Поиск

Hisoblarni bajarish, shu jumladan elektron shakldagi axborotni oldindan belgilangan algoritm boʻyicha qabul qilish, qayta ishlash, saqlash uchun moʻljallangan mashina. Kompyuter soʻzi ingliz tilidagi to compute, computer, soʻzlarining hosilasi boʻlib, ular “hisoblash”, “hisoblagich” deb tarjima qilinadi. Dastlab ingliz tilida bu soʻz, mexanik qurilmani jalb qilib yoki uning koʻmagisiz arifmetik hisoblarni bajaradigan insonni anglatgan. Keyinchalik uning maʼnosi mashinalarning oʻziga koʻchirildi, biroq, zamonaviy kompyuterlar matematika bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan koʻplab masalalarni ham bajaradilar. XX asrning 90-yillaridan boshlab, kompyuter atamasi elektron hisoblash mashinalari (EHM) atamasini amalda siqib chiqardi. Kompyuter quyidagi asosiy bloklardan iborat: - asosiy xotira; - protsessor; - tashqi qurilmalar. Kompyuterning hamma bloklari oʻzaro tizim magistrali (shinasi) bilan bogʻlangan. Uning oʻzagi boʻlib, bitta protsessor yoki protsessorlar guruhi hisoblanadi. Ular, kesh-xotira yoki tezkor xotira bilan bevosita oʻzaro ishlaydi va kontrollerlar yordamida tashqi qurilmalarga shu jumladan, tashqi xotira qurilmalariga va kiritish-chiqarish qurilmalariga ulanishi mumkin. Maʼlumotlarni kiritish uchun klaviatura, skanerlar va h.k. lar ishlatiladi. Maʼlumotlar ekranga, printerlarga, radiokarnaylar va boshqa qurilmalarga chiqariladi. Kompyuter ishini operatsion tizim boshqaradi. Birinchi – Z1 va Z3 – dasturlanadigan kompyuterlarni nemis muhandisi Konrad Suze (Konrad Zuse) 1938 va 1941 yillarda yaratgan.английскийcomputerрусскийкомпьютер

ингл:рус: computer scienceкомпьютерная наука

Kompyuterlar va kompyuter texnikasi bilan bogʻliq, odatda tillarga tegishli tushuncha. Bu tushuncha koʻproq dasturlash tili tushunchasiga mos keladi, lekin bunday moslik bir maʼnoli emas. Masalan, markerlash tillari (HTML kabi) dasturlash tillariga kirmaydi, ammo aniq kompyuter tillariga tegishli.английскийcomputer languageрусскийкомпьютерный язык

ингл:рус: Raqamli poligrafiyada ishlatiladigan atama. U kompyuter bilan poligrafiya orasida oraliq amallar yoʻqligini bildiruvchi tushuncha.английскийcomputer-to-pressрусскийкомпьютер-печать

ингл:рус: Holatlarni kompyuter yordamida modellash. U samarador yechimlarni ishlab chiqish maqsadida, ziddiyat usulidan foydalanadi. Oʻyinlar nazariyasi asosida yaratilayotgan kompyuter oʻyinlarida, bir ishtirokchi sifatida – kompyuter, boshqalari sifatida – odamlar qatnashadi. Har bir kompyuter oʻyini, uning oʻtib borish jarayonini tavsiflaydigan algoritm tomonidan belgilanadi. Bu algoritm qator talablarga javob berishi zarur: - jarayon shunday boʻlishi kerakki, oʻyinchi koʻnikmalar olsin va takroriy oʻyinda yigʻilgan tajribani ishlata olsin; - oʻyin oʻyinchini eng yaxshi natijaga erishishga qiziqtira olishi bilan maftunkor boʻlishi kerak; - oʻyinda maʼlumotlarni ifodalashning turli shakllari ishlatilishi zarur. Oʻyin tushunchasi insonning ishi va dam olishi bilan bogʻliq turli sohalarni qamrab oladi. Bunga ishchanlik oʻyinlari (iqtisod va ishlab chiqarishni boshqarish), oʻqish, sport, dam olish, koʻngil ochish kiradi. Oʻyinlarni oʻtkazish uchun kompyuterlarga maxsus kiritish-chiqarish qurilmalari – richagli mexanizm, radiokarnay, mikrofon va boshqalar bilan jihozlanadi.английскийcomputer gameрусскийкомпьютерная игра

ингл:рус: Qonunchilikning yangi sohasi. U kompyuter, kompyuter tizimlari va tarmoqlarini ishlatish jarayonida yuzaga keladigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladigan huquqiy hujjatlar majmuidir. Huquqshunoslikka oid adabiyotlarda “kompyuter huquqi” atamasi bilan birga: “informatika huquqi”, “axborot huquqi”, “kompyuter-axborot huquqi” kabi atamalar ham uchraydi. Axborot huquqi tushunchasi kompyuter huquqi tushunchasiga nisbatan kengroq maʼnoga ega, chunki u, axborotga qanday texnik vositalar bilan ishlov berilishidan va uni tashuvchilar qandayligidan qatʼiy nazar, axborot faoliyati sohasidagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi.английскийcomputer lawрусскийкомпьютерное право