Қидирув

от Номусини ёʻқотганлик, беҳаёлик, уяцизлик; номуссиз кишиларга хос хатти-ҳаракат, иш.

Бу номуссизлик четанчиларнинг етти яшаридан етмиш яшаригача ичдан ғазабга келтиради. — А. Қодирий, Обид кетмон

от 1. Кишининг ўз обрўйини улуғлаш ва ардоқлаш ҳис-туйғуси; орият, диёнат, виждон.

Номусини ерга букмоқ. Номус ва ғайрати бор одам меҳнатдан қўрқмайди. Нодон билан юрма, Номусингни букма. — Мақол

2. Хижолат тортиш ҳис-туйғуси; уят-андиша, шарм, ҳаё, ор.

Номусга қўймоқ.

[Жамила:] Ҳаё беномусда бўлмайди! Ҳаёсизда номус бўлмайди. — Ҳамза, Бой ила хизматчи

Номус! Номус эр кишини ўлдиради-я! — Шуҳрат, Шинелли йиллар

[Ҳайитжон:] Отаси бечора бўлса, қанча вақт эл-халқдан номус қилганидан, аллақандай шаҳарларга бадарға бўлиб, яқинда келди. — Ҳамза, Паранжи сирлари

3. Қиз поклиги, бокиралик, иффат, қизлик.

Бахциз оналарнинг кўз ёшлари, болаларнинг, қизларнинг таҳқирланган номуси учун сўнгги нафасгача курашинг. Ўлим, тиз чўкиш ёʻқ! — Ойбек, Қуёш қораймас

Агар ит тегмаган бўлса, покман, номусим жойида десанг, кел, бери кел. — М. Мансуров, Ёмби

сфт. 1. Орияти, диёнати, виждони бор; ориятли, виждонли.

Номусли, меҳнаткаш йигит топилса, қизни tezroq.uza-тишга қарор қилганини, бу хусусда кампирнинг фикрини билмоқчи эканини айтди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Уяти бор, уят-андишани биладиган; шармли, ҳаёли.

Отам Тошкентда экан чоғ-да бу гапни айтишга уялган эмишсиз гўё бунинг ила номусли бўлиб кўринмоқчисиз шекилли? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от айн. Ор-номус.

Баланд-баланд тоғнинг қори бўлади, Мард йигитнинг номус-ори бўлади. — Фозил шоир

Қиз бола нозик гул, у ўз қадр-қимматини биладиган, номус-орли бўлиши керак-да, ахир. — Газетадан

сфт. 1. Орияти, диёнати, виждони ёʻқ; орияциз, виждонсиз.

Номуссиз юрмакдан номусли ўлмак афзал. — Мақол

2. Уяти ёʻқ, уят-андишани билмайдиган; шармсиз, беҳаё.

[Юсуфжон:] Нимага сен холангга, биз берамиз деган кишига тегмайман, деб эмишсан? Қандай бетинг бўлди, номуссиз! — Ҳамза, Паранжи сирлари

от Ор-номусли бўлиш ҳолати.