Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «is» — результатов: 18050

Фильтр

Словарные статьи

12247
is

ot 1. 1 Narsaning sezgi aʼzosi (burun)ga taʼsir etish xususiyati va shu taʼsir natijasida yuzaga keluvchi sezgi; hid.

Isi bor. Isi yoʻq.

Qimirlatishdan rayhonlarning oʻtkir isi oʻqtin-oʻqtin dimogʻga kelib urinar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Bogʻma-bogʻ oshib esayotgan shamol dimogʻga allaqanday xushboʻy islarni olib keladi. — S. Ahmad, Hukm

Tongda tandir qizdirildi. Non isi tarqadi. — T. Malik, Ajab dunyo

2. Darak beruvchi belgi, ishora.

Nizomulmulk muhim bir narsaning isini payqaganday, atrofga alanglab, indamasdan uning orqasidan yurdi. — Oybek, Navoiy

Chogʻimda, tuhmatning isi keladiyov bu ishdan. — S. Ahmad, Hukm

Oyoq ostidagi nam tuproqdan inson uchun juda yaqin qon-qarindoshlik isi dimogʻga urilardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

— Juda soz, biroq, siyosiy, tarbiyaviy ishning isi ham yoʻq, — dedi Sayramov. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

  • Is biladi Juda sezgir. Oʻn chaqirimdan is biladi bu muttaham. Is olmoq Xufiyona sezmoq.Shoʻrvaning isini olib, starshiy bilan ellikboshi, qorovul kirib keldi. Hamza, — Paranji sirlari
  • Isini chiqarmaslik Oshkor qilmaslik, hech kimga bildirmaslik. Bizga nimani bu yurgan edinglar? Qizni olib qochish ham bir qancha vaqt isini chiqarmay saqlash, shundaymi? — Shunday. — Oybek, Tanlangan asarlarIkkita xotiningiz borligining isini ham chiqarmay, bugun uchinchi xotinga uylanyapsiz — A. Muhiddin, Chap choʻntak
Полная статья →
ish

ot 1. 1 Inson faoliyati bilan bogʻliq, uning mehnati bilan amalga oshadigan, bajariladigan narsa.

Dalada ish koʻp. Bor-yoʻgʻi bir kunlik ish qoldi. Ishlayman deganga ish topiladi. Xayrli ish. Mashaqqatli ish.

Ishlay desam — ish boʻlmasa, dehqonchilik qilay desam — yer boʻlmasa. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Yoʻlchi ishga razm solib, qaydan boshlash kerakligini oʻyladi. — Oybek,Tanlangan asarlar

— Hay Adol, qiz bolalarni frontga olmas emish. — Qizlarni ham olaversa, daladagi ish kimga qoladi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Ishning ijrosi, ish ustidagi faoliyat, mehnat.

Ishdan qoldirmoq. Ishga kirishmoq. Ish ishtaha ochar, dangasa ishdan qochar. — Maqol

Qari kelsa — oshga, yosh kelsa — ishga. — Maqol

Ular meʼmorga koʻzlari tushishi bilan, bir daqiqa ishni toʻxtatib, bosh irgʻab salom berishdi. — Mirmuhsin,Meʼmor

Ustaxona darvozasidan kirishimiz bilanoq sexlarda ish qaynayotganligining guvohi boʻlamiz. — Gazetadan

Qurbon ota hech kimning esiga kelmagan bir yaxshi ishni boshladilar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Ish-faoliyatning mahsuli, undan yuzaga kelgan (yaratilgan) narsa.

Rassomning koʻrgazmaga qoʻygan ishlari. U yaratgan ishlar mutaxassislar tomonidan yuqori baholandi.

Yoʻlchining bajargan ishiga koʻz yugurtirib, oʻzicha oʻyladi: Devkor yigit ekan. — Oybek,Tanlangan asarlar

Bu ishing biror olimning qoʻliga tushib qolsa bormi, dissertatsiya yoqlardi. — T. Ashurov, Oq ot

4. Maʼlum haq, evaz hisobiga qilinadigan ish-faoliyat, mehnat.

Bechora ish qidirib, boshi oqqan tomonga borar ekan. — Oybek,Nur qidirib

Toshkentda ish topsam, balki qolarman. — Oybek,Tanlangan asarlar

5. Xizmat vazifasi; lavozim.

Ishga kirmoq. Shu ishda ishlab kelyapti.

Sizni boʻshatishadimi, yoʻqmi — sizni bu ishga kim tayinlagan boʻlsa, oʻshandan soʻrang. — Y. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Bu gap korxonaga ovoza boʻlib, Jonfigʻonni oʻsha zamoniyoq ishdan haydashibdi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

Dadamni ilgari katta-katta ishlarda ishlagan deyishadi. — E. Raimov, Ajab qishloq

6. Boʻsh ish oʻrni.

Koʻp joyga uchradim, lekin ish yoʻq degan javob oldim.

7. Mehnat-faoliyatning muayyan sohasi, turi; kasb.

Hayotda shunday odamlar boʻladiki, ular butun umrlarini faqat bir ishga, biron kasbga bagʻishlagan boʻladilar. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Xudo koʻnglingizga solib, shu ishni [sartaroshlikni] ixtiyor qilibsiz — kam boʻlmaysiz. — E. Raimov, Ajab qishloq

8. Burch.

Ozodalikka doimiy eʼtiborda boʻlish — barchaning ishi.

[Ellikboshi:] Mahalladagi yigitlarning bari manga maʼlum. Bilish mening ishim-da. — Oybek, Tanlangan asarlar

9. Hal etilishi lozim boʻlgan narsa; masala, muammo.

Ishning yengil koʻchishiga sevingan ona Otabekning bu shartiga lom demasdan koʻndi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yasovulboshi xon ikkalasigina tushunadigan tilda ishni pishirib qoʻygan edi, shuning uchunmi, murtini silab kuldi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

ayniqsa, kundalik ishi qiyin, kosa kosaga tegganda, gʻidi-bidi gaplar koʻpaysa oʻgʻlingga ham tatimay qoladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

10. Oʻzgaga, oʻzga manfaatiga qarashli yumush; hojat.

Kel, qoʻzim, nima ishing bor? — Oybek,Tanlangan asarlar

Yurt ishiga yaramagan bola qay ishga yaraydi? — S. Ahmad, Ufq

11. Xos ish, xatti-harakat.

Oldiga qoʻyganni yemak — hayvonning ishi, ogʻziga kelganni demak — nodonning ishi. Vaʼdaga vafo — mardning ishi.

Avaz, yigitning ishi tavakkal, deb chap tomonga burildi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

12. Voqea, hodisa.

Oʻz uyida oʻtirgan qiz bir kechada gʻoyib boʻlsin, tavba! Juda xunuk ish, Olimxon aka? — Oybek,Tanlangan asarlar

Nizomjon uning avzoyidan juda xunuk ish boʻlganini fahmladi-da, yoniga oʻtirdi. — S. Ahmad, Ufq

Boshing sogʻ boʻlsa, hali Toshkentda koʻp ajoyib ishlarni koʻrasan, yigitcha! — Oybek,Tanlangan asarlar

13. Ahvol, holat.

Hozir ish boshqa: Yoʻlchi qamoqda. — Oybek,Tanlangan asarlar

Xoʻsh, Sodiq polvon, ishlar qanaqa, Toshkentda nima gaplar bor? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Har yerda dehqonning ishi chatoq. Yeri boʻlsa, ulovi yoʻq, ulovi boʻlsa, yeri yoʻq, koʻpida ikkisi ham yoʻq. — Oybek,Tanlangan asarlar

14. Gap-soʻz, gap-soʻz boʻlgan narsa(lar).

Nega desang, mazmunidan ham koʻrinib turibdiki, bu ikkinchi uylanishga Otabek butunlay qarshi boʻlib, faqat bu gap qudalarninggina ishlaridir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

15. Sud yoki maʼmuriy organlarda koʻriladigan narsa, jarayon.

Fotima ustidan jinoiy ish qoʻzgʻatildi. — T. Ashurov, Oq ot

Shu telefon sabab boʻldimi bir-ikki kundan keyin ishim boshqa tergovchiga oʻtib, tezlashib ketdi. — O. Yoqubov, Izlayman

Yer toʻgʻrisida bir chatoq odam bilan sudlashib yurgan edi, sud ishni buning zarariga hukm qilganmikan, deb oʻyladi. — Oybek,Tanlangan asarlar

  • Boshiga ish tushmoq Kimsa uchun noxush, tashvishli hol yuz bermoq. Boshimga ish tushdi. Farzandim Nizomiddin qatl etildi. Mirmuhsin, — Meʼmor
  • Boʻlar ish boʻldi Yuz bergan ish-hodisa oqibatini tuzatib, oʻnglab boʻlmasligini qayd etadi. Nimani gaplashaman! Boʻlar ish boʻlgan-ku! Men uning yuziga qarolmayman endi. — K. Yashin, Hamza
  • Dunyoning ish(lar)i Kishiga bogʻliq boʻlmagan, kishi ixtiyoridan tashqari ish(lar). Dunyoning ishlari shunaqa teskari ekan, boshi-oxiri yoʻq.
  • Ish bermoq 1. Asqatmoq, kunga (ehtiyojga) yaramoq. Uni mashinalar bilan kovlab boʻlmaydi, faqat ketmon, belkuraklargina ish berishi mumkin. — J. Abdullaxonov, ToʻfonAmmo toqqa chiqishda Boburning oʻsmirligi juda ish berdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlarYormatgami yo boshqa bir sobiq qarolga uzoq ish berib iyigʻi chiqqan, peshonasi qiyshiq etikni kiydi. Oybek, — Tanlangan asarlar
  • Ish bitmaydi Maqsadga erishib boʻlmaydi, natija chiqmaydi. Ha, kolxozga kirgandan keyin uncha-muncha vaʼz aytishni ham bilish kerak boʻladi, busiz ish bitmaydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariUrushning oti oʻchsin, urush boʻlmasin, deyish bilan ish bitmaydi. — Gazetadan
  • Ish katta Biror ish-narsaning hajm, daraja va boshqalar eʼtibori bilan meʼyoridan ortiq, zoʻr holatini qayd etadi. Ishlar katta-ku, usta! Doʻkonlarni ham qurib yuboribsiz! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarEhhe, ish katta-ku. Omad tilayman — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Ishkoʻrgan Hayot, ish (amal) tajribasi katta, koʻpni koʻrgan, koʻp voqea-hodisalar, qiyinchiliklarni boshidan kechirgan. Qoʻshin ichida eng ish koʻrgan, qilich chopgan bahodirlarni saralab, qorovul tuzib, buni Shayx Temurga, Zunnun Argʻunbekka topshirdi. Oybek, — NavoiyMirzo saroyidan bizga yetib kelgan maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, fargʻonaliklar bizdan kam, ish koʻrgan sarbozlari oz, kishilari qoʻrquvda. — Mirmuhsin,Meʼmor
  • Ish koʻrmoq 1. Muayyan yoʻl bilan ish olib bormoq; ish tutmoq. Uning yor-doʻstlari behisob, oʻylab ish koʻrish lozim, hazratim. — K. Yashin, HamzaMuxbirlikda ham oshnachilik, qoʻshnichilik bilan ish koʻriladimi? — GuldastaMan shu yerdan qochirishda sir ochilib qoladimi, deb juda qoʻrqqan edim. Lekin juda qulay fursatda ish koʻrdik. — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Ish koʻrsatmoq 1. Namunali, qoyil qoladigan ish qilmoq. uchala xatimga ham Seni mudofaa qilishda ayrim ish koʻrsatganim uchun orden oldim, deb javob qaytardilar. — A. Qahhor, Oltin yulduzDuchor kelganini koʻkka otarman, Ish koʻrsatib, yorim olib ketarman. — AlpomishKecha toʻyda kayfi oshib, rosa ish koʻrsatibdi. Ish tashlamoq Ommaviy suratda ishni toʻxtatmoq.Bundan uch yil burun Simxoyev zavodidagi yerlik ishchilar ish tashladilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Ish tutmoq Maʼlum yoʻl-yoʻriq, shart-sharoit va shu kabilar bilan hisoblashgan holda ish olib bormoq, ish yuritmoq. Azizim, siz otdan tushsangiz ham, egardan tushmaysiz. Orqa-oldiga qarab ish tutmoq kerak. — J. Sharipov, XorazmSizga jon kerak boʻlsa, shundoq ish tutasiz, rozimisiz? — K. Yashin, HamzaInsof yuzasidan ish tuting, boyvachcha aka. — K. Yashin, Hamza
  • Ish chiqarmoq 1. Biror natijaga erishmoq, biror ish qila olmoq. Bu borishdan biror ish chiqara oldimi, yoʻqmi — bu toʻgʻrida biz kelasi fasllarning birida oʻrganarmiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarBesh marta qarshi ataka qilib, hech ish chiqara olmagandan keyin quturgan, endi qurshovda qolib, jon talvasasiga tushgan dushman — A. Qahhor, Oltin yulduzSherigingga ehtiyot boʻl, yonidan jilma. Yana biron ish chiqarib oʻtirmasin.
  • Ish yuritmoq (yoki yurgizmoq) El, yurt ulugʻlari! Xudo yoʻliga koʻzingizni oching! haqiqatga qarab ish yuritinglar! — K. Yashin, Hamza— Hovliqma, zimdan ish yurgiz! — sekingina soʻzlab hovlida qoldi — Qoratoy. Oybek, Tanlangan asarlar
  • Ishga solmoq 1. Ishga jalb qilmoq; ishlatmoq. Oʻrmonjon akam shuni ham ishga soldilar, odam qildilar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariAmmo Asrora [Dildorani] noz-firoqlariga qaramay, turtkilab-turtkilab ishga solardi. — S. Ahmad, UfqElchi hozir oʻz podshohining topshirigʻini bajarish uchun butun ayyorligini ishga solar, tilyogʻlamalik qilib, Toʻmarisni koʻklarga koʻtarar edi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasiChol butun quvvayi nutqini ishga solib, yana yalindi. — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Ishdan chiqmoq 1. Ish-mehnat qobiliyatini yoʻqotmoq. Rahmatli erim mardikor edi kasalga chalinib, ertaroq ishdan chiqib qoldi. — Oybek,Tanlangan asarlarNekqadam qarigan, ishdan chiqqan edi. — S. Ayniy, QullarTo adirning etagiga yetguncha, Turgʻunoyning kavushi ishdan chiqdi, adirga mahsichan chiqishga toʻgʻri keldi. — A. Qahhor, MastonLekin u oʻylagancha boʻlmadi, ikki kishi zang bosib ketgan ishdan chiqqan beshotarni olib kelib berdi. — J. Sharipov, Xorazm
  • Ishdan qolmoq 2. Chalgʻish va boshqa sabab bilan ishni moʻljaldagicha qila olmaslik. Mariyaning baxtiga qarshi, amaki sil kasalligiga uchrab, ishdan qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar;Tan bilan boʻlib, ancha ishidan qoldi.
  • Ishdan qoʻymoq (yoki qoldirmoq) Bajarib turgan ish-vazifasidan vaqtincha chalgʻitmoq, uni bajarishga xalaqit bermoq. Yoʻlchi Shoqosimni ishdan qoʻymaslik uchun, ikki-uch minutda voqeani soʻzlab berdi. — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Ishi boʻlmaslik Aralashmaslik, eʼtibor bermaslik. — Sening ishing boʻlmasin, — deb gʻazab bilan javob berdi amakisi. — P. Tursun, Oʻqituvchimehmonlar kimlar va nima uchun kelganliklari bilan ishi boʻlmay soʻzlab ketdi. — A. Qahhor, Asarlar
  • Ishi yoʻq Eʼtibor bermaydi. Uning atrofidagilar bilan ishi yoʻq, oʻz ishi bilan mashgʻul.Xonning oʻlik-tirik bilan ishi yoʻq emish. Joni halak, deydilar. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Ishi nima Sizlarni koʻrolmas ekan. Boʻlmasa, bularning ishi nima? — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Ishi tushmoq Kimsaga biror iltimos, hojat bilan murojaat qilmoq. Bir joydagi odammiz, yana bir-birimizga ishimiz tushadi, otaxon! Oybek, — Tanlangan asarlarAnvarga ishi tushib, uning shafqatini koʻrgan Safar boʻzchi kabilar bu xabardan juda ham xursand. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
  • Ishning beliga tepmoq Ishning bajarilishiga, meʼyorida boʻlishiga xalal bermoq (toʻsqin boʻlmoq). Hech narsa topilmagach, uyini tintish uchun hovliga kirishgan edi, burchakda tinimsiz vakillab turgan it ishning beliga tepdi. — MushtumQochib qayerga ham borardi Shunchaki ishning beliga tepganiga achinasan kishi. — S. Anorboyev, Oqsoy
  • Ishning koʻzini bilmoq Ishning bajarilish, bitish yoʻl-yoʻrigʻini yaxshi bilmoq. Qaynatam ishning koʻzini biladigan odam. Xizmatkorlari bari yaxshi ishlaydi. Oybek, — Tanlangan asarlarIshchan, juda-juda ishchan odam. Ishning koʻzini biladi butun hisob-kitob ishlarini shu eplab turipti. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Koʻngil ishi Kishi ichki dunyosiga, koʻngli-diliga bogʻliq ish(lar). Asrora oʻylab qarasa, koʻngil ishi nozik narsa ekan. — S. Ahmad, Ufq
  • Nima ishi bor Daxldor emaslik, aloqa, munosabati yoʻqlikni qayd etadi. Qayerdadir qamishzorda bir nomaʼlum devonani it gʻajib ketgan boʻlsa, bunda kimning nima ishi bor? — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasiSening koʻngling, sening umiding bilan kimning nima ishi bor! — P. Tursun, Oʻqituvchi.— Mening nima ishim bor. —Albatta, ishing boʻlmasin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Olloning (yoki xudoning, taqdirning, falakning) ishi Umuman, inson (bandasi)ga xos boʻlmagan ish. Chirqillang, togʻning qushlari, Bu ish olloning ishlari. — Yusuf va AhmadBu ishlar falakning ishi — Yusuf va AhmadHammasi ham taqdirning ishi, amaki, bu yerda siz bilan mening hech bir ixtiyorimiz yoʻq. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Oʻz ishini qilmoq (yoki koʻrsatmoq) Muayyan omil, sabab bilan bogʻliq yuz beradigan ish, narsa-hodisa roʻy bermoq, amalga oshmoq, roʻyobga chiqmoq. oradan oʻtgan oʻn yil oʻz ishini qilgan — eshon anchayin keksaygan, hatto yuz terisi ham olachipor boʻlib ketgan edi. — P. Tursun, OʻqituvchiUning ham, buning ham ayrilgisi kelmas edi. Lekin vaqt oʻz ishini qildi — oyni gʻarb ufqidan tortib kirib ketdi. Demak, tong otdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaItning instinkt va reflekslari oʻz ishini koʻrsatgan edi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv
  • Oʻtgan ishga salavot Oʻtgan ish oʻtdi, boʻlar ish boʻldi (boʻlib oʻtgan ish haqidagi gapni toʻxtatish, unga qaytmaslikni qayd etadi). Xoʻsh, oʻtgan ishga salavot. Qalay, ekinlarimiz durustmi? — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Qoʻlidan ish kelmoq Muayyan ish(lar)ni oʻzicha uddalamoq, qila olmoq. Durust, sen samolyot yasolmaysan, ketmon chopolmaysan lekin qilaman desang, qoʻlingdan ish keladi. — A. Qahhor, Asror bobo
Полная статья →

Показать все · 12247 →

В определениях

2006

Показать все · 2006 →

Сказки

413
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldarkoʻsa va boy
Устное народное творчество

Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top

Показать все · 413 →

Диалектные материалы

3367
Al
Xorazm viloyati · qo'l

qo'l, qo'lning bilakdan pastki qismi

Alamazon
Fargʻona viloyati · Alamazon

O't, olovning gurullab yonishi.

Algov
Qashqadaryo viloyati · Algov

Ehtiyoji bor narsani boshqalardan vaqtincha olib turish va berib turish.

Arbamoq
Qashqadaryo viloyati · Arbamoq

Olqishlamoq, undamoq; ruhini ko‘tarmoq.

Boʻchalamoq
Qashqadaryo viloyati · tugʻish uchun oʻziga qulay joy tanlab ketmoq

Uy hayvonlari tugʻish uchun oʻziga qulay joy tanlab ketishi.

Boʻshlov
Xorazm viloyati · hosil yigʻib olingach, mollarni dalalarga erkin qoʻyib yuborish

Hosil yigʻib olingach, mollarni dalalarga erkin qoʻyib yuborish.

Показать все · 3367 →

Статьи

1

Внешние ресурсы

12
Common Voice: узбекский язык
Корпусы и научные ресурсы

Открытый набор данных узбекской речи; можно помочь, записывая свой голос или проверяя чужие записи.

Lex.uz
Нормативные документы

Официальная национальная база законодательства Узбекистана.

Lotin.uz
Орфография и письмо

Бесплатная транслитерация между кириллицей и латиницей без ограничений; исправляет oʻ и gʻ прямо при вводе.

Показать все · 12 →

Страницы

4
Hamkorlar

<span translate="no">til.uz</span> loyihasini yaratayotgan va qoʻllab-quvvatlayotgan tashkilotlar.

Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.