Qidiruv

ot 1. din. Muqaddas deb ajratib qoʻyilgan, kirish taqiqlangan joy (masalan, Makka shahrida Muhammad paygʻambarning maqbarasi).

2. tar. Hovlining ayollar uchun ajratib qoʻyilgan qismi, ichkari (asosan, oliy, yuqori mansabdorlar xonadonlarida).

Xon aʼyonlarga ruxsat berib, haramga kirgan, oʻrdaning kunduzlik xodimlari tarqalishib, faqat kecha beklari, xon soqchilari, doimiy xodimlar qolgan edilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Goʻroʻgʻli ana shunday nasihatlarni qilib, oʻzi haram sari qarab ketdi. — Gulihiromon

1. belg. olm. Shaxs yoki narsalarni, ularning belgisi, harakati va boshqalar jihatdan boʻlgan turidan ajratib (yakkalab) koʻrsatadi, shu tarzda belgilaydi.

Har toʻkisda bir ayb. — Maqol

Demak, bekor boʻlmabdi qurbon, Har qurbonga boʻlsin sharafshon! — H. Olimjon

Hoji boʻlsa, har besh daqiqada ichkari tomonga quloq solib toʻxtar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Roʻzimboy elliklarni qoralagan, basavlat, har bilagi kelisopday polvon kishi edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Fotima yangi ketmon bilan yer chopar, har urganda, yerning kindigini uzib olaman derdi. — T. Ashurov, Oq ot

2. Soʻroq olmoshlari va bir, narsa kabi baʼzi soʻzlar bilan birikib, belgilash olmoshining umumlashtiruvchi turiga mansub olmoshlarni hosil qiladi.

Har qanday tasodifning oldini olish kerak-da! — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Tilak tilar el duosida: Har qaysingiz boʻling mingga bosh. — H. Olimjon

Yomon odam boʻlsangiz, meni har nima qilishingiz qoʻlingizdan kelar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

— Har kim oʻqiyversa, podani kim boqadi? — dedi achchiqlanib — Mirzakarimboy. Oybek, Tanlangan asarlar

Haydar ota, har nima boʻlsa ham Ultarmaga borib, [Asrorqulni] koʻrib kelay, deb yoʻlga chiqdi. — A. Qahhor, Asror bobo

3. Vaqt, joy-makon bildiruvchi baʼzi soʻzlar bilan birikib, qoʻshma soʻzlar hosil qiladi:

har doim, har gal, har safar, har zamon va boshqalar Har vaqt juda ehtiyot boʻlib muomala qilar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Har zamon yaqin-yiroqdan gadoy tovushi eshitiladi. — A. Qahhor, Bemor

[Gulnor] Har gal kampir bilan yolgʻiz qolarkan, darrov qizning holini soʻrardi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Sayhonlikni oʻrmon har yoqdan oʻrab olgandi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Hırsız, haydut.QAROQCHI, YOʻLTOʻSAR

ot ayn. Haram 2.

Chap tomonida amirning haramxonasiga va qushbegining hovlisiga boriladigan yoʻlak. — S. Ayniy, Esdaliklar

inqilobdan ilgari shu bino haramxona boʻlib, unda kanizaklar turardi. — J. Sharipov, Xorazm

At üretilen çiftlik.OT ZAVODI

ot esk. kt. Urush, jang.

Jahon koʻz tutdi bu qudratli harbga, Gʻalaba bilan biz borardik — Gʻarbga, Uygun

Harb ilmida hamma yoʻl bekilganda, jangchi uchun oʻlimdan boshqa chora qolmagandagina, oʻzini-oʻzi halok qiladi, deyiladi. — S. Ahmad, Hukm