jaysız, úyi joq, baspanası joq
Қидирув
«жойсиз» бўйича 39 та натижа
Филтр
Луғат мақолалари
33 таот 1. Бирор кимса ёки нарса ишғол қилиб турган ер, юза, фазо; ўрин, макон.
Золимнинг жойи — жаҳаннам. — Мақол
Бозор куни бўлганига қарамай, бозор жойи бутунлай бўш эди. — С. Айний, Қуллар
Милтиғини жойига қўйди-ю китоб мутолаа қилиб ўтирган Элмурод олдига келди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Отабек раҳмат айтиб, жойидан қўзғалмади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Маълум бир воқеа-ҳодиса рўй берган ер; иш-ҳаракат, жараён ўрни.
Хизмат жойи. Автобус тўхтайдиган жой.
Сидиқжон болалиги ўтган тор кўчаларни, қишлоқ, анҳор бўйларини, сигир боққан жойларини бориб кўрди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
3. Маълум бир нарса ёки иш-ҳаракат учун энг қулай, мос ер, ўрин.
Мутахассисларни танлаш ва жой-жойига қўйиш. Оғриқ жойини топса, олти ой қишлайди. — Мақол
Бу ер ҳазилнинг жойи эмас. — А. Қаҳҳор, Оғайнилар
4. Ер юзининг, фазонинг белгили, бирор хусусияти билан ажралиб турадиган ери, нуқтаси.
Пастқам жой. Баҳаво жой. Паст-баланд жойлар. Тор жойда томоша. — Мақол
Эрта куз жаласи тоғлик жойларга жуда ҳафсала билан қуяр эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
Сўқмоқ катта ёʻлга туташган жойдан бепоён дала бошланар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Бу жойдан бойнинг бутун пахта даласи кўзга ташланиб турар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
5. Географик ёки маъмурий ҳудуд; тараф, томон, ўлка; юрт.
Бизнинг жойларда анор кўп.
Ёʻқ, у [Элмурод] бу жойларни тушида ҳам, ўнгида ҳам кўрган эмас. — П. Турсун, Ўқитувчи
Бу жойни халқ қадим замонлардан бери Култепа деб атар эди. — Ш. Рашидов, Ғолиблар
6. Бирор нарсанинг айрим қисми, ери, бўлаги.
Гўштнинг ёғли жойи. Косанинг дарз кетган жойи. Ипнинг тугилган жойи.
Бирор жойинг оғрийдими, Кумуш? — А. Қодирий, Ўтган кунлар
7. Бадиий асар, мусиқа ва шу кабиларнинг бирор керакли, қизиқарли ери, ўрни.
Абдишукур бойваччанинг қўлидан китобни олиб, керакли жойини топди. — Ойбек, Танланган асарлар
Баъзан севган қизларидан келган хатнинг қалбга бориб тегган жойларини бир-бирларига ўқиб берардилар. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
8. Гап, иш, хатти-ҳаракат ёки белгиларнинг шахсий баҳо бериш учун асос, дастак бўладиган ери, ўрни.
Бу ишнинг ҳеч қийин жойи ёʻқ. Менинг қўрқадиган жойим ёʻқ.
Мен сизга айцам, қиёматли ўртоқмиз-у, мендан хафа бўлган жойи бор. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
9. Яшаш, ҳаёт кечириш, ётиш-туриш учун хизмат қиладиган ер; уй-жой, ҳовли-жой, бошпана.
Жой олма, қўшни ол. — Мақол
Ёʻлчи бизникига ишлагани келган, ишласин. Пули ёʻқ, жойи ёʻқ хотинни нима қилади. — Ойбек, Танланган асарлар
10. Ўтириш ёки ётиш учун қилинган, солинган, тўшалган ўрин; ўриндиқ.
Вагонда бешта бўш жой қолди. Бугунги сеансларга жой ёʻқ.
Ҳожимирсирож автобусда жой талашиб, болали бир хотин билан айтишиб қолди. — А. Қаҳҳор, Йиллар
Холида кичик қизи Ранони уйга ётқизиб, эрига жой солгани айвонга чиқди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
11. Мерос сифатида қолган, бирор кимсага тегишли ер-мулк, ҳовли-жой.
Ракат мавзейида отадан қолган уч таноб жой бор эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Мана шу жойлар бурун Абдуваққос деган бир эшонга қарашли экан. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
12. Иш, хизмат, вазифа, ўрин.
У яхши жойда ишлайди.
Жонфиғон хотинига неча-неча тавба-тазаррулар қилиб, энди бирон жойга кириб ишлашга сўз берибди. — А. Қаҳҳор, Жонфиғон
13. Оила, хонадон.
Бир кун туз ичган жойга қирқ кун салом бер. — Мақол
Иқболингга кўп яхши жойдан қаллиқ чиқди, болам. Ҳаммалари бирам сипо, бирам салобатли одамлар экан. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Гапни (ёки сўзни) бир жойга қўймоқ
- Гап (ёки сўз, фикр) бир жойдан чиқди
- Жой қилмоқ Ётиш, ўтириш учун ўрин ҳозирламоқ. У [Асрорқул] атрофга сув сепиб, супага жой қилди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
- Жойини топди 1. Жойига тушди;
- Жойига келтирмоқ (ёки қўймоқ) Ўринлатмоқ, ўрнига қўймоқ, тегишлича адо этмоқ, бажо келтирмоқ. Ҳурматини жойига келтирмоқ.[Мухлис:] Дуруст, ҳамма ишни жойига қўйдим. Қадрли меҳмонларимизнинг кўнгилларига путур етмаса, бас. — З. Саид, Н. Сафаров, Тарих тилга кирди
- Кутмаган (ёки кутилмаган) жойда Кутилмаган пайтда, кутмаган ҳолда. Бошланишда анчайин ҳазилга ўхшаб кўринган бу гинахонлик кутилмаган жойда жиддий бир тус олиб кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Кўнгли жойига тушмоқ
- Кўнглидан (ёки юрагидан, қалбидан) жой олмоқ Кўнглида қолмоқ, юрагидан, қалбидан ўрин олмоқ: кўнглида чуқур из, асар қолдирмоқ. Мен хотиним билан анча йилдан бери туриб, ундан кўп яхшиликлар кўрганман, бу яхшиликларнинг ҳар қайсиси кўнглимдан алоҳида-алоҳида жой олган. — А. Қаҳҳор, ор, Олтин юлдуз.
- Ўтиргани (ёки ўзини қўйгани) жой тополмай қолмоқ Ҳаяжондан, кутилмаганликдан типирчилаб, нима қиларини билмай қолмоқ, саросимага тушмоқ. Ғуломжон ҳокимни кутгани бормади. Унинг келишини эшитгандан бери нафрати қўзғаб, ўзини қўйгани жой тополмай қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Ўтқизгани жой тополмай қолмоқ Жуда катта ҳурмат билан кутиб олмоқ. Офтоб ойимни бўлса Ўзбек ойим ўтқизгани жой тополмас, қуда сўзи ўрнига синглим деб хитоб қилар, ошни ҳам унинг раъйини сўрамасдан буюрмас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Ҳушини жойига келтирмоқ Кеккайиб, ўзига ишониб, ҳаддидан ошиб кетган кишини тартибга чақириб қўймоқ.
от Бошпанасизлик, турар жойи ёʻқлик.
Анварнинг махдум ҳовлисида туришини жойсизликдан ва ёшликдан шунда ўсиб ўргангандан, деб юрган Султонали мирзо бу кун эрталаб ўз уйига келган махдумнинг сўзидан кейин бир оз ҳақиқатга тушунгандек бўлди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Жўяси билан Тушунтириб, ётиғи билан, аста-секин. Жўяси билан гапиринг.
от қ. х. Экин ариғи, икки пушта ўртасидаги ариқ.
Жўяк олмоқ.
Жўяк ичида бир қиз энгашиб, ўт юларди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина
Мана шу бепоён далаларда жўякларда шилдираган сувлардан сенинг биринчи бор айтган сўзларингни тинглардим. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар
сфт. Жойи, ери бўлган; оилали.
Жон қизим! Сенга нима бўлди, сендан ёш, ёшгина қизлар уйли, жойли бўлишиб кетди. — Ҳамза, Паранжи сирлари
- Туб жойли Шу жойда туғилиб ўсган, асли шу ерли.
Таърифлар ичида
6 та1 эгасиз буюм 2 уй-жойсиз киши 3 дайди ҳайвон
бошпана Турар жой; уй. Ўша пайтларда, уйсиз-жойсиз, бирор раҳнамосиз юрган кезларимда орзу қилардимки, токи менинг ҳам бир бошпанам бўлса. М. М. Дўст, Лолазор одам
уйсиз, жойсиз, бошпанасиз бездомный, бесприютный
қайғулан кам қўлл. айн. Қайғурмоқ. Қўқонга боргач, биринчи ишим ўғлингизни қутқазиш бўлсин, жойсиз қайғуланмангиз, ҳожи! А. Қодирий, Ўтган кунлар
бежой Жойи ёʻқ, жойсиз, маконсиз. шв. Нотўғри, ноўрин. Подшонинг отига бежой минибсиз, жондан кечиб, ажаб ишни қилибсиз. Рустамхон Бежой қилдинг, она, ҳолим билма
чиран Бирор мақсадда бор кучини ишга солиб ҳаракат қилмоқ; кучанмоқ. Буқа орқасига тисарилиб, аввало чиранди. Шарқ юлдузи Сандиқ жуда оғир эди, зўрға зинага яқ