Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ки» бўйича 3415 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

882 та
ким

олм. 1. Умуман, шахс ҳақида (исми, иш-амали ва бошқалар нуқтаи назардан) сўроқни билдиради.

— Ким келди? — Собир. — Мени ким сўради? — Директор.

— Менинг бу ерда эканлигимни ким айтди? — деди Сидиқжон бирпас жимликдан сўнг. — Ўзингиз сўроқлаб билдингизми? Кимдан сўрадингиз? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

— Хўп, янги очиладиган мактабларда ким ўқийди? — деди бой. — Мусулмон болалари. — Ойбек, Танланган асарлар

— Сиз ўзингиз кимсиз? — Ўғлингиз Низомиддиннинг дўстлариданман. — Мирмуҳсин, Меъмор

— Ювғучи керак бўлса, кадхудонинг уйига бор. Киминг ўлган? — деди чойхоначи қаландарга. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Исми, иш-вазифаси ва бошқалар жиҳатдан аниқ бўлмаган шахсни билдиради.

Шунинг учунми, кўкси зардобга тўлиб, дардини кимга айтишини билмай қолган кезларида, Аваз Мутрибни соғинади, унга кўнгил ёради. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. Нисбий олмош вазифасида эргаш гапни бош гапга боғлаш учун хизмат қилади.

Кимнинг билагида кучи бўлса, ким ишнинг ҳавосини олса, ўша зарбдор бўлаверади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Қатор келган бир неча гаплар бошида қўлланиб, бири, баъзиси деган маънони билдиради.

Уларнинг бари жароҳатланган: кими бошини ушлайди, кими белини кўтара олмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Аксарининг уст-боши юпун кимларда похол тиқилган эски калиш, кимларда жағи йиртиқ кавуш, лекин улар шод. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Ким билади (ёки билсин) Шахс, нарса, воқеа-ҳодиса ва шу кабиларнинг номаълумлиги, аниқ эмаслигини билдиради; билмайман, билмадим (билмасам). Қирғиз Ўроз белбоғига маҳкам чандиб тугилган биттагина сўлкавойни (ким билади, буни қачонлардан бери сақлаб келган у) чиқариб, секингина ташлади. — Ойбек, Танланган асарларОриятли бўлганидан, одамлар юзига тик қарагани уяладими, ким билсин, бу аёлнинг вужудида ўн эркакнинг ор-номуси бор эди. — Т. Ашуров, Оқ от
  • Ким айтади сизни (сени) Шахснинг қилган иши, хатти-ҳаракати унга муносиб эмаслигини билдиради, қайд этади. Яшанг-э, сизни ким айтади қишлоқ мухбири деб? — Гулдаста
Тўлиқ мақола →
кин

от Гина; адоват, кек.

Қўзғолончи халқнинг кин, қаҳри ҳар лаҳза кучайди, ҳайқириғи кўкни тутди. — Ойбек, Танланган асарлар

Юракда бир мўмин бандасига кин сақлаш мусулмончиликка ёт нарса, бой. — К. Яшин, Ҳамза

Тўлиқ мақола →
кир

1 Бадан, кийим ва шу кабиларга чанг-тўзон ўтириши туфайли ва бошқа ёʻллар билан ҳосил бўладиган ифлослик. шш Мўйсафид капма-рош.. кирдан қатирмаланиб ялтираган лунгини [Ёʻлчининг

2. Кир босган, кирланган. шт

Кир кўйлак. Қўллари кир

Эгнида тирсаги қирилган костюм, Ёқа кир, тугмасиз, юз ямалган шим — Уйғун, Устаси фаранг

Ёʻлчи унинг бошини кир ёстиққа оҳиста қўйди — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ярамас, жирканч, ифлос

Фақат ана шу кир мақсадга етиш ниятида Алиқул билан фикран бўлса ҳам битим туздинг — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Ёшлик ўтди. Бўйи етди. Кир одат уни зиндондек ҳовлига солди — Миртемир

4. Ювиладиган ёки ювилган кийим-кечак, сочиқ, дастурхон ва ш. к. буюмлар

Гулнор титроқлаблари билан базўргина: -Яхши.. аммангизни севинтиринг, ман нима ? — деди-да, кир ёйишни баҳона қилиб, узоқлашди — Ойбек, Танланган асарлар

[Ойимхон] Очдан ўлмаслик учун эртадан кечгача кир ювиб, ҳақига бир коса кепак олиб, нон қилиб еган — П. Турсун, Ўқитувчи

Тўлиқ мақола →
кибр

от Ўзини ҳаммадан юқори ҳис этиш; манманлик, кеккайиш ҳис-туйғуси.

Олифта бойвачча кибр ва аҳмоқона ғурури ила креслода талтайганча қолди. — Ойбек, Нур қидириб

Тўлиқ мақола →
кифт

от 1. Гавданинг бўйиндан қўлгача бўлган қисми; елка.

Отам келиб, хуржунни кифтига олди, мен унга эргашдим. — С. Айний, Эсдаликлар

2. Кийимнинг елкада турадиган, елкани қоплайдиган қисми.

Тешабойнинг таънаси бояги кифти ямоқ қотма чолнинг жаҳлини чиқарди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

  • Кифтини келтирмоқ Жуда яхши (ўринлатиб, қотириб) бажармоқ; қойил қилмоқ; бопламоқ. Қўлинг дард кўрмагур ошпазлар ҳам таомларнинг кифтини келтириб юборибди. — Муштум— Аканг айлангур, ҳазиллиям кифтини келтирасан, — Тўламат мўйлов йирик-йирик тишларини кўрсатиб илжайди. — С. Анорбоев, Оқсой
  • Якка кифт бўлиб ёки якка кифтлаб Ёнламасига, бир ён билан (оралиқдан ўтиш, юришдаги ҳолатга нисбатан). Ёʻлчи якка кифт бўлиб, халқ орасини ёриб, олдинга ўтди. — Ойбек, Танланган асарларЯкка кифтлаб ўтасан киши, Кўчаларда сонсиз оломон. — Э. Раҳим, Янги қадамЯна якка кифт бўлиб, дарвозадан чиқди ва кўчадан жадаллаб кетди. — Ш. Холмирзаев, Бодом қишда гуллади
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 882 →

Таърифлар ичида

15 та
иқбол

иқбол Бахтли тақдир, порлоқ келажак; бахт, омад. — Гулшаннинг иқболи баланд. Жуда пишиқ, жуда тиришқоқ у, — деди Зайнаб. Ойбек, Олтин водийдан шабадалар. Мени кутаёт

бемаҳал

бемаҳал От Кеч тун пайти. Пирим бойваччаникидалар. Бемаҳал бўлиб қолганидан, ўша ерда тунаб қоладиган бўлдилар. С. Аҳмад, Ҳукм Ҳожи унинг қўлини олар экан, ўрни

бехор

бехор поет. Тикансиз. Ки олам богида топмоқ гули бехор мушкулдур. Бобур Даҳр гулзорида кўп гулларни кўрди эл, вале Кўрмади сендек латиф-у, нозик-у бехор гул. Фурқат

бадмаст

бадмаст Ҳаддан зиёд кўп ичимлик ичадиган, ёмон маст бўладиган ва маст бўлиб ножўя қилиқлар қиладиган. Шуҳратли қароқчи ўлгунча бадмаст, оғзидан гупуллар аро

тийра

тийра эск. кт. Қора; қоронғи. Кўзларим йиғлади зулфингни кўриб, Ки ёғин бошидур тийра булут. Нодира То юзинг ойи намоён бўлди ҳусн афлокида, Рашк ўтидин тийра

бевафо

бевафо Аҳд-паймонни бузувчи; садоқациз, вафосиз. Бевафо ёр. Бевафо дўстдан таёқ яхши, бебаҳра гулдан япроқ яхши. Мақол Асло бевафога берманглар кўнгил, Бағрин

Ҳаммасини кўриш · 15 →

Эртаклар

409 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой
Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Ҳаммасини кўриш · 409 →

Шева материаллари

2093 та
Ал
Хоразм вилояти · қо'л

қо'л, қо'лнинг билакдан пастки қисми

Апран
Қашқадарё вилояти · Апран

Бўялган жунлардан тўқилган, нақшинкор кигиз.

Батман
Самарқанд вилояти · ботмон

Хивалиларда 48 ёки 50 қадоқ; Тошкентда 11 пуд; Самарқандда 8 пуд

Батман
Тошкент шаҳри · ботмон

Хивалиларда 48 ёки 50 қадоқ; Тошкентда 11 пуд; Самарқандда 8 пуд

Батман
Хоразм вилояти · ботмон

Хивалиларда 48 ёки 50 қадоқ; Тошкентда 11 пуд; Самарқандда 8 пуд

Ҳаммасини кўриш · 2093 →

Мақолалар

1 та

Ташқи ресурслар

13 та
Коммон Воике: ўзбек тили
Корпуслар ва илмий ресурслар

Ўзбек нутқининг очиқ маълумотлар тўплами; овоз ёзиб ёки ёзувларни текшириб ҳисса қўшиш мумкин.

Kiril-lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Онлайн транслитерация: ёзувни ўзи аниқлаб, матнни кириллдан лотинга ва аксинча ўгиради.

Lex.uz
Меъёрий ҳужжатлар

Ўзбекистон қонун ҳужжатларининг расмий миллий базаси.

Lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Бепул ва чекловсиз кирилл–лотин транслитерацияси; ў ва ғ ҳарфларини ёзиш жараёнида тузатади.

Мутолаа
Кутубхоналар ва ўқув материаллари

Аудио ва электрон китоблар кутубхонаси: бепул китоблар ва Премиум обуна; рўйхатдан ўтиш керак.

Ҳаммасини кўриш · 13 →

Саҳифалар

2 та
Ҳамкорлар

<спан транслате="но">til.uz</спан> лойиҳасини яратаётган ва қўллаб-қувватлаётган ташкилотлар.

Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.