Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «itcha» — результатов: 211

Фильтр

Словарные статьи

197
it

ot 1. Uy-roʻzgʻorni qoʻriqlash, ov ovlash va shu kabilar maqsadlar uchun saqlanadigan toʻrt oyoqli sutemizuvchi uy hayvoni.

Koʻppak it. Ov iti.

Katta temir darvoza ostida choʻzilib yotgan xirsday it boshini koʻtarib irilladi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

2. Shu hayvonga nisbatlanuvchi haqoratni bildiradi.

Azizbek qarshisida qoʻl bogʻlab turgan darvoza begiga baqirdi: — Nega qarab turasan, darvoza ustiga chiq, kim ekan u it?! — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Xalq tovushi tinimsiz guvullaydi: — Bu yoqqa chiq, itlar! — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Birovning manfaatlarini himoya qilib, boshqalarga zulm oʻtkazuvchi odam; malay.

Musulmonqulning iti boʻlmasa, oʻzimizdan mingboshi boʻlarlik odam qurib qoluvdimi, deyman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Keling, sherdargohning iti, tortinmang, yuqoriga oʻting. — K. Yashin, Hamza

4. Muchal yil hisobida oʻn birinchi yil nomi; sak.

Uning yili it.

  • It emgan — Bu yoqqa kel, it emgan! — dedi mingboshi, qizil koʻzlarini ola-bula qilib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • It yili Muchal yil hisobida oʻn birinchi yil.
  • Boshiga it kunini solmoq Rosa qiynamoq, oʻta azob-qiynoqqa solmoq. Ular qishloqdagilarning boshiga it kunini solibdi: dehqonlarni qiynabdi, oʻldiribdi; paxta eksalaring — oʻldiramiz, deb doʻq uribdi. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi
  • Boʻynidan bogʻlangan it ovga yaramas Xohishi boʻlmagan kishini zoʻrlaganing bilan ish bermaydi, degan maʼnoda ishlatiladigan maqol.
  • It azobi Nihoyatda qiyin, mashaqqatli holat, ahvol. Bilasanmi sen bu oʻzboshimchaliging bilan otangni it azobiga solishingni? — K. Yashin, Hamza[Hojar:] It azobida kechani kunduzga ulab mehnat qila-qila, endi yurt orasida sher qildim deganda, obroʻni toʻkib qoʻysam, qanday koʻrgilik! — Hamza, Paranji sirlari
  • It boqmaydi Nazar-eʼtibordan qolgan, eʼtibor berilmaydigan shaxs yoki narsa haqida, unga nisbatan qoʻllanadi. — Buvijon, buvijonga it boqmaydi-yu, ammo oʻz bilganini qiladi, — dedi kampir buvi Poʻlatjon akaga. — Mirmuhsin, Umid
  • It tegdi yoki it teggan Nopok, harom boʻldi (nomusiga tegilgan ayol haqida). Qay yuz bilan boqaman unga? Meni kechirarmikan? Kechirmas! Axir menga it teggan! — S. Ahmad, Hukm
  • It hasratda
  • Itdan suyak qarz Qarzi juda koʻp, hammadan qarz.
  • Itining tuvagi oltindan Juda ham boy, oshib-toshib ketgan boy.
  • Itning keyingi oyogʻi Ish-faoliyat va shu kabilarda qatordagilardan (boshqalardan) eng oxirda ekanlikni bildiradi. biror hunar-punar oʻrgansin. Yoʻqsa itning keyingi oyogʻi boʻlib qoladi. — E. Raimov, Ajab qishloq
  • Ichini it tatalamoq (yoki tirnamoq, kemirmoq) Shu vaqtgacha shoirning hayoti uchun qoʻrqib, ichini it tirnayotgan vazir yengil nafas olib, javob oʻrniga bosh egib qoʻydi. — M. Osim, Zulmat ichra nurChoy ichayotibman-u, xavotirdan ichimni it tatalayapti. — H. Nazir, Yonar daryoBiroq ichimni it kemiryapti. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Kambagʻalni tuyaning ustida ham it qopadi Ishi yurishmagan, omadsiz kishi haqida aytiladigan ibora.
Полная статья →

Показать все · 197 →

В определениях

2

Сказки

11
Attang
Устное народное творчество

Bu ertakda shahzoda oʻz sevgilisining "attang"ni topib kelish shartini bajarish uchun sarguzashtlarga duch keladi. U tushida koʻrgan cholning armonini roʻyobga

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Dehqon, qozi va tadbirli ayol
Устное народное творчество

Bir chol shaharga ish izlab kelib, topgan pulini qoziga omonat qoʻyadi. Qozi pulni qaytarishdan bosh tortgach, tadbirli bir ayol cholga yordam berib, qozini oʻz

Erni er qiladigan xotin
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning qizi Mehriniso kambagʻal yigit Abdullaga turmushga chiqadi. Mehriniso oʻzining aql-zakovati va tadbirkorligi bilan erini boy va obroʻli i

Mohistara
Устное народное творчество

Shahzoda Shavkat sirli kiyikni quvib, oʻzga olamga tushib qoladi va u yerda parizod Mohistaraga oshiq boʻladi. Bu sarguzasht uning hayotini butunlay oʻzgartirib

Navroʻz qaroqchi
Устное народное творчество

Navroʻz qaroqchi ismli oʻgʻri halol mehnatning qadrini tushunib yetadi. Uning hayotida yuz bergan voqealar uni qaroqchilikdan voz kechishga undaydi va u boylikk

Показать все · 11 →

Диалектные материалы

1
kädirchä
Buxoro viloyati · yigitcha

yigitcha; yosh yigitlarga murojaat