Поиск

fl. 1. Koʻrmoq feʼlining orttirma nisbati.

Kitoblarni koʻrsatdi.

Shogird yigit Murodni koʻrsatdi. — T. Murod, Oq ot

2. Namoyish qilmoq; amalda isbotlamoq; bildirmoq.

Bilimdonligini koʻrsatdi. Doʻstligini koʻrsatdi. U [Ahmadjon] mehnatga boʻlgan qobiliyatini ayniqsa kolxozda koʻrsatdi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Bu yigit boshqa hech ishda oʻzini koʻrsatmagan edi, shu ishga qoʻydik, bunda oʻzini koʻrsatdi. — A. Qahhor, Kartina

3. Dalil keltirmoq, aytib yoki namoyish qilib isbotlamoq.

Bahona koʻrsatmoq. Dalil koʻrsatmoq. Sabab koʻrsatmoq.

Bunga nima vaj koʻrsatasiz? Koʻrdingizmi, koʻrsatayotgan vajingizning oʻzi vajga muhtoj. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Nishon bermoq; dalolat, ishora qilmoq, bildirmoq.

Bu narsa koʻrsatadiki, Mirzakarim otam dunyo lazzatini yaxshi tushunadilar, yana koʻp vaqt bu lazzatdan bahramand boʻlishni istaydilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Lekin kechasi koʻringan butun alomatlar dushman shitob bilan chekinayotganini koʻrsatar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

5. Biror ish yoki vazifani bajarish uchun birovning muvofiqligini, munosibligini aytmoq, nomzodini taklif etmoq.

Aravakash Yoʻlchini chaqirdi: — Katta oyimning yumushlari bor ekan. Menga buyurgan edilar. Ishim zarurligidan sizni koʻrsatdim. Siz uchrashing. — Oybek, Tanlangan asarlar.

6. s. t. Adabini, taʼzirini bermoq; oʻch olmoq.

Qachongacha ovozimni boʻgʻadilar; tirikman — tinchimayman. Koʻrsataman ularga! — Oybek, Tanlangan asarlar

Xaloyiq oldida meni beobroʻ qilishning oqibatini sen it qoriga bir koʻrsatib qoʻyay hali! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

7. Qilib, etib ravishdoshlari bilan birikib, ular boshqargan soʻzdan anglashilgan belgi yoki xususiyatga ega ekanlikni isbotlashga, bunga boshqalarni ishontirishga urinmoq maʼnosida ishlatiladi.

Birovni yomon qilib koʻrsatma. Oʻzini bilarmon qilib koʻrsatmoq.

Galkin oʻzini qoʻy ogʻzidan choʻp olmagan qilib koʻrsatishga intilar edi. — K. Yashin, Hamza

8. Ayrim otlar bilan birikib, shu otlar bildirgan ish-harakat, narsani qilish, namoyon etish maʼnosini bildiradi.

Gʻayrat koʻrsatmoq. Jasorat koʻrsatmoq. Matonat koʻrsatmoq. Taʼsir koʻrsatmoq. Qarshilik koʻrsatmoq. Gʻamxoʻrlik koʻrsatmoq. Hurmat koʻrsatmoq.

Gulnorning gʻoyib boʻlishi Yoʻlchiga yashin urgan kabi taʼsir koʻrsatdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Azizbek:] Bunchalik gʻayrat koʻrsatgan fuqarolarga rahmat, dunyo turguncha tursinlar! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bunda, ayniqsa, kashmirlik darvesh jonbozlik koʻrsatdi. — K. Yashin, Hamza

fl. 1. Koʻrish qobiliyatiga ega boʻlmoq, kishi va narsalarning, borliqning koʻrinishi qandayligini farqlay bilmoq.

Ikromning dadasi Toʻymat akani, koʻzingiz yaxshi koʻrmas ekan, deb olishmadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Otamning bir koʻzi koʻrmay qoldi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Koʻz bilan ilgʻamoq, koʻz vositasida aniq farqlamoq, sezmoq, bilmoq.

Lekin rashk qitiqlagan kezlarda chehrang oʻzgaradi. Men buni oʻz koʻzim bilan koʻrganman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Fotimani ustanikidan chiqib kelayotganini koʻrganlar avval hayron boʻlishdi. — T. Ashurov, Oq ot

3. Tanishish, bilish, aniqlash va shu kabilar maqsadda koʻzdan, nazardan kechirmoq; nazar solib tekshirmoq; qaramoq.

Vrach kasalni koʻrdi. Kitobni koʻrmoq.

Mallavoy aka chorigʻini chiroqqa solib koʻrdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Vakilning oʻgʻil bolasi rais bilan suhbatlashib, planni koʻrib, palov toʻrani yeb, yoʻliga ravona boʻladi. — Guldasta

Aka, tezroq koʻrib bering, shoshib turibman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Biror toʻxtamga kelish, chora belgilash uchun muhokama qilmoq.

Birovning arizasini koʻrmoq. Bu masalani majlisda koʻramiz.

5. Duch keltirmoq, uchratmoq.

Sal kech qolganingda, koʻrolmay, armonda ketardim. — I. Rahim, Chin muhabbat

Voy, haromi noinsof! Men bunday moʻltonini sira koʻrganim yoʻq edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Hol-ahvol soʻrab yoʻqlamoq.

Bemorni koʻrmoq.

[Unsin:] Gulnor opani unutmayman sira, uni koʻrgani tez-tez kelib turaman. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Kurbon ota:] MTSga kelganida, [Oʻrmonjon] meni koʻrmasdan ketmaydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

7. Boshdan kechirmoq; tajribadan oʻtkazmoq.

U koʻp qiyinchiliklarni koʻrgan kishi

— Har qancha darbadarlik boʻlsa, men koʻrganman, oʻgʻlimga qolgani yoʻq, — dedi Sidiqjon. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Yigitlikda bizning boshimizdan oʻtgan sarguzasht shundoq boʻlgan, oʻgʻillarim. Bizning koʻrganlarimiz qursin. — P. Tursun, Oʻqituvchi

8. Biror kimsa yoki narsaga ega boʻlmoq, erishmoq, yetishmoq.

Davlat koʻrmoq.

Yaqin toʻrt oycha umr qildik. Umrimda xotin koʻrganim ham shu. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Kampir eshikka qaradi: — Voy, ogʻzingizga yogʻ, oʻgʻlim! Kelin koʻradigan kunim ham bormikin! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Men-ku yilda besh gaz chit koʻrmayman, kelishingizda shu bechoraga bir narsa olib kelsangiz-chi siz ham odam boʻlib! — A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin

Men ham orzu-havas koʻraman, deb siz bilan bir yostiqqa bosh qoʻyganman. — S. Nurov, Narvon

Bosh boʻling, suv chiqaraylik, ekin qilaylik, oz boʻlsayam, ogʻzimiz osh koʻrsin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

9. Tomosha qilmoq, tomoshabin sifatida kuzatmoq.

Bolalar televizor koʻrmoqda. Kecha yangi kino koʻrdik.

Esingda bormi, rayondan teatr koʻrib kelayotgan kechamiz aravada Sotiboldi, ashula aytamiz, deb Kanizakni qistadi, koʻnmagandan keyin, sochidan tortdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

10. Yuz bergan voqeaga boshqa kishi yoki narsani sabab qilib koʻrsatmoq.

Kitobni oʻzi yoʻqotib, mendan koʻrayotir. Oʻzing qilib, birovdan koʻrma!

Charosni tinch qoʻyasiz. Boʻlmasa, oʻzingizdan koʻring. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

11. Tajribada sinamoq, sinab bilmoq.

Yer sotganlarning koʻpini koʻrdik, oxiri gadoy boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Veksel degan soʻz chiqdi. Uni ham koʻrdik, benihoyat zarur narsa. — Oybek, Tanlangan asarlar.

12. Payqab olmoq, ilgʻamoq, tuymoq.

Katta koʻrmaganni kichik koʻradi, kichik koʻrmaganni katta koʻradi, ikkalasi birgalashib qarasa, hech narsa koʻzdan qochmaydi, deydi xalq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Dafʼatan qulogʻiga chalinib qoladigan gap-soʻzlarda, bayt-u gʻazallarda endi butunlay oʻzgacha maʼno koʻradi. — X. Sultonov, Onamning yurti

Omon mustaqil fikrli, choʻrtkesar, uzoqni koʻra oladigan, tadbirkor, yaxshi doʻst edi. — S. Karomatov, Oltin qum

13. Biror narsani taʼkidlash va unga diqqat-eʼtiborni jalb etish uchun qoʻllanadi.

Shirinligini koʻr!

[Nabigulning akasi:] — Didni koʻring-a, trafaretning rangiga mos abajur! — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

Boltaboy koʻrdingmi, yashirmaydi degan mazmunda Sidiqjonning tizzasini bosib qoʻydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Zamonning teskariligini koʻring! Shohimardonga ochiq kelolmasam! — K. Yashin, Hamza

14. Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻz bildirgan ish-harakatni amalga oshirmoq maʼnosini bildiradi.

Chora koʻrmoq. Hozirlik koʻrmoq.

Brigada aʼzolari ayni vaqtda paxta yigʻim-terimiga har taraflama qizgʻin tayyorgarlik koʻrmoqdalar. — Gazetadan

15. 15 deb hisoblamoq, bilmoq; deb qaramoq, tushunmoq.

Loyiq koʻrmoq. Muvofiq koʻrmoq. Ravo koʻrmoq. Oz boʻlsa ham, koʻp oʻrnida koʻring. U yigitni oʻziga teng koʻrmadi. Barchani baravar koʻrmoq. Men seni oʻz ukamday koʻraman.

[Yoʻlchi:] Singlim, oʻz uyingday koʻr, tortinma. Kampirning yumushlariga qarash. — Oybek,Tanlangan asarlar

Kamol qozi ham Safoxon toʻraning gaplariga eʼtiroz bildirmaslikni maʼqul koʻrdi, shekilli, tek quloq solib turardi. — K. Yashin, Hamza

16. koʻm. fl. vzf. Harakatning sinash uchun bajarilishini, bajarmaslik haqida ogohlantirishni bildiradi.

Sinab koʻr. Oʻylab koʻr. Soʻrab koʻraman. Ayta koʻrma. Bora koʻrmasin.

ot 1. kam qoʻll. Biror maqsadda qilinadigan faoliyat, harakat, ish.

Endi bu koring qoʻygin, Behuda yuraring qoʻygin. — Tohir va Zuhra

Siz qatorda norim boʻlsa, yukim yerda qolmaydi, deb yuribsiz. Gap norda emas, korda! — S. Abduqahhor, Gap norda emas

2. Hojat-ehtiyoj.

Biror koriga ishlatmoq.

Shunisiga suyunamanki, oʻsha vaqtlarda yaxshigina roʻzgʻor tuzib, qoʻr-qut orttirgan ekanmiz, bari xalqning koriga yaraydi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

3. Toʻgʻrilash yoʻli; iloj.

shundoq qilsam, chakki boʻlmas. Buning kori oson. — Mushtum

Suyangan togʻimiz oʻzingiz, opaxon, bir Korini qilmasangiz, ishkal boʻlishi turgan gap. — A. Toʻlaganxoʻjayev, Chigirtkalar

син. garble, fake

render service