Qidiruv

1. Belgining kuchli darajasini qayd etadi, kuchaytiruv bildiradi (odatda salbiy belgilarga nisbatan qoʻllanadi).

Gʻirt ahmoq. Gʻirt savodsiz. Gʻirt mast. Gʻirt nodon. Gʻirt xom.

Bittasi Avvalbek boʻlsa, u — gʻirt piyonista M. M. — Doʻst, Lolazor

Gʻirt omiman, bizga oʻqish qayda — Oybek, Nur qidirib

2. Otlar bilan va ayrim darajalanmaydigan soʻzlar bilan qoʻllanib, shu soʻz anglatgan narsa, holatning shaxs yoki predmetga toʻlaligicha, butunlay daxldorligi, oidligi maʼnosini bildiradi; butunlay, turgan-bitgani.

Gʻirt tuhmat. Gʻirt rasmiyatchilik.

Isiriq tutatishni xurofot deyishning oʻzi gʻirt xurofot ekan. — Fan va turmush

Xafa boʻlmang-u, pochcha, ammo gʻirt afandi ekansiz. — A. Koʻchimov, Halqa

Ilgari bu joylar gʻirt toʻqayzor, odam yoʻq edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Umid uchinchi sinfga oʻtganida, adasi ham toʻsatdan oʻlib qoldi u gʻirt yetim boʻlib qoldi. — Mirmuhsin, Umid

fl. Gʻirt etgan tovush chiqarmoq.

Eshik gʻirtillab ochildi.

fl. Gʻirtillamoq feʼlining orttirma nisbati.

ot 1. Toʻgʻri qanotlilar turkumiga mansub, qishloq xoʻjalik ekinlariga zarar keltiruvchi hasharot.

Chigirtkalar ekin yer, ekmay-tikmay tekin yer. — Maqol

Chigirtka chirillaydi hammayoq suv quygandek jimjit. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi

Ularning oʻt-oʻlanlarning orasidan mayda sariq, qora chigirtkalar uchib chiqar, sakrab, boshqa yerga qoʻnardi. — Yoshlik

2. koʻchma nafr. Baloxoʻr, bosqinchi.

— Keldilar chigirtkalar! — dedi u tomonga qarab Haydar. Hammalari u tomonga qaradilar. Yigirma-yigirma besh otliq yoʻlni changitib kelmoqda edi. — S. Ayniy, Qullar

ot Jazirama oftobda yoki oʻtda obdan qizigan, qaqragan, qayishgan, qovjiragan

Nusratbek oʻq ariq yoqasidagi gulxayrilarga tikilib qaradi. Yaproqlari jingirtob, tugmasimon gullari ilma-teshik. — S. Nurov, Narvon

fl. Chegirmoq feʼlining orttirma nisbati.