Поиск

sft. 1. Oʻzini katta tutadigan, bosar-tusarini bilmay qolgan; takabbur.

Manman odam. Kamtarga — kamol, manmanga — zavol — Maqol

U ilgarigi manman Tojiboy emas: hiylagina hovurdan tushgan va anchagina muloyimlashib qolgan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. yoki Manman (manaman) degan Mashhur, eng oldingi, dongdor.

Xivaning manman degan boylaridan pul topish sirlarini oʻrgandim. — J. Sharipov, Xorazm

Bunaqa zanjirni yanga tugul, qishlogʻimizdagi manman degan temirchi ham uzolmaydi. — Yoshlik

Koʻchaga chiqsam, manman degan yigitlar husnimga mahliyo boʻladi. — Mushtum

Qoʻqonning manaman degan boylaridan Mirazimjon boyni oʻldirtirib, sir ochilayotganda xoʻjakoʻrsinga Ergashga jazo berdirdi. — K. Yashin, Hamza

1. shv. Men.

Olimxon aka, siz chora koʻravering Man ham yordamlashaman. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. yoki Man qilmoq (etmoq, aylamoq) Taqiqlamoq, toʻxtatib qoʻymoq, qatagʻon qilmoq.

3. esk. Joyiga qarab turli qiymatga ega boʻlgan ogʻirlik oʻlchovi.

ot 1. Oʻzini katta tutishlik; manman ekanlik; kibr.

Maqtanchoqligi, manmanligi tufayli koʻplar yoqtirmaydigan yengil tabiatli Murzin kelib qoldi. — Shuhrat, Shinelli yillar

2. Manman odamlarga xos xususiyat, ish, xatti-harakat.

Bunday maqollarda ahloq, va odatlarga zid boʻlgan xususiyatlar: tekinxoʻrlik, manmanlik, isrofgarchilik kabi odatlar qattiq qoralanadi. — OʻTA

Uni [odamni] tamom qiladigan kushandasi ham manmanligu maishatu shuhratparastlik. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

olm. 1. Soʻzlovchining qoʻlida yoki yaqinida turgan narsani, boʻlayotgan yoki boʻlib oʻtgan voqea, hodisani koʻrsatishda ishlatiladigan soʻz.

— Kitobing qani? — Mana, Mana kechagi aytgan oʻrtogʻim.

— Mana, bekachim, — dedi kulib Toʻybeka, — Anovi kungi yosh mehmonni senga maqtasam, achchiqlanding, ammo kelib-kelib seni oʻshanga berdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mana, ikki oyning ichida yaydoq dala yuzi yam-yashil gʻoʻza nihollari bilan qoplandi. — Gazetadan

2. Koʻrsatish olmoshlari oldida kelib, kuchaytiruv va taʼkid bildiradi.

Urushga orzumandmisiz, mana bu boyvachcha ukangizni olib joʻnay bering, yoʻl ochiq. Oybek, — Tanlangan asarlar

3. yukl. Alohida taʼkid bildiradi.

Yigitlarni eltib, toʻppa-toʻgʻri oʻq tagiga haydaydilar, mana, keyin eshitib qolarmiz. — Oybek, Tanlangan asarlar

Mana, boshqarma plan boʻlimida uni rosa qizartirishdi. — S. Ahmad, Bosh ogʻrigʻi

4. Undov gapda hayrat, kinoya, taajjub kabi maʼnolarni bildiradi.

Ana husn-u mana malohat! Mana bamaʼnilik! Mana ilm-u qobiliyat! — Mirmuhsin, Meʼmor

Ma soʻzining hurmat va koʻplik shakli.

Mang, ishonmasangiz, hidlab koʻring. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

ot 2. Soʻzning mazmun tomoni, soʻz bilan ifodalangan tushuncha.

Soʻzning toʻgʻri maʼnosi. Soʻzning koʻchma maʼnosi.

Men, odatim boʻyicha, soʻzlarning maʼnolarini va nomlarning nomlangan narsa bilan munosabatini bilishga qiziqqanimdan: — U qishloqni nega Tezguzar deb ataganlar? — deb soʻradim. — S. Ayniy, Esdaliklar

3. ayn. Mazmun.

Gavhar bu gapdan qoʻlimdan kelsa, yordamimni ayamayman degan maʼnoni uqdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Unsin qoshini chimirib, yalt etib Gulnorga qaradi, lekin soʻnggi jumlaning maʼnosini, nechundir, soʻramadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Baʼzi xatti-harakat va shu kabilardan anglashiladigan narsa; ifoda.

Xotin uning harakatidan oʻpich ber degan maʼnoni angladi-da: — Shuni toʻgʻri ayta qolsangiz, nima boʻlar ekan! — dedi. — A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin

Uning vajohatidan nega kelding, degan maʼno borligini Aziza tushundi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

5. Biror narsaning mohiyati, nima ekanligi; mohiyat.

Samandarov zaharxanda qildi: — Bu qanaqa musobaqa boʻldi? Musobaqaning maʼnosini tushunasanmi oʻzing? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Demak, irsiyatning maʼnosi — oqsil sintez qilish qobiliyatining nasldan naslga oʻtishidir. — Fan va turmush