, qamish poyalari oftob tigʻida lov-lov yonayotganga oʻxshab koʻzni oladi. — S. Ahmad, Ufq

20. Yetakchi feʼl sifatida ot turkumidagi soʻzlar bilan birikib, qoʻshma feʼl yasaydi, masalan,

amal olmoq, avj olmoq, alanga olmoq, bahra olmoq, bosh olmoq, yonini olmoq, yosh olmoq.

21. Ravishdosh shaklida boshqa feʼllar bilan birikib, qoʻshma feʼl hosil qiladi, masalan

olib bermoq, olib bormoq, olib kelmoq, ola bilmoq, ola boshlamoq, ola kelmoq. Uzum suv olib qoldi.

22. -i(b) affiksli ravishdoshlar bilan birikib, qoʻshma feʼl hosil qiladi va ish-harakatning oʻzi uchun bajarilganligini bildiradi, masalan

bilib olmoq, tortib olmoq, yetib olmoq, yigʻib olmoq, sugʻurib olmoq, yoza olmoq, qila olmoq.

kt. Qizil, qirmizi

Ol yuzli

Umrning oxirigacha, toabad.

sft. 1. Oq-qora, oq-malla va shu kabilar qorishiq tusli (hayvonlar tusi haqida).

Ola ot. Ola hoʻkiz. Ola tovuq somon sochar, oʻz aybini oʻzi ochar. — Maqol

Bu pulga manman degan galanskiy [golland] ola sigir olishingiz mumkin. — N. Aminov, Qahqaha

2. Turli xil rangli, yoʻlli yoki gulli; chipor.

Ola (yoʻlli) beqasam. Ilon chaqqan ola arqondan qoʻrqar. — Maqol

Xonaning toʻridagi poʻstak ustida oppoq soqoli koʻksiga tushgan, katta sallali, ola choponli domla oʻtirardi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. koʻchma Kelishmovchilik, nifoq, nizo.

Oltovlon ola boʻlsa, ogʻizdagini oldirar. — Maqol

Ovul iti ola boʻlsa, boʻri kelsa birikar. — Maqol.

[Tojiboy:] — Yoʻq, mening fuqarom ichida olasi yoʻq, — dedi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. koʻchma Tugal emas, hakkam-dukkam, bir tekis unib chiqmagan; chala.

Chigit sifatsiz ekilib, koʻchat ola chiqsa, kimga foyda-yu, kimga zarar? — M. Nazarov, Jilvon jilvalari

ot 1. Narsalarning kuzatuvchiga qaragan qismi; pesh, yuz.

Binoning oldiga shiorlar osilgan. Koʻylakning oldi uzunroq boʻlibdi.

Ot old oyoqlarini irgʻitib sapchidi-da, shamoldek uchib ketdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Narsalarning ilgari tomonidagi yoki qismidagi joy, oʻrin.

Uyning oldini supurib, joy qilmoq.

Mastonga aravaning oldidan joy berishdi. — A. Qahhor, Maston

3. (3-shaxs birlik shaklda) Biror ish-harakat, voqea-hodisa va shu kabilardan oldin boʻladigan, roʻy beradigan, oʻtkaziladigan.

Bayram oldi musobaqasi. Saylov oldi kampaniyasi.

4. 3-shaxs egalik va joʻnalish, oʻrin-payt, chiqish kelishiklari affikslari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (oldida, oldidan).