Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«fikr» boʻyicha 519 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

41 ta
fikr
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Biror narsa, hodisa yoki kimsa haqida oʻy, xayol.

Fikri ravshanning soʻzi ravshan. — Maqol

Hanifaning fikri bir zumda ayqash-uyqash boʻlib qoldi. — Saodat

[Puri] Tili bilan Fazliddinga har xil yoqimli soʻzlar soʻzlasa ham, fikri boshqa yoqlarda kezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Biror narsaga nisbatan munosabatni, uni baholashni ifodalaydigan hukm, xulosa.

Yaxshini koʻrib, fikr qil, yomonni koʻrib, shukur qil! — Maqol

Boring, qozingizni topib, oʻz fikringizni ayting. — U. Ismoilov, Saylanma

U Boʻtayevning fikriga qoʻshila olmadi. — Yoshlik

3. Biror masala, ish yuzasidan beriladigan taklif; maslahat.

Bu ish yuzasidan qanday fikr berasiz?

Mohira oyim eridan fikr soʻrash oʻrniga qiziga arz qiladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Alamazon gazetadan Akbarning turkum sheʼrlarini oʻqib, fikr bildirgisi kelib qoldi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

4. Biror narsaga erishish, biror ishni amalga oshirish haqidagi niyat, maqsad.

[Salimboyvachcha] Gulnorning axloqsiz qiz ekanini oʻsha vaqtda fosh etishga jazm qilgan boʻlsa-da, bu fikridan darrov voz kechishga majbur boʻlgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qoʻrchiboshi uch tomoni devorday tik qoyatosh boʻlgan toqqa taxtiravon ishlatish fikridan qaytdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

5. Narsa va hodisalarni taqqoslab oʻrganish, mulohaza yuritish natijasi; toʻxtam, qaror.

Demak, erkaklar hamma narsa toʻgʻrisida oʻylab, bir fikrga kelishgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Men oʻzim ham shu fikrga kelgan edim, — dedi Meʼmor. — Mirmuhsin, Meʼmor

Har qanday inson oʻz fikrini bildirib, qalbini yozishga haqli. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Boshliq oʻz fikriga ega boʻlmasa, qoʻgʻirchoqqa aylanadi. — Sharq yulduzi

6. Tushuncha, bilim; ong, aql.

Olamning tuzilishi haqidagi fikrimiz takomillashmoqda.

— Agar kishi aqlni, fikrni kitobdan olmasa, qayoqdan oladi? — dedi Elmurod. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Aqli, fikrining teranligini koʻzlari aytib turardi. — S. Zunnunova, Olov

7. Jamiyat hayoti va tabiatni tushunish yoʻsini; dunyoqarash, maslak.

Otamning, ham oʻzimning qanday fikr va maslak kishisi ekanligimizni aytib oʻtmoqchi boʻlaman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Uni oʻqidingizmi, insof bilan ayting, asarda qanday zararli fikr bor. — Oybek, Nur qidirib

8. (egalik qoʻshimchasi va affiksi bilan) krsh. s. vzf.

Aytilayotgan fikrning saysi shaxsga tegishli ekanligini bildiradi. Mening fikrimcha, vatanparvarlik tarixni oʻrganishdan boshlanadi. — Fan va turmush

  • Fikrga tolmoq (yoki ketmoq, choʻmmoq, shoʻngʻimoq) Qattiq oʻylanib, xayol surib qolmoq. Tashqariga chiqqandan keyin, [Kumush] ayvonning tumshugʻiga oʻtirdi va oʻng qoʻlining kaftiga yuzini olib, fikrga toldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarAflotun tanburni chalib, fikrga shoʻngʻibdi. — Oybek, Tanlangan asarlar[Otabek] Birmuncha vaqt fikrga ketib oʻtirgandan soʻng soʻradi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Fikr yurgizmoq (yoki yuritmoq) Biror xulosaga kelish maqsadida narsa yoki hodisalarni taqqoslamoq; ular haqida oʻylamoq, mulohaza qilmoq. [Shoqosim:]Xotinimni ham kambagʻallik yiqitdi, bu yerdagi ogʻir ish nobud qildi. Bu tomonlarga andak fikr yurgizib, keyin gapiring, Yormat aka. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Fikr olishmoq Biror masala yuzasidan bir-biri bilan maslahatlashmoq, fikrlashmoq. Fikr olishuv natijasida ular shunday qarorga kelishdi: Hakimboyvachcha onasining arvohiga xatmi qurʼon qiladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Fikriga tushmoq Biror narsaga erishishga, biror ishni amalga oshirishga bel bogʻlamoq, jazm qilmoq, shu ishning payiga tushmoq. Shundan keyin bir necha yor-doʻstlari, toʻy chiqimini oʻzaro ustlariga olishib, uni uylantirish fikriga tushdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Toʻliq maqola →
fikran
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

Xayolda tasavvur qilib, xayol bilan, xayolan. Fikran suhbatlashmoq.

U fikran xudoga nola qilardi. — K. Yashin, Hamza

Buvnisa xola fikran olamni kezib chiqdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Toʻliq maqola →
fikriy
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

sft. Fikrlash, fikr yuritish nuqtai nazaridan; maʼno jihatdan; maʼnoviy.

Fikriy izchillik. Gaplar orasidagi fikriy bogʻlanish.

shoir misralarda rang soʻzini takror keltirish orqali fikriy izchillikni taʼminlaydi. — OʻTA

Toʻliq maqola →
fikrli
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

sft. Biror kimsa, narsa yoki hodisa, jarayon haqida muayyan bir xulosaga kelish maqsadida mulohaza yuritmoq; oʻylamoq.

Qoʻrboshi bu xabarni eshitib, fikrlab, nor degani Goʻroʻgli boʻlishi kerak deb Avazxonni qamab, bandi qiladi. — Nigor va Zamon

Hayot faqat jang, mehnat emas, fikrlashdan ham iborat. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 41 →

Taʼriflar ichida

438 ta
diqqat

diqqat Fikr, fikr-u zikr, fikr-yod. Oʻzini unutib, barcha diqqati hujra ichiga oqqan edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar Sidiqjon bolaga qarab, u-bu deb turgan boʻlsa ham, koʻ

himoya

himoya Hayot, ish-faoliyatda boʻladigan yordam, qoʻllab-qoʻltiqlash; homiylik, panoh. Podshoh hazratlari meni sizning himoyangizga topshirgan edilar! Agar bosqinchilarni

til

til Kishilar oʻrtasida, jamiyatda oʻzaro fikr almashishning muhim vositasi; tilshunoslikning asosiy oʻrganish obʼyekta Odam tilidan topar, hoʻkiz - muguzidan Xotinning bu

Hammasini koʻrish · 438 →

Ertaklar

36 ta
Axmoq podshoning dono xotini
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻz xotinlaridan birini qoʻyib yuborishi va keyinchalik uning oldiga mehmonga borishi haqida hikoya qilinadi. Suhbat davomida xotin podsh

Ayoz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Besh jonlini bejon qilgan Bahodir
Xalq ogʻzaki ijodi

Qoʻrqoq va dangasa Bahodirning tasodifan qahramonga aylanishi haqidagi ertak. Uning omadi va ayyorligi uni turli xavfli vaziyatlardan qanday qutqarishi tasvirla

Besh qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bir xumcha oltin
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Boʻz bola
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertak oʻgay onaning zulmidan qochib, oʻz baxtini topishga intilgan Boʻz bola va uning sadoqatli doʻstlari haqida hikoya qiladi. Ertakda muhabbat, sadoqat va

Hammasini koʻrish · 36 →

Sheva materiallari

4 ta
avzalalyq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kelishmovchilik

Kelisholmaslik, bir-biri bilan ahil boʻlmaslik, bir fikrga kela olmaslik

joba
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · fikr, mulohaza
xiyallanmaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · ikkilanmoq

ikkilanmoq, aynimoq, fikridan qaytmoq

yilimji
Xorazm viloyati · prinsipsiz, mustaqil fikri boʻlmagan kishi; ikki yuzlamachi