Qidiruv

Kimning boshiga qoʻnsa yoki soyasi tushsa, u kishi eng baxtli boʻladi, davlat va saltanatga erishadi, deb eʼtiqod qilingan afsonaviy qush; baxt qushi, davlat qushi.

Humo qushi qoʻngan boshingda, Uchib yurdi falokat qushlar. Jihoz toʻla sanʼat uyidan Oʻgʻirlandi oltin, kumushlar. — T. Toʻla

Oʻzbekiston hududidagi meʼmoriy yodgorliklarda, amaliy bezak sanʼati buyumlarida humo tasviri qadimdan koʻp uchraydi. — OʻzME

ot 1. esk. kt. “Buyuk podsholarga xos”, oliy darajadagi, eng muqaddas kabi maʼnolarni bildiradi.

Farmoni humoyun. Zoti humoyun.

Men janobi oliyning humoyun huzurlariga borib, ishorat bilan bu masalani arz qilaman. — S. Ayniy, Esdaliklar

— Qani, omin, amiralmoʻmininning davlati humoyunlari kam boʻlmasin, gʻanimlari xokpoy boʻlsin, — degan ovozdan soʻng hamma qoʻlini fotihaga koʻtardi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon.

2. ayn. Humo.

Jonivor, Qoʻngʻirot eldan keldingmi? Humoyunday menga soya soldingmi? — Alpomish

Humoyun ovlaydi shoshmas merganlar. — Gʻ. Gʻulom

3. Humoyun (erkaklar ismi).

sft. 1. Yomon fikrdagi; niyati buzuq; yomon, yaramas.

Kecha shom vaqtida biznikiga ikkita shum yigit keldi. Taniyman. Xoʻjayin haligilarni mehmonxonaga kirgizib, eshiklarni taqa-taq yopdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hushyor turib, adashmay, Har sharpani sezaman. Dushman qarshilik qilsa, Shum boshini ezaman. — Uygʻun

[Gulandom:] Negaki, shumlarning kuliga tushib, ne balolarga giriftor boʻldim. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Baxtsizlik yoki halokat keltiruvchi, baxtsizlikka duchor qiluvchi.

Shum boʻrondan chayqaldi dengiz, Koʻk ham asta tomchi tashladi. — E. Qambarov

[Xosiyat:] Erlarni qaʼriga tortdi shum urush, Erlarsiz uy fayzi tamom yoʻqoldi. — G. Joʻrayeva

3. Koʻlidan har qanday yomonlik keladigan; ayyor, makkor, quv, qilvir.

Shum kam-pir.

— Ha, bu juda pixi qayrilgan shum xalfa, — dedi Davlatyor va Turdivoy xalfaning kirdikorini gapirib berdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Sultonov juda hushyor va shum ediki, shamol qay tomondan kelayotganini darhol bilib, vaziyatga qarab tovlanardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

4. Yaramas qiliqlar qiladigan, oʻta shoʻx, toʻpolonchi.

Haligi shum yigit: juda gap topolmasang, barmogʻingni mana bunday bigiz qil-da, koʻzingizga koʻlimni tiqib olaymi? degin, keyin qiz kulib yuboradi [dedi]. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot shv. Joʻmrak.

Normat yana uyda qamalib qoldi, endi eski choriqlarni yamash, chumagi singan choynaklarni chegalash bilan ovunar edi. — Yoshlik

ot Vafot etgan, oʻlgan kishi.

Belbogʻ olib kelgan odam oʻlim oldidan marhumning nimalar degani birovni koʻp tilga olganini soʻzladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

sft. 1. Aql bilan fikrlash orqali tasavvur etiladigan; abstrakt.

Mavhum tushunchalar. Mavhum sonlar (mat).

2. Aniq emas, mujmal.

Mavhum javob.

Tarbiyaviy ishda quruq shiorbozlik va mavhum chaqiriqdan qochmoq kerak. — Gazetadan

Unda oldinga surilgan koʻp masalalar mavhum, mujmal, hatto nooʻrin joylari ham bor. — S. Karomatov, Soʻnggi barxan