Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«жонли» бўйича 211 та натижа

Филтр
Бўлим
Луғатлар Эртаклар Шевалар
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик
Тилдан
Ўзбекча Русча Инглизча Туркча
Тилга
Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Туркча Форсча

Луғат мақолалари

93 та
жонли
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

сфт. 1. Тириклик аломати бор, тирик.

Жонли тўқима (биол.).

Қиздан сўрабди: — Бу ерда нима қилиб ўтирибсан, бу ерда ўзингдан бошқа жонли жонивор борми? — Олтин бешик

2. Яшаб турган, барҳаёт, тирик.

Ўтмишнинг жонли шоҳиди.

Жонли гувоҳни ишга тикиб бўлмайди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Уруш заҳматини бошидан кечирган ҳар бир одам даҳшатли у йилларнинг жонли шоҳидидир. — Н. Сафаров, Оловли излар

3. кўчма Эҳтиросли; қайноқ.

[Гулнор] Ёʻлчининг кучли, эркак нафасини, дудоқларида унинг бўсасининг жонли оловини бир лаҳза сезди. — Ойбек, Танланган асарлар

4. кўчма Тийрак, серҳаракат; шўх.

Тахтапуллик Собиржонни танир эдим мен Бокудан: Зап чавандоз, миқти, жонли, хосиятли улфат жуда. — М. Шайхзода.

Ҳақиқатда эса мингбоши хотинлари орасида энг жонли ва энг эслиги бўлган бу жувон — Султонхонга қарши очган курашининг натижасидан норози эди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

5. кўчма Руҳли, шўх, қизиқ; қизғин.

Бу узатиш мажлисини жонли, руҳли ўтказмоқ учун барча қизлар ўзларининг энг асл, энг нафис кийимларини кийиб ҳусн оламини яна бир қайта бежабдирлар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мелиқўзи билан бўлган жонли суҳбатда [унинг] бутун орзу-истакларини билиб олдим ва очерк ёздим. — Н. Сафаров, Оловли излар

6. кўчма Тетиклик, ғайрат, хушчақчақлик ифода этувчи; шўх, ўйноқи (кўз қараши, чеҳра ҳақида).

Ёʻлчининг чиройли кенг юзида жонли, теран маъноли кўзларида қандайдир илиқ, самимий табассум тошган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

7. кўчма Худди ҳақиқатдагидек, чин, ҳақиқий; ёрқин.

Жонли портрет,

Жилин билан Костилиннинг саргузашти уларнинг кўз олдиларида жонли воқеадай ўта берди. — П. Турсун, Ўқитувчи

[Сайрамов] Ҳар масалани жонли мисоллар билан баён қилди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

8. кўчма Ифодали, аниқ-равшан, тушунарли.

Атоқли халқ санъаткори [Юсуфжон қизиқ] ҳаётнинг энг чигал, мураккаб томонларини жонли тил билан содда қилиб тушунтира оларди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

Эски адабиётни яхши ўқийди, айниқса Абомуслим достонларини ўқиганда, жуда ҳам жонли чиқаради. — А. Қодирий, Обид кетмон

9. кўчма Ҳаёт қайнаган, гавжум; жўшқин.

Кундузгига қараганда сарой жонли: кишиларнинг шақиллашиб сўзлашишлари, хохолаб кулишишлари саройни кўкка кўтаргудек. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

10. кўчма Амалий, ишбилармонларча.

Раҳбарликни қоғозда эмас, жонли раҳбарлик қилиш шаклида олиб бориш керак. — Н. Сафаров, Оловли излар.

Тўлиқ мақола →
жон
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Диний-ибтидоий тасаввурларга кўра, инсон ва ҳайвон танасида бўладиган, уйқу чоғида (вақтинча) ёки ўлган вақтда танадан чиқиб кетадиган алоҳида кўзга кўринмас илоҳий куч, қувват; руҳ.

Жон бор жойда қазо бор. — Мақол

Одамнинг лойдан ясалишини, унга жон бағишланишини шундай қизиқ қилиб ўқиб бердики — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Сезувчи, ҳис этувчи тан, бадан.

Бутун жоним қақшаб оғрияпти. Тиш оғриғим босилиб, жоним ором олди. Бетимнинг қалини —

жонимнинг ҳузури. — Мақол

Тим қоронғи, изғиринли кеча. Ёмғир худди жонга игна санчгандай, эзиб, муттасил саваларди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Ғуломжон айвонда отаси билан турар, столларнинг қарсиллатиб синдирилаётганини эшитиб, худди ўз қовурғалари синдирилаётгандек, жони оғрир эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

3. Ҳаёт; ҳаёт-мамот; тириклик.

Кемага тушганнинг жони бир. — Мақол

Эчкига жон қайғу, қассобга ёғ қайғу. — Мақол

Жондан кечмасанг, иш битмас. — Мақол

Чечак Жамбул, сен Ватанни севасан, Керак бўлса, жонингни ҳам берасан. — Фозил шоир.

Отам мени жонидан ортиқ кўрар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Киши, одам.

Жон бошига. Биз тўққиз жон эдик.

Қорабулоқ қишлоғида бирорта уйғоқ жон қолмаган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ҳеч бир жон ёʻқки, они бўлмаса жононаси. — Ҳамза

Ҳамма ишни тўхтатиб, қимирлаган жонни теримга солар эканмиз. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби

5. Бир қатор аниқловчилар билан қўлланиб, бош, жусса маъноларини ифодалайди.

Қиз жонинг билан қаергача боролардинг? — И. Раҳим, Чин муҳаббат

— Ёш жонинг бор, қизим, — деди [Офтоб ойим], — бировга ёмонлик соғинма. А. Қодирий, Ўтган кунлар.|| — Вой шўрим, — деди Мастура. —

Жиндаккина жонингизга-я? Шу жуссангизга учта дард сиғадими? — А. Қаҳҳор, Минг бир жон

6. Куч, қувват, мадор.

Жони борича ҳаракат қилмоқ. Тезроқ қимирласанг-чи, жонинг борми?

Ҳожи секингина қўлини узатиб, қулоғини ушлади ва уч буклаб туриб қаттиқ қисди, жони борича қисди. — А. Қаҳҳор, Йиллар

Жони борича икки қўлидаги этик билан эшикни қамчилади. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

7. Яхши кўрадиган, севимли, ёқимли киши ёки нарса ҳақида.

Олма —унинг жони. Жон дўстинг жонидан кечса ҳам, мол дўстинг молидан кечмас. — Мақол

Аммо лекин Мухторхон домла нафсамбирига одамнинг жони эди. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза

8. Энг яқин, севикли кишиларга мурожаатда сўзловчининг уларга яқин муносабатини ифодалайди, бегоналарга нисбатан эса ҳурмат ёки хушомадни билдиради.

Жоним, дедим қулоғига, оҳиста, жон, деди. — Қўшиқлар

Гулнорнинг кўзлари очилиб кетди Ёʻлчига тикилди. — Нима қилди, жоним, — сўради Ёʻлчи, лекин бетобмисиз дейишга тили бормади. — Ойбек, Танланган асарлар

[Жамила Ғофирга:] Агар ўтирган жойингизга хас-хашаклар тўкилса, сочларим билан супурай жонгинам. — Ҳамза, Бой ила хизматчи.

9. “Опаси”, “акаси”, отаси ва шу кабилар сўзлар билан, баъзан ёлғиз жонидан шаклида сўзловчининг тингловчига яқин муносабатини, эркалаш ёки хушомад маъноларини ифодалайди.

— Опаси жонидан, дуторингизни чалинг тузукроқ, — деди у [Маликахон] Адолатга қараб,— ўйин-кулгига ташна бўлиб ётганмиз. — С. Зуннунова, Гулхан

10. Ҳаёт манбаи, ҳаёт бағишловчи нарса ҳақида.

Ёмғир — экиннинг жони.

Иссиқ — пахтанинг жони деган мақол ҳам бежиз айтилмаган. — Ш. Рашидов, Ғолиблар

11. Бирор иш, соҳа ёки доирада асосий, муҳим ўрин эгалловчи, илҳомлантирувчи, ташкилотчи шахс.

Жўраларининг жони. Давранинг жони. Мактабнинг жони.

12. Мурожаат қилинаётган шахсни билдирувчи сўздан олдин келиб, мурожаатдаги илтимос, илтижо маъносини кучайтиради, баъзан эркалаш маъносини билдиради.

Ниёз мен билан хайрлашар чоғида: — Жон Ҳожи ака! Энди гап шу ерда қолсин — деди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Урманг отамни! Жон амаки, урманг! — деб зор йиғлай бошлади болалар. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

13. Шахс билдирувчи сўзларга, кишилар отига қўшилиб, уларга кичрайтиш-эркалаш, ҳурмат маъносини беради, масалан,

онажон, бувижон, холажон, акажон, домлажон; — Салимжон, Қодиржон

14. кесим взф. Шукур.

Офицернинг шу кетиши бўлса, штабга етиб борса ҳам жон. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

  • Жон бермоқ 1. Вафот этмоқ, ўлмоқ. Вафот қилди жонкашим, дардкашим. Ҳозир қўлимда жон берди. — Ойбек, Танланган асарларЁʻқ, Хўжабековга ўхшаганлар осонликча жон бермайди. Ётиб қолгунча отиб қолади. — С. Анорбоев, ОқсойМусулмонлар! Яхши деб ёʻлида жон берганинг Азизбек бу кун сизларга яхшилигингизни ўттиз икки танга солиқ билан қайтармоқчи бўлди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Жон кирмоқ 1. Тирилмоқ. Балиққа жон кирди;Қутидор қайтиб ёʻлакка кириши билан Офтоб ойим ила Кумушга қайтиб жон кирган каби бўлди. — А. Қодирий, Ўтган кунларТабиатга жон кирди, толлар барг чиқарди. — Ж. Шарипов, Хоразм
  • Жон олмоқ 1. Ўлдирмоқ. Мен ўзимнинг ашаддий душманим билан танҳо курашиб, ё жон бермоққа ва ё жон олмоққа қарор берган эдим. — А. Қодирий, Ўтган кунларЯмоқчини бўлса Исматҳожи ҳар куни масжидга чақириб, одамлар ўртасида ҳақорат қила бериб жонини олди. — Ойдин, Ямоқчи кўчди
  • Жони бор 1. Тирик, жонли. Жони борнинг умиди бор.Танимда жоним бор экан,пахта беришга тиришаман. — Ш. Рашидов, ҒолибларГапингизнинг жони бор.
  • Жони узилмоқ Вафот этмоқ, ўлмоқ.
  • Жони чиқмоқ Жонинг чиққур! (қарғ.). Тер чиққандан жон чиқмас. — МақолИбн Синога касалнинг жони чиқмаган бўлса, бас экан, тузатар экан. — Ойбек, Танланган асарларТуф-э, қуриб кецин, жоним чиқиб кетди-я. — А. Қодирий, Ўтган кунларОларда кирар жоним, берарда чиқар жоним. — МақолПолвон келганда, темирчи шундай қилган эди, унинг жони чиқиб, тишини ғижирлатди. — А. Қаҳҳор, Сароб
  • Жони ҳалқумига (ёки бўғзига, ҳиқилдоғига) келмоқ 1. Ўлар ҳолатга келмоқ, ўлгудай қийналиб кетмоқ. Душманлар жони ҳалқумига келганда мана бундай қутурадилар. — А. Мухтор, Опа-сингилларБоя нималарни сўзладингиз, сир очиладими, деб жоним бўғзимга келди. — А. Қодирий, Ўтган кунларҲамма ерда ҳам одамларнинг жони бўғзига келиб қолди, қизим! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Жон(и) ачимоқ Ачиниб, дилдан хайрихоҳлик билдирмоқ; ачинмоқ. Унга жоним ачиди.
  • Жондан ўтмоқ 1. Баданни, аъзони оғритмоқ, қақшатмоқ, зирқиратмоқ. Оғриқ жондан ўтди;Айниқса, бугунги сўзлар жон-жонимдан ўтиб кетди. — Ш. Рашидов, ҒолибларЭшоннинг даккиси жонимдан ўтгандан кейин қочдим. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Жонини койитмоқ Қийналиб, машаққат чекиб, бирор иш қилмоқ, қаттиқ уринмоқ. Қўшчинорликлар ёки қўғазорликлар у ёқда турсин, сувнинг бошида бўладиган бақақуруллоқликлар ҳам ўзи ёки уловининг жонини койитгиси келмас эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Жон сақламоқ Ўзини маънавий ёки жисмоний ҳалокатдан ёки оғир, мушкул аҳволдан сақлаб қолмоқ. Офтобдан дарахтларнинг тагида жон сақламоқ.У ҳамон ковакда жон сақлаб келмоқда. Бефаросат, лақма одамни кўрса, ковакдан секин чиқади, аллакимдан эшитган янгиликларни айтади, яна кириб кетади. — А. Қаҳҳор, Ҳи-ҳи
  • Жон ҳовучламоқ Ўз ҳаётидан хавотир бўлмоқ, қўрқа-писа, хавотирда яшамоқ. Мирзо Ёдгорнинг боши кесилди. Унинг тарафдорлари жонларини ҳовучлаб, ин-инига кирди. — Ойбек, Навоий
  • Жон(и)га ора кирмоқ 1. Ҳалокатдан ёки бирор кўнгилсиз воқеадан, танг ҳолатдан сақлаб қолмоқ. Булар жонларини фидо қилиб, мингларча кишиларнинг жонига ора кирдилар. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдузШундай дўппи тор келган пайтда Азим бойвачча Хол-хўжанинг жонига ора кирди. — С. Аҳмад, Ҳукм
  • Жондан безор қилмоқ (ёки тўйдирмоқ) 1. Ўлимига рози қилмоқ; [Оқила:] Ўзингиз қачон борасиз? Болалар дада деб жонимдан безор қилишяпти. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар
  • Жондан безор бўлмоқ (ёки тўймоқ) 1. Ўлимига рози бўлмоқ, яшашни истамаслик. Қуллар очликдан ўлсин, қароллар чарчаб, жонидан безор бўлсин, ҳар нима бўлса-бўлсин, сенга фойда бўлсин. — С. Айний, ҚулларОвозингни чиқарма, жувонмарг. Эшон поччанг эшитмасинлар. Нима, жонингдан тўйдингми? — П. Турсун, ЎқитувчиБас, пичоқ бориб суякка етди. Бошимни эгиб, индамай юрганим етар, жонимдан тўйиб кетдим. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
  • Жонини тикмоқ Ҳаётини бағишламоқ. Мен жонимни яхшилик ёʻлига тикканман, Зокиржон. — П. Қодиров, Уч илдиз
  • Жони ёʻқ 1. Улик, жонсиз. Сойга қарасак, учта балиқ ётибди: иккитаси ўлик, биттасининг жони ёʻқ. — ЭртакларБир қўлимнинг жони ёʻқроқ. Сенинг муштингни ея бериб, жонимда жон қолган эмас. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариЖони ёʻқ ип. Жони ёʻқ мато.
  • Жон олиб, жон бермоқ Бирор ишда астойдил ғайрат кўрсатмоқ; жонбозлик, фидокорлик қилмоқ. Бўтабой кечани кеча, кундузни кундуз демай, колхоз учун жон олиб, жон берди. — С. Аҳмад, Ҳукм
  • Бир жон, бир тан бўлмоқ Бир ёқадан бош чиқармоқ, баҳамжиҳат бўлмоқ.
  • Жон аччиғида (ёки ҳолатда) 1. Ўлим талвасасида. Офицернинг ўзи ҳам талвасада ҳолдан тойган эди, бунинг устига хотини полда юмалаб, жон аччиғида хирилларди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссасиЧеккасини зах ерга бериб йиқилган ва кесак каби ҳиссиз қизини [қутидор] жон ҳолатда қучоғига олди: Қизим Кумуш Кўзингни оч! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Жон деб Хурсандлик билан, мамнуният билан, бажонидил. Агар лозим келса, тошкўмир конига бориб, кўмир қазиб келтиришга ҳам жон-жон деб кетар эдим. — А. Қаҳҳор, Сароб
  • Жон кошки Кошкийди, қани эди-я.
  • Жон куйдирмоқ 1. Бор куч-имконини аямай астойдил ҳаракат қилмоқ. Бутун жамоа байрамни муносиб кутиб олиш учун жон куйдириб ишламоқда;Беш болали бир аёлнинг Элмуродга жон куйдириб, уни ўз паноҳига олмоқчи бўлгани тўғрисидаги гаплар Бувинисога жуда хуш келди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Жон талвасаси
  • Жони кирмоқ 1. Ҳузур қилмоқ, маза қилмоқ, ором олмоқ. Уйига сув, газ ўтказиб, жони кирди. Тиш олдириб, жони кирди;Кино деса, жони киради.Аёллар: — Бўлмаса-чи! Ҳамманинг жони кирди. Қамишкапада ҳеч бунақа томоша бўлган эмас, — дейишди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Жон(и)га тегмоқ Безор қилмоқ, кўнглига урмоқ, кўнглига тегмоқ. Мусофирчилик жонга тегади. — Ойбек, Танланган асарларБир иш буюрсанг, сўрай бериб жонга тегади. — Ойдин, Уялди шекилли, ерга қаради.
  • Жоним билан Бош устига, жон деб, бажон дил. Агар шаҳарда зарур ишларингиз бўлмаса, мен билан бир ерга бориб келсангиз. —Жоним билан. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаАскарликка жоним билан бораман — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Жоним тасаддуқ
  • Жўжабирдай жон
  • Ўлмаган менинг жоним
Тўлиқ мақола →
жонлиқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от дин. Худо ёʻлига, азиз-авлиёларга қурбонлик учун аталган уй ҳайвони ёки товуқ, хўроз.

Жонлиқларнинг калла-почалари ҳар доим шу ерда кўзларини лўқ қилиб пойлаб ётувчи мозор шайхларига улашиларди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Ҳотам: — Сизлар тунда келган вақтларингизда оёқларингизга жонлиқ сўяй десам, йилқилар ҳаммаси яйловда эди, — деган экан. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

Тўлиқ мақола →
жонли журнал

Онлайн кундаликларни (блогларни) жойлаштириш учун блоглар платформаси ёки ушбу платформадаги алоҳида блог. Ёзувларни нашр қилиш, ўқувчилар томонидан шарҳларни қолдириш, дўстларнинг ёзувларини ўқиш каби имкониятларни беради.инглизчаLivejournalрусчаживой журнал

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 93 →

Таърифлар ичида

112 та

Ҳаммасини кўриш · 112 →

Эртаклар

3 та
Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Беш жонлини бежон қилган Баҳодир
Халқ оғзаки ижоди

Қўрқоқ ва дангаса Баҳодирнинг тасодифан қаҳрамонга айланиши ҳақидаги эртак. Унинг омади ва айёрлиги уни турли хавфли вазиятлардан қандай қутқариши тасвирла

Сичқон қиз
Халқ оғзаки ижоди

Фарзандсиз эр-хотин тасодифан сичқондан қиз фарзандли бўлишади. Вояга етган қиз ўзига энг зўр куёв топишни талаб қилади ва ота-онаси унинг шартини баж

Шева материаллари

3 та
Бирагай
Жиззах вилояти · Бирагай

Эгиз туғилмаган, битта туғилган жонлиқ.

жалпақ тил
Қорақалпоғистон Республикаси · жонли тил
жанниғ
Қашқадарё вилояти · жонлиқ