Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«fotih» boʻyicha 37 ta natija

Filtr
Lugʻat turi

Lugʻat maqolalari

5 ta
fotih
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot 1. Biror shahar, davlat, mamlakatni urishib qoʻlga kiritgan, zabt etgan; gʻolib; jahongir

...oʻjar Sirdaryo qariyb butun jahonni zabt etgan, tarixlarda jahon fotihi deb nom olgan Iskandarga ham boʻysunmadi. — Gazetadan

Yoʻllarda yotardi koʻp begunohlar, Fotihlar izlari, beson qabrlar. — M. Shayxzoda.

2. Fotih (erkaklar ismi).

Toʻliq maqola →
fotiha
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot 1. 1 Qurʼonning birinchi, boshlangʻich surasi, boshlanishi.

2. Kimsaga ezgulik tilab aytiladigan duo, olqish.

Chollar Qudratga tani-joni sogʻlik, ishiga baraka tilab, fotihaga qoʻl koʻtardilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Rahim domla fotihaga qoʻl ochib, yoshlarni duo qildi. — H. Gʻulom, Mashʼal

3. Biror ish-harakatni bajarishga kirishayotgan kishiga omad, baxt tilagan xolda beriladigan ruxsat, ijozat.

Fotiha bermoq. Fotiha olmoq.

Men rozi, kuyov qilamiz, fotiha bering. — U. Ismoilov, Saylanma

Orif sardor xalqdan fotiha olib, otini yugurtirib, toʻdaga ketdi. — A. Qodiriy, Kichik asarlar

4. Qiz bilan yigit turmush qurishga rozi boʻlgandan keyin, buni qarindosh-urugʻ, mahalla ahliga maʼlum qilish maqsadida nikohsan oldin oʻtkaziladigan marosim; unashtirish.

Fotiha goʻyo yarim nikoh, u ikki tomonning kelajak hayotiga taqdir muhrini bosadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Musulmon boʻlsalaring, qizimga tegmanglar! Birovning omonati! Birovga fotiha boʻlgan. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

5. Oʻlik chiqqan xonadonda oʻlimning dastlabki uch kuni hamda hayit kunlari marhumning xotirasi uchun oʻtkaziladigan marosim; taʼziya.

Fotihaga kirib chiqmoq.

Oʻligim kafansiz qolmasa, duoyi fotihaga kelganlarning oldiga bitta-ikkita qattiq-quttiq non qoʻysangiz boʻlgani. — A. Qahhor, Sarob

Shu payt uch kishi fotihaga kirdi. — S. Siyoyev, Avaz

6. Tabriklash, muborakbod qilish, yaxshi tilaklar bildirish.

[Maxdum:] Sen qizlaringni ozod qoʻy, Nigor, dasturxon tayyorlab, choy qaynat! Fotihaga odamlar kelsa kerak. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

  • Fotiha oʻqimoq 1. Qurʼonning qisqa suralaridan birini oʻqib, marhumning ruhiga xudodan mehr-u shafqat, ezgulik tilamoq. Mirzakarimboy qoʻllari bilan soqolini yengilgina siypab, marhumga fotiha oʻqigan boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlarKampir tepasini burgan bosgan qabr oldida toʻxtab, hassasiga suyanib, yerga oʻtirdi-da, nimalarnidir pichirlab, fotiha oʻqidi. — I. Rahim, IxlosOshdan soʻng usta Olim shunday fotiha oʻqidi: — Dushmanlaringizning yoʻq boʻlganlari chin boʻlsin, sevganingiz bilan endi masʼud yashang! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Fotiha qilmoq Qalandar poygakka chordana qurdi. Ichida nimanidir pichirladi, fotiha qildi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Yuziga fotiha tortmoq Fotiha oʻqib boʻlingach, ikki qoʻlning kafti bilan yuzni yuqoridan pastga tomon yengilgina silamoq. Nasiba kresloga oʻtirib, yuziga fotiha tortdi. — A. Qahhor, AsarlarBotir ham bobosiga qoʻshilib, yuziga fotiha tortdi. — A. Dilmurodov, Osmonning bir parchasi
  • Oq fotiha Biror ishni bajarishga kirishish uchun rozi boʻlib, mamnunlik bilan beriladigan ruxsat, ijozat. Ota, sizdan oq fotiha tilayman, Shirvon elda Zulxumorga boraman. — Ravshan[ Tangriqul hoji:] Menga oq fotiha bering, safar otini egarlab, yoʻlga chiqay — M. Osim, Ibn Sino qissasi
  • Fotiha soʻramoq Boshqalardan oldinroq turib ketish uchun yigʻilish ahlidan yoki yoshi kattaroq kishidan ruxsat soʻramoq. Abdurahmon sardor qaytmoqchi boʻlib, xalifadan fotiha soʻradi. — S. Ayniy, Qullar
  • Fotiha toʻyi Qiz bilan yigitning unashtirilganligi munosabati bilan oʻtkaziladigan kichik toʻy; unashtirish toʻyi. Keling katta toʻydan ilgari fotiha toʻyini oʻtkazib olaylik. Hamza, Kim oʻgʻri?Ichkarida bir oqsoch kampir, tashqarida bir karquloq otboqar qolgan, boshqa hech kim yoʻq, hamma fotiha toʻyiga ketgan. — K. Yashin, Hamza
Toʻliq maqola →
fotihali

sft. Oʻlik chiqqan, fotiha oʻqilishi lozim boʻlgan; taʼziyali.

— Hayit kunlari qishloqqa bir borib kelsang boʻlarmidi, — dedi nihoyat Mavjuda xola, — fotihali xonadonlar koʻpayib qolgan. — T. Mahmud, Oqar daryo oqmasmidi jimgina

Toʻliq maqola →
fotihaxonlik

ot 1. Belgili kunlarda oʻlik chiqqan uyga kirib, fotiha oʻqish, taʼziya izhor qilish jarayoni, marosimi.

2. Biror voqea-hodisa munosabati bilan kimsani tabriklash, muborakbod qilish.

[Abdurahmon] Uyiga borib tushdi. Bir necha kungacha fotihaxonlik, hordiq chiqarish marosimlari davom etdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Toʻliq maqola →

Taʼriflar ichida

4 ta
shosha-pisha

shosha-pisha rvsh. Shoshilinch ravishda, shoshgan holda. Shosha-pisha kiyinmoq. Tursunoy shosha-pisha kech qolganlik sirini tushuntira boshladi. N. Fotih, Tursunoy Rahim

soqit etmoq

soqit et Soqit qilmoq (yoki etmoq) Olib tashlamoq, xoli qilmoq. Albatta, uning [Boburning] fotih, shoh va davlat arbobi sifatida juda murakkab hayot kechirganligini ham e

soqit qilmoq

soqit qil Soqit qilmoq (yoki etmoq) Olib tashlamoq, xoli qilmoq. Albatta, uning [Boburning] fotih, shoh va davlat arbobi sifatida juda murakkab hayot kechirganligini ham

tasarruf

tasarruf kt. Foydalanish, egalik huquqi, ixtiyori; egalik, xoʻjayinlik. Xususiy tasarruf. Bu yer-suvlar qadimdan boyning tasarrufida edi. Otasi esa, Bobomirzani oʻzining

Ertaklar

21 ta
Bektemir botir
Xalq ogʻzaki ijodi

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Doro va Iskandarbek
Xalq ogʻzaki ijodi

Doro podsho tuhmat tufayli homilador xotinini haydab yuboradi. Ayol oʻgʻil tugʻib, uni Iskandarbek deb ataydi va taqdirga tashlab ketadi. Iskandarbek turli qiyi

Gʻulombachcha
Xalq ogʻzaki ijodi

Kambagʻal kampirning oʻgʻli Gʻulombachcha podshoh qiziga qul qilib sotiladi va u bilan birga oʻqib, bir-biriga mehr qoʻyadi. Podshoh qizi Gʻulombachcha va boshq

Hotam
Xalq ogʻzaki ijodi

Hotam ismli yigitning sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining jasorati va topqirligi bilan koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi.

Ikki tabib
Xalq ogʻzaki ijodi

Kambagʻal oiladan chiqqan Odil mehnatsevarligi va aql-zakovati bilan tabiblik ilmini egallaydi. Uning raqibi Jobir esa hasadga berilib, Odilga yomonlik qilishga

Mislabu
Xalq ogʻzaki ijodi

Zolim podshohning farzandsizligi va toʻtiqushning sarguzashtlari orqali boshlangan bu ertak, goʻzal Mislabuni izlab topish yoʻlidagi qiyinchiliklar va podshohni

Hammasini koʻrish · 21 →

Sheva materiallari

7 ta
Patija
Xorazm viloyati · fotiha
lazym
Xorazm viloyati · fotiha
nonsindirar
Navoiy viloyati · fotiha toʻyi

qiz bola turmushga chiqishga rozilik bergach, toʻydan oldin oʻtkaziladigan non sindirar marosimi

pätyä
Xorazm viloyati · fotiha
romol berdi
Navoiy viloyati · fotiha toʻyi

non sindirar marosimi

Hammasini koʻrish · 7 →