Qidiruv

ot 1. huq. Sud, huquqiy mahkama yoki shaxsning jinoiy ish yuzasidan chiqargan uzil-kesil, qatʼiy qarori; shuningdek, biror ish yuzasidan boʻlgan ajrim xulosasi, qarori.

Ijobiy hukm. Salbiy hukm. Qatʼiy hukm. Qozining hukmi. Hukmni ijro etmoq.

Sidiqjon sudning hukmidan juda xursand boʻldi-yu, lekin Sharofatning shikoyat qila olish huquqidan xavotirga tushdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Hozir Nikolayning fuqarosiman, xoningning hukmi oʻtmaydi menga — S. Siyoyev, Yorugʻlik

— Bizni kimning hukmi bilan oʻldirmoqchi boʻlayotirsiz? — dedi xatirchilik bandi mirshab odamiga. — S. Ayniy, Qullar

Faqat ayblov hukmi bilan sudlanuvchi aybdor deb topiladi va jazoga tortiladi. — OʻzME

2. Umuman, bir ish, masala yuzasidan boʻlgan, xulosa tarzidagi fikr; qaror.

Barotning haqqoniy soʻzi, hukmi mingboshini yerga kirgizib yubordi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Otaning hukmi vojib, uning irodasiga boʻysunmay iloji yoʻq. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Ergash Sottining bugungi kirdi-korini koʻpchilik hukmiga tashlamoqchi boʻlsa ham, gapni nimadan boshlashni bilmay oʻylanib qoldi. — I. Rahim, Chin muhabbat

3. Kishi yoki narsaning biron ish qilish izm-ixtiyori (toʻgʻri va koʻchma maʼnoda).

U hozir juvonning hukmida boʻlib, uning xohishiga qarshi hech narsa deyolmas edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Senga zulm qilgan shu ikki ogʻang sening hukmingda! — Oltin beshik

Yer-suv, boshqa moddiy boyliklar bir toʻda boylar hukmida boʻlgan — N. Safarov, Olovli izlar

Oyoqdan ajralgan paytimda, umr yoʻldoshim meni taqdirning achchiq hukmiga tashlab joʻnab qolganda, men nima qilmogʻim kerak? — S. Karomatov, Bir tomchi qon.

4. koʻchma Buyruq, amr.

Sening hukming oʻtmaydi.

Shu kemachi qoʻrqib, boʻzarib Dedi Omon yoniga borib: — Daryo teran, tayov yetmaydi, Suvga, oʻgʻlim, hukm ketmaydi. — E. Rahim

Din va oltin hukm ila, Koʻp uy buzildi. Hisobsiz maʼsum boshlar Tandan uzildi. — Gʻayratiy

5. mnt. Narsa va uning belgisi haqidagi tasdiq yoki inkor mazmunli fikr.

6. esk. ayn. Kesim 3.

1. esk. kt. Hakimlar, tabiblar.

Qazo yetganda, barcha hukamo ojiz qoldilarkim, odam tangri xohishi bilan boʻlgan qazoga qarshi nima qila oladi? — Oybek, Navoiy

2. Donishmandlar, faylasuflar.

Husayn har kuni yarim kechagacha oʻtirib, yunon va arab hukamolarining tib va falsafaga doir kitoblarini oʻqir edi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

ot tar. Biror hudud yoki mamlakatning huquqi cheklanmagan hokimi; xon, podsho.

Sugʻd mamlakatining hukmdori. Qabila hukmdorining maqbarasi.

Jallod aytar: — Amr qildi hukmdor, Bular uchun tiklangandir tilla dor. — Erali va Sherali

Eron hukmdori Nodirshoh Hindistonning gʻarbiga hujum qildi. — S. Karomatov, Oltin qum

Tangada Qoraxoniylar sulolasining oʻsha davrdagi hukmdorlari koʻrsatilgan. — Fan va turmush

ot 1. Oʻz hukmini oʻtkazadigan shaxs; hukmdor, hokim.

[Xudoyor] Astoydil Musulmonqulning otaligʻidan qutulishni va mustaqil ravishda hukmron boʻlishni orzu etgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

Axsining hukmroni Umarshayx mirzo bu kecha haramda oʻn sakkiz yoshli Qorakoʻz begimning xobgohida uxlab yotibdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. koʻchma Hukmini oʻtkazish huquqiga ega boʻlgan; hukmdor.

Milliy tilning saqlanishi va rivojlanishi hamma vaqt ijtimoiy tuzumning, hukmron sinfning odamiga bogʻlik. — Fan va turmush

3. koʻchma Hukm surgan, zabt etgan, egallagan holatli.

Mana endi dafʼatan fikrsiz, oʻysiz qoldi, yuragi boʻm-boʻsh, bunda faqat gʻashlik va ogʻriq hukmron. — X. Sultonov, Onamning yurti

Tong yorishdi, yulduzlar uchdi, Yana oftob koʻkda hukmron. — R. Bobojon.

ot 1. Davlat hokimiyatining davlat boshqaruvini bevosita amalga oshiruvchi, farmoyish beruvchi va ijro etuvchi oliy organi.

1954 yil yanvarida koʻrik yerlarni oʻzlashtirish haqida hukumatning qarori eʼlon qilindi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Mamlakat qonun-qoidasiga muvofiq saylanib, barpo etilgan Turkiston musulmonlari hukumatiga hurmat shumi? — K. Yashin, Hamza

Soliqni odatda qonuniy hukumat soladi. Fuqaro toʻlaydi — N. Safarov, Olovli izlar

Hukumatning qarori bor frontoviklarning oilasiga zudlik bilan yordam berilsin, degan. — Uygʻun, Tanlangan asarlar

2. s. t. Davlat.

Yer odamga qarab ekiladigan boʻlsa, Hukumat traktorni, mashina oʻroqni nimaga chiqarib qoʻyipti? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Urush paytlarida Lyublin Polsha hukumatining poytaxti edi. — T. Rustamov, Mangu jasorat.

ot Sudning hukmi yozilgan qogʻoz; sud hukmi.

Niyoz qushbegi menga yigit qoʻshib, bu hukmnomani ijro qilishda bekka yordam bermak uchun joʻnatdi! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar