ot 1. Hayotdagi muayyan bir holat, vaziyat; ahvol.
Umidli, izlanuvchan yoshlarimizning koʻpligi quvonchli holdir. — Gazetadan
Shunaqa, bu choʻlni osonlikcha yengmaganmiz, qurbonlar berib, jon fido qilib, shu holga keltirganmiz. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
maktabda oʻqish-oʻqitish ishlari mustahkam izga tushib ketdi. Bu hol qishloqda sezilmay qolmadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Darvozalar yonida sarbozlar yurib turishi dushmanga qarshi tadbir-choralar koʻrilayotganini hisobga olmaganda, shahar oʻlik holda edi. Mirmuhsin, — Meʼmor
2. Kimsa yoki narsa jismida yuzaga kelgan muayyan holat.
Avtor yana oʻz savlatli holiga qaytdi. Qaddini gʻoz tutganicha, oyogʻini kerib, yirik-yirik qadam tashlab chiqib ketdi. — F. Musajonov, Himmat
Oʻzim-ku, gʻoʻzalarni shu holga yetkazguncha lablarimni(ng) uch marta poʻsti tushdi. — S. Nurov, Narvon
3. Kishining jismoniy va ruhiy jihatdan oʻzini sezishi; jismoniy va ruhiy holat; kayfiyat, avzo, koʻrinish.
Meʼmorning xayol surib, giyohvandlardek qotib qolganini koʻrgan Horunbek ustod baʼzan shunday holga tushib qolarmikan, bu, ehtimol, achchiq alamning oqibatidir deb oʻylardi. — Mirmuhsin,Meʼmor
Teshaboy, bir tomondan, kooperativchining holiga achindi, ikkinchi tomondan, gitlerchilarga xizmat qilayotganidan gʻazablandi. — T. Rustamov, Mangu jasorat
4. oʻ.-p. k. (shaklida — holda) Holat bildiruvchi (gʻamgin, maʼyus kabi) baʼzi soʻzlar, shuningdek, -gan affiksli feʼl bilan qoʻllanib, biror harakat-holatning shu soʻz bildirgan holatda yuz berishi, bajarilishini bildiradi.
Husaynning dadasi maʼyus holda, bilinar-bilinmas bosh chayqab qoʻydi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi
Suyum ogʻa garang, dardli, och holda tepa ustiga chiqqach, yana boyagidek, orqa-oldiga qaradi. — N. Fozilov, Diydor
Husayn Boyqaro qiyiq, tez oʻynaydigan koʻzlarini shoirga tikib, gʻamgin holda dedi — Oybek,Navoiy
Imom yerga qaragan holda boshini qimirlatib qoʻydi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
5. Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, ruhiy yoki jismoniy imkoniyat, kuch-quvvat maʼnosini bildiradi.
Uning oh degani holi yoʻq. — S. Siyoyev, Avaz
Bolaning yigʻlashga ham holi qolmagan edi. — Gazetadan
Xosiyat xola bir hoʻplam choy ichgan boʻldi-yu, holi kelmay, yotib qoldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
6. tlsh. Ish-harakatning qay tarzda bajarilishini, uning bajarilish sababi, maqsadi, oʻrni, payti va shu kabilar belgilarini bildiradigan ikkinchi darajali boʻlak. Qanday belgini bildirishiga koʻra holning
sabab holi, oʻrin holi, payt holi, tarz holi kabi turlari farqlanadi. Kecha koʻrdim (kecha — payt holi). Koʻchada uchrashdik (koʻchada — oʻrin holi) va boshqalar
- Holiga voy Kishining ishi, ahvoli yomon boʻlishini, achinarli ahvolga tushishini bildiradi. Oʻz pirini beobroʻ qilgan, yuziga oyoq tirab ketgan bandaning holiga voy! — Mushtum
- Aks holda
- Arzi hol aylamoq (yoki qilmoq) Oʻz ahvolini va istagini izhor qilmoq, shikoyat qilmoq.
- Ahli hol
- Ilmi hol Madrasalarda ilmi hol oʻgay oʻgʻil holatiga tushib qoldi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi
- Tarjimayi hol Xayr, ketmagan ham boʻlsin. U holda, oʻzingiz aytgandek qilib, toʻppa-toʻgʻri ertaga Salim sharbatdorning oldiga boraman-da, oʻgʻlingni Mirzakarim akaning toshkentlik kuyovi oʻldirdi, men oʻz koʻzim bilan koʻrdim, deyman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Oʻz holiga Oʻz erki-ixtiyoriga. Shunday qilib, bechora Sodiqni oʻz holiga qoʻymay, koʻchadan anchagina nariga surgab ketdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarMeʼmorni oʻz holiga qoʻyib berish kerak. U shuni xohlardi. — Mirmuhsin, MeʼmorBoshini koʻtarib, yelkalarini oʻz holiga qoʻydi, oyoqlarini ham uzatdi. — S. Karomatov, Oltin qum
- Oʻz holicha Birovning aralashuvisiz; oʻz bilgicha, oʻzicha. Uyda oʻz holicha ivirsib yurib, temir-tersaklar yigʻdi, asboblar topdi, ishlay boshladi. — R. Fayziy, Hazrati inson
- Hol tili Bu ikki yosh orasida sevgi aloqasi haligacha tilga olinmagan va har ikkalalari ham bir-birovlariga oʻz ichki kechinmalarini yolgʻiz hol tili bilan izhor qilmoqda edilar. — S. Ayniy, DoxundaNarigi uvat bilan bunisi bir-biriga nisbatan farqini hol tili bilan soʻzlab turadi. — A. Qodiriy, Obid ketmon