Qidiruv

ot 1. Hayotdagi muayyan bir holat, vaziyat; ahvol.

Umidli, izlanuvchan yoshlarimizning koʻpligi quvonchli holdir. — Gazetadan

Shunaqa, bu choʻlni osonlikcha yengmaganmiz, qurbonlar berib, jon fido qilib, shu holga keltirganmiz. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

maktabda oʻqish-oʻqitish ishlari mustahkam izga tushib ketdi. Bu hol qishloqda sezilmay qolmadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Darvozalar yonida sarbozlar yurib turishi dushmanga qarshi tadbir-choralar koʻrilayotganini hisobga olmaganda, shahar oʻlik holda edi. Mirmuhsin, — Meʼmor

2. Kimsa yoki narsa jismida yuzaga kelgan muayyan holat.

Avtor yana oʻz savlatli holiga qaytdi. Qaddini gʻoz tutganicha, oyogʻini kerib, yirik-yirik qadam tashlab chiqib ketdi. — F. Musajonov, Himmat

Oʻzim-ku, gʻoʻzalarni shu holga yetkazguncha lablarimni(ng) uch marta poʻsti tushdi. — S. Nurov, Narvon

3. Kishining jismoniy va ruhiy jihatdan oʻzini sezishi; jismoniy va ruhiy holat; kayfiyat, avzo, koʻrinish.

Meʼmorning xayol surib, giyohvandlardek qotib qolganini koʻrgan Horunbek ustod baʼzan shunday holga tushib qolarmikan, bu, ehtimol, achchiq alamning oqibatidir deb oʻylardi. — Mirmuhsin,Meʼmor

Teshaboy, bir tomondan, kooperativchining holiga achindi, ikkinchi tomondan, gitlerchilarga xizmat qilayotganidan gʻazablandi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

4. oʻ.-p. k. (shaklida — holda) Holat bildiruvchi (gʻamgin, maʼyus kabi) baʼzi soʻzlar, shuningdek, -gan affiksli feʼl bilan qoʻllanib, biror harakat-holatning shu soʻz bildirgan holatda yuz berishi, bajarilishini bildiradi.

Husaynning dadasi maʼyus holda, bilinar-bilinmas bosh chayqab qoʻydi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Suyum ogʻa garang, dardli, och holda tepa ustiga chiqqach, yana boyagidek, orqa-oldiga qaradi. — N. Fozilov, Diydor

Husayn Boyqaro qiyiq, tez oʻynaydigan koʻzlarini shoirga tikib, gʻamgin holda dedi — Oybek,Navoiy

Imom yerga qaragan holda boshini qimirlatib qoʻydi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

5. Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, ruhiy yoki jismoniy imkoniyat, kuch-quvvat maʼnosini bildiradi.

Uning oh degani holi yoʻq. — S. Siyoyev, Avaz

Bolaning yigʻlashga ham holi qolmagan edi. — Gazetadan

Xosiyat xola bir hoʻplam choy ichgan boʻldi-yu, holi kelmay, yotib qoldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

6. tlsh. Ish-harakatning qay tarzda bajarilishini, uning bajarilish sababi, maqsadi, oʻrni, payti va shu kabilar belgilarini bildiradigan ikkinchi darajali boʻlak. Qanday belgini bildirishiga koʻra holning

sabab holi, oʻrin holi, payt holi, tarz holi kabi turlari farqlanadi. Kecha koʻrdim (kecha — payt holi). Koʻchada uchrashdik (koʻchada — oʻrin holi) va boshqalar

ot 1. Yuzaga kelgan, mavjud boʻlgan vaziyat, ahvol.

Jangovar holat. Harbiy holat. Shahar qamal holatda.

Ishlayotgan odamlar uni [Olaxoʻjani] bu holatda koʻrib, juda hayron boʻlib, ishdan toʻxtab qoldilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Hamma sergak tortdi, unga qulogʻini tutib jim qoldi. Bu holatdan foydalangan shayx soʻziga pardoz berib, davom etdi — K. Yashin, Hamza

Sherali ham bu toʻqnashuvdan Toʻlgʻonoy bilan yolgʻiz qolgandagi holatga tushdi. — S. Karomatov, Oltin qum

2. Jismoniy yoki ruhiy jihatdan boʻlgan ifoda, koʻrinish; qiyofa, avzo.

Asabiy holat. Kulgili holat. Ayanchli holat.

Men uning holatidan nimadir ichini kuydirayotganini bilib turardim. — S. Ahmad, Yulduz

Uning majaqlanib, tanib boʻlmas holatga kelgan yuzini oq shohi bilan yopib qoʻydilar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. shv. Kuch-quvvat, darmon, mador; qudrat.

Gʻozning bir oyogʻi singan, bir qanoti mayib boʻlgan, oʻq tegib holati ketib, shu yerga yiqilgan. — Alpomish

Endi mendan holat ketdi, bek Shakar, Bu choʻllarda endi qoldim xor-u zor. — Shirin bilan Shakar

ot 1. Un, shakar va yogʻdan, baʼzan kunjut, magʻiz qoʻshib tayyorlangan shirinlik, qandolat.

Pashmak holva.

Arava-arava un, guruch, qop-qop bodom, pista, kajavalarda holvalar, qirq-ellik katta-kichik yashikda har xil mevalar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Aylanib, uyda qolgan jujuqlariga qand-qurs, holva, pufak olmoqchi boʻldi. — N. Aminov, Qaltis xato

2. koʻchma Qiyos mazmunli gaplarda fikr yuritilayotgan narsa, ish, voqea-hodisaning boshqasiga (qiyoslanayotganiga) nisbatan yomon (hech gap) emasligi, undan durust, chidasa boʻladigan ekanligi kabi maʼnolarni bildiradi.

Hali bu-ku holva, qamoqxonadagi — yakka kameradagi yolgʻizlikdan xudoning oʻzi asrasin! — N. Aminov, Yolgʻonchi farishtalar

Mening gunohim oldida sizniki holva-ku — Mushtum

Namangan viloyatiga oʻtdim. Fargʻonadagi mashmashalar holva ekan. — Mushtum

Trassadagi shovqin-suron buning oldida holva ekan. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

sft. Holdan ketgan, madori qurigan; darmonsiz, zaif.

Archa sandiq yonidagi namat ustida holsiz choʻzilib yotgan bu odamning yuz-koʻzi-yu ust-boshi qanday — bilib boʻlmas edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq kissasi

Yigitali holsiz oyoqlarini sudrab, emaklayotganday, yana oldinga intildi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

sft. Maʼlum holatga ega.