sft. Ilmi bor, oʻqigan, maʼlumotli.
Ilmsiz bir yashar, ilmli ming yashar. — Maqol
Qidiruv
«ilmli» boʻyicha 32 ta natija: Izohli
Lugʻat maqolalari
24 taot 1. Oʻqish-oʻrganish va tadqiqot, tahlil etish bilan erishiladigan bilim; koʻnikma, maʼlumot.
Ilm darajasi. Ilm olish huquqi. Ilm dargohi. Shariat ilmi. Dunyoviy ilmlar.
Jamolboy aka, dini islomni qoʻldan bermasdan zamon ilmlarini oʻqilsa, zarar qilmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Domlamiz bizga bunday ilmlarni oʻqitmaganlar. — M. Osim, Ibn Sino qissasi
Kashfiyotsiz ilm boʻlmaganidek, ilm ham kashfiyotsiz nafas ololmaydi. — Saodat
Olim ilmi bilan hurmat topur, hofiz xush ovozi bilan odamlarning dilini xush qilur — I. Rahim, Chin muhabbat
2. Ish-faoliyatning ilm bilan bogʻliq sohasi; tabiat va jamiyat haqidagi bilimlar tizimi; fan.
Ish va hunar. Ilm va maʼrifat. Ilm va sanʼat.
Yangi maktablar ochib, Qurʼoni karim va boshqa darslar bilan birga jugʻrofiya, tarix, hisob kabi ilmlarni ham taʼlim beraylik. — Oybek, Tanlangan asarlar.
3. Ish-faoliyatning maʼlum bir sohasiga oid bilim, taʼlimot, malaka.
Islim barlos — sodda, dilovar, ov va qush ilmining piri. — Oybek, Navoiy
Bogʻdorchilik ilmini bilar ekan. — S. Zunnunova, Yangi direktor
Harb. ilmida hamma yoʻl bekilganda, jangchi uchun oʻlimdan boshqa chora qolmagandagina oʻzini oʻzi halok qiladi, deyiladi. — S. Ahmad, Hukm
- Ilmi gʻayb (s. t. ilmi gʻoyib) Yashirin, sirli narsalarni bilish ilmi. yoʻqsa ilmi gʻaybni kim bilibdur. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon[Xon eshon] dami oʻtkir, har qanday baloni ham daf qila oladigan, ilmi gʻoyibdan xabardor deb ovozasi ketgan. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar
1. Ip-ipakni ilib olishga moslangan tikish asbobi bilan qoʻlda tikishning bir usuli.
Ilma chok.
Ilma tikdim ilib-ilib, Tomoshani hamma qilib. — Qoʻshiqlar
2. shv. Roʻmolning bir turi.
3. Ilib oladigan, ilishga moslangan.
Yoʻrma — materialni gardishga tortib, ilma bigiz yordamida tikiladigan chokning bir turi. — OʻTA
sft. 1. Ilmga oid, ilmga qaratilgan.
Ilmiy asar. Ilmiy kuzatish. Ilmiy jurnal. Ilmiy nashriyot. Ilmiy farazlar.
Imom al-Buxoriy, Ahmad al-Fargʻoniy kabi buyuk bobolarimizning maʼnaviy va ilmiy merosini teran oʻrgana boshlaganimiz boʻlsa ham shunda. — Gazetadan
2. Oʻqish-oʻqitish, ilmiy-tashkiliy ishlar bilan shugʻullanuvchi.
Ilmiy kengash. Ilmiy boʻlim.
Shu orada nima boʻldi-yu, maktabning ilmiy mudiri pensiyaga chiqib, oʻrniga Ahmadxonov maʼqul koʻrildi. — Guldasta
3. Ilm-fan bilan bogʻliq muammolarni oʻrganuvchi, ilmiy-tadqiqot ishlari bilan shugʻullanuvchi.
IX-Xasrlarda Qurdoba dorilfununi yirik ilmiy markazga aylandi. — Fan va turmush
Ilmiy maskanda samarali tadqiqotlar olib borilmoqda. — Gazetadan
Respublikamizda ilmiy muassasalar tarmogʻi tobora kengaymoqda. — Fan va turmush
fl. 1. Mix, qoziq, ilgak va shu kabilarga osmoq, osib qoʻymoq.
Hoʻl, ogʻir shinelini va gimnastyorkasini daraxtga ildi. — Oybek,Quyosh qoraymas
Yigit boshidan qalpogʻini olib, qoziqqa ildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Tursunboy ota otning boʻyniga yemtoʻrvasini ilib shoshib-pishib, namozi shomni oʻqib chiqdi. — S. Ahmad, Ufq
2. Ilmoq va shu kabilarga olmoq, tushirib tortmoq.
Suvdagi xas-xashaklarni ilib tortmoq.
uchta eski koʻrpani soʻkdik. Qovugʻidan iplarni ignaning orqasi bilan ilib oldik. — A. Hamdam, Doʻstingdan
3. Otilgan yoki yuqoridan tushayotgan narsani yerga tushirmay tutmoq, tutib olmoq.
Bolalar qoʻllarini choʻzib, sapchib, sochqilarni ilib oldilar. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi
It jon-jahdi bilan ikki sakrashdayoq pirillab ketayotgan konvertni lunjiga hap etib ilib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
4. Kiymoq (odatda, yengil-yelpi, rasman boʻlmagan kiyish haqida).
U kavushini mahsisining uchiga ilib, hovliga tushar ekan, xotiniga qayta taʼkidladi — H. Gʻulom, Mashʼal
- Gapni (yoki soʻzni va shu kabilarni) ilib ketmoq Birovning ogʻzidan gapni olib, davom ettirib ketmoq. — Ha, boyatdan beri senga tikilib oʻtiribman, aylanay, — kampir gapni ilib ketdi, —undoq qarayman, mundoq qarayman, koʻzlarimga ishonmayman. — A. Muxtor, Opa-singillarToʻgʻonbek bir hikoyani bitirib, boshqasini oʻylarkan, Binoiy soʻzni ilib ketdi. — Oybek,Navoiyxushchaqchaq suhbat boshlanishiga ilhaq boʻlib turgan Akramjon Mastura boshlagan askiyani ilib ketdi. — A. Qahhor, Ming bir jon
- Ilib ketmoq Ega chiqmoq (boshqalardan oldin), oʻziniki qilib olmoq. Qizi tovuq fermasida ishlaydi. Bir traktorchimiz ilib ketdi. — Sh. Toshmatov,Tongdagi koʻlankaInnaykeyin, hozir boʻlinglar, qaqir yerlarga jon kirganda, tagʻin Teilaboy ilib ketmasin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Ilib olmoq Tushunib yetmoq (olmoq), bilib olmoq. Ishdan horib-tolib chiqqan Shoqosim chala-chulpa eshitsa-da, maʼnoni tez ilib oldi. — Oybek,Tanlangan asarlarjuda shoʻx, sergap, har narsani darrov ilib oladi. — R. Fayziy, Hazrati insonU [Tursunoy] ustaxonaga oʻtadigan aravakashning yallalarini ham ilib olgan edi. — A. Muxtor, Opa-singillar
- Koʻzga (yoki nazarga) ilmaslik Nazar-pisand qilmaslik, mensimaslik. baʼzi birovlar Xotin kishining qoʻlidan nima ish kelardi? deb nazariga ilmagan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Oyoq ilmoq Surnay navosi chiqayotgan, quyuq tutun oʻrlayotgan toʻyxona ostonasida oyoq ildik. — T. Murod, Ot kishnagan oqshomYaxshisi, bunday qilsak. Yoʻlda oyoq ilsak: qishloqqa qorongʻilatib kirib borsak. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom
- Quloqqa ilmoq Soʻz(gap)ni eʼtiborga olmoq; tinglamoq. Gapimni uch bora quloqqa ilgil. — Voqif.
sft. 1. Ilmi, maʼlumoti yoʻq; oʻqimagan, nodon.
Ilmsizga ish yoʻq, bilimsizga — osh. — Maqol
Garchi Anvarga xolis qiymat bermoqchi boʻlganida ham, buni Safar kabi ilmsiz, nodon bir kishiga tushuntirmoq uchun qanday hojat bor edi!? A. — Qodiriy, Mehrobdan chayon
2. Ilm-fan yordamisiz, ilmga asoslanmagan (tayanmagan) holda.
Ilmsiz tajriba — boshi berk koʻcha. — Maqol
Ilmsiz, maʼrifatsiz yangi turmush qurib boʻlmaydi, albatta. — H. Gʻulom, Mashʼal
Taʼriflar ichida
7 taziyoli Aqliy mehnat bilan shugʻullanuvchi; ilmli, oʻqimishli, maʼrifatli. Qishloq ziyolilari. Minbarlardan xalq ziyolilari sharafiga tabrik soʻzlari yangramoqda. Gazetada
narx-navo Narx, baho; narxlar, baholar. Bozorda narx-navo koʻtarilib, xaridor-u sotuvchining tortishuvlari avjga mingan edi. Sh. Xolmirzayev, Qil koʻprik Savdo xodimi — d
domla s. t. 1 Domulla. Xatib domla joʻnatilgandan buyon katta masjid namozsiz qolayotganga oʻxshardi. A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy Har qanday ilmli kishiga hurmat bila
bilimli ayn. Bilimdon 1. Bilimli oʻzar, bilimsiz toʻzar. Maqol. Ustoz bilimli, shogird ilmli. Maqol Oltin yerda qolsa ham, bilimli yoʻlda qolmas Maqol Azizaning nazarida,
oxund Oʻqimishli, ilmli kishi; mulla, domla. Momoning mursagi oxun yigitning qoʻlida ketdi. Yoshlik Oʻqimishli, ilmli kishilar ismiga qoʻshib aytiladigan soʻz. Yusufbek h
diplomat Chet mamlakatlar bilan rasmiy aloqa qilish yoki muzokaralar olib borish uchun maxsus tayyorgarlik koʻrgan va shunday ishlar uchun oʻz hukumati tomonidan vakil qi
Ertaklar
1 ta
Xalq ogʻzaki ijodi
Bu ertakda bir ota sakkiz oʻgʻli va bir qizini sinovdan oʻtkazib, ilm va davlat oʻrtasidagi farqni anglashga harakat qiladi. Dono qizining javoblari orqali oila