Қидирув

олм. 1. сўр. олм. Умуман, шахс ҳақида (исми, иш-амали ва бошқалар нуқтаи назардан) сўроқни билдиради.

— Ким келди? — Собир. — Мени ким сўради? — Директор.

— Менинг бу ерда эканлигимни ким айтди? — деди Сидиқжон бирпас жимликдан сўнг. — Ўзингиз сўроқлаб билдингизми? Кимдан сўрадингиз? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

— Хўп, янги очиладиган мактабларда ким ўқийди? — деди бой. — Мусулмон болалари. — Ойбек, Танланган асарлар

— Сиз ўзингиз кимсиз? — Ўғлингиз Низомиддиннинг дўстлариданман. — Мирмуҳсин, Меъмор

— Ювғучи керак бўлса, кадхудонинг уйига бор. Киминг ўлган? — деди чойхоначи қаландарга. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Исми, иш-вазифаси ва бошқалар жиҳатдан аниқ бўлмаган шахсни билдиради.

Шунинг учунми, кўкси зардобга тўлиб, дардини кимга айтишини билмай қолган кезларида, Аваз Мутрибни соғинади, унга кўнгил ёради. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. Нисбий олмош вазифасида эргаш гапни бош гапга боғлаш учун хизмат қилади.

Кимнинг билагида кучи бўлса, ким ишнинг ҳавосини олса, ўша зарбдор бўлаверади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Қатор келган бир неча гаплар бошида қўлланиб, бири, баъзиси деган маънони билдиради.

Уларнинг бари жароҳатланган: кими бошини ушлайди, кими белини кўтара олмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Аксарининг уст-боши юпун кимларда похол тиқилган эски калиш, кимларда жағи йиртиқ кавуш, лекин улар шод. — Ойбек, Танланган асарлар

от 1. Умуман одам, шахс, зот.

Қисқаси, илгаридан оддий бир тенгдошдек бўлиб келган бир қиз энди Элмурод учун сирли бир кимсага айланиб борар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Бу номаълум кимса оёқ учи билан юриб келди-да, мўралаб айвонга қаради. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. кам қўлл. Ҳеч ким, ҳеч зот.

Гўё кимса ҳол сўрмас мендан, Жўраларим сўрамаслар ҳол. — Рауф Парфи

Нон сотиб олай деса, бозор ёʻқ, тортиб олай деса, кимса ёʻқ. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

от 1. Моддалар, уларнинг таркиби, тузилиши, хоссаларини, шунингдек, бир модданинг бошқа моддага айланишини ўрганувчи фан.

Аналитик кимё. Ноорганик кимё. Органик кимё. Кимё ўқитувчиси.

У эрта билан хатни почтага ташлаб келиб, яна кимёдан конспектларини ўқишга тутинди. — Мирмуҳсин, Умид

2. кўчма Шу нарса (тушунча) га (олтинга айлантиришга) нисбат беради.

Муқаддас ўлкам, ажиб хушҳаво, омон бўлсин, Эли жасур-у ери кимё, омон бўлсин. — Ҳабибий

Ажиб нозик бу бармоқлар, Териб мисқол қилур тоғлар, Жаҳонда энг буюк кимё Бу қўллардир, бу қўллардир. — Э. Воҳидов

3. Кимё (хотин-қизлар исми).

от 1. Япон эркаклари ва аёлларининг жуда кенг енгли халат кўринишидаги кийими.

2. Умуман, шундай бичимдаги халат ёки кўйлак.

Қизнинг эгнида қийиқ ёқа, ҳаворанг батист кимоно. — Н. Ёқубов, Жон

от 1. Ким сўзининг иккинчи шахсга қаратилган сўроқ шакли.

Подадан адашган бузоққа ўхшаб дуч келган эшикка бошингни тиқаверасанми? Кимсан ўзинг? — Ойбек, Танланган асарлар

2. Назарда тутилган шахснинг даражаси (амали, унвони, бойлиги ва шу кабилар) юқорилигини таъкидлаш учун ишлатилади.

[Тантибойваччанинг дадаси] Зиқнанинг пир ургани эди Кимсан — терифуруш фалончи бой! Лекин кўрган одам ямоқчими, бўзчими деб ўйлар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

— Хотинлари ҳам, кимсан — оқсоқолнинг хотинимиз, деб кеккайишиб, ўзларига хон, ўзларига бек бўлиб, роса зуғумини ўтказишди, — деди Юсвали тоға. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Кимсан (эркаклар ва хотин-қизлар исми).

от Ўриши ипак, арқоғи зардан тўқилган мато; шу матодан тайёрланган (тикилган).

Бир тўнлик кимхоб. Кимхоб тўн. Кимхоб нимча.

Бу туяларнинг бир нечтасига духоба, кимхоб, зарбоф, атлас, адрас ва шойи кийимликлар юкланган экан. — С. Айний, Эсдаликлар

Чиғатой билан Ўктой кимхоб тўшак устида ўтириб, Чингизхондан келган чопарнинг ҳикоясини тинглашарди. — М. Осим, Ўтрор