сфт. Ўлик чиққан, фотиҳа ўқилиши лозим бўлган; таъзияли.
— Ҳайит кунлари қишлоққа бир бориб келсанг бўлармиди, — деди ниҳоят Мавжуда хола, — фотиҳали хонадонлар кўпайиб қолган. — Т. Маҳмуд, Оқар дарё оқмасмиди жимгина
Қидирув
«фотиҳали» бўйича 4 та натижа
Луғат мақолалари
4 та
Изоҳли луғат
· яна 3 та луғатда
от 1. дин. 1 Қуръоннинг биринчи, бошланғич сураси, бошланиши.
2. Кимсага эзгулик тилаб айтиладиган дуо, олқиш.
Чоллар Қудратга тани-жони соғлик, ишига барака тилаб, фотиҳага қўл кўтардилар. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Раҳим домла фотиҳага қўл очиб, ёшларни дуо қилди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
3. Бирор иш-ҳаракатни бажаришга киришаётган кишига омад, бахт тилаган холда бериладиган рухсат, ижозат.
Фотиҳа бермоқ. Фотиҳа олмоқ.
Мен рози, куёв қиламиз, фотиҳа беринг. — У. Исмоилов, Сайланма
Ориф сардор халқдан фотиҳа олиб, отини югуртириб, тўдага кетди. — А. Қодирий, Кичик асарлар
4. этн. Қиз билан йигит турмуш қуришга рози бўлгандан кейин, буни қариндош-уруғ, маҳалла аҳлига маълум қилиш мақсадида никоҳсан олдин ўтказиладиган маросим; унаштириш.
Фотиҳа гўё ярим никоҳ, у икки томоннинг келажак ҳаётига тақдир муҳрини босади. — Ойбек, Танланган асарлар
Мусулмон бўлсаларинг, қизимга тегманглар! Бировнинг омонати! Бировга фотиҳа бўлган. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
5. этн. Ўлик чиққан хонадонда ўлимнинг дастлабки уч куни ҳамда ҳайит кунлари марҳумнинг хотираси учун ўтказиладиган маросим; таъзия.
Фотиҳага кириб чиқмоқ.
Ўлигим кафансиз қолмаса, дуойи фотиҳага келганларнинг олдига битта-иккита қаттиқ-қуттиқ нон қўйсангиз бўлгани. — А. Қаҳҳор, Сароб
Шу пайт уч киши фотиҳага кирди. — С. Сиёев, Аваз
6. кўчма Табриклаш, муборакбод қилиш, яхши тилаклар билдириш.
[Махдум:] Сен қизларингни озод қўй, Нигор, дастурхон тайёрлаб, чой қайнат! Фотиҳага одамлар келса керак. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Фотиҳа ўқимоқ 1. Қуръоннинг қисқа сураларидан бирини ўқиб, марҳумнинг руҳига худодан меҳр-у шафқат, эзгулик тиламоқ. Мирзакаримбой қўллари билан соқолини енгилгина сийпаб, марҳумга фотиҳа ўқиган бўлди. — Ойбек, Танланган асарларКампир тепасини бурган босган қабр олдида тўхтаб, ҳассасига суяниб, ерга ўтирди-да, нималарнидир пичирлаб, фотиҳа ўқиди. — И. Раҳим, ИхлосОшдан сўнг уста Олим шундай фотиҳа ўқиди: — Душманларингизнинг ёʻқ бўлганлари чин бўлсин, севганингиз билан энди масъуд яшанг! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Фотиҳа қилмоқ Қаландар пойгакка чордана қурди. Ичида ниманидир пичирлади, фотиҳа қилди. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Юзига фотиҳа тортмоқ Фотиҳа ўқиб бўлингач, икки қўлнинг кафти билан юзни юқоридан пастга томон енгилгина силамоқ. Насиба креслога ўтириб, юзига фотиҳа тортди. — А. Қаҳҳор, АсарларБотир ҳам бобосига қўшилиб, юзига фотиҳа тортди. — А. Дилмуродов, Осмоннинг бир парчаси
- Оқ фотиҳа Бирор ишни бажаришга киришиш учун рози бўлиб, мамнунлик билан бериладиган рухсат, ижозат. Ота, сиздан оқ фотиҳа тилайман, Ширвон элда Зулхуморга бораман. — Равшан[ Тангриқул ҳожи:] Менга оқ фотиҳа беринг, сафар отини эгарлаб, ёʻлга чиқай — М. Осим, Ибн Сино қиссаси
- Фотиҳа сўрамоқ Бошқалардан олдинроқ туриб кетиш учун йиғилиш аҳлидан ёки ёши каттароқ кишидан рухсат сўрамоқ. Абдураҳмон сардор қайтмоқчи бўлиб, халифадан фотиҳа сўради. — С. Айний, Қуллар
- Фотиҳа тўйи Қиз билан йигитнинг унаштирилганлиги муносабати билан ўтказиладиган кичик тўй; унаштириш тўйи. Келинг катта тўйдан илгари фотиҳа тўйини ўтказиб олайлик. Ҳамза, Ким ўғри?Ичкарида бир оқсоч кампир, ташқарида бир карқулоқ отбоқар қолган, бошқа ҳеч ким ёʻқ, ҳамма фотиҳа тўйига кетган. — К. Яшин, Ҳамза
от айн. Фотиҳахон.
от 1. Белгили кунларда ўлик чиққан уйга кириб, фотиҳа ўқиш, таъзия изҳор қилиш жараёни, маросими.
2. Бирор воқеа-ҳодиса муносабати билан кимсани табриклаш, муборакбод қилиш.
[Абдураҳмон] Уйига бориб тушди. Бир неча кунгача фотиҳахонлик, ҳордиқ чиқариш маросимлари давом этди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён