Qidiruv

fl. 1. Bosib, siqib va boshqalar yoʻl bilan yumshatmoq, pachaqlamoq, yanchmoq va h.k.

Oyogʻi bilan sigaretani ezmoq. Anorni ezmoq.

Yonida chumoli uyasini koʻrib, oyogʻi bilan ezdi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Chol boshqa choy chaqirib, belbogʻining qatidan quruq choy olib, kaftida ezdi-da, piyolaga solib qaytardi. — S. Ahmad, Hukm

Ertalab Shoqosim bir oʻsimlikning qovjiroq gulini keltirib, qaynoq suvda ezib, qizga ichirishni buyurgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Kishi aʼzosi yoki uning biror joyini qattiq bosim, siquvga olmoq.

Ogʻir yuk yelkasini ezyapti.

Oyogʻini qizdirib ezgan etigini yecholmay oʻtirgan Shirmonxon Maqsuda kelgandan keyin oʻrnidan turdi. — S. Zunnunova, Olov

Manglayni ezib yubordi bu choʻyan qalpoq. — Oybek, Quyosh qoraymas

3. Ogʻir, qiyin ahvolga solmoq, shunday ahvolda saqlamoq.

Uzoq va mashaqqatli yoʻl ularni juda ezib tashlagan edi.

Xalqlarni qul qilib ezib kelgan podsho hukumati agʻdarildi. — T. Bekmurodov, Unutilmas voqealar

Kirib maydonda javlon urdi erlar, Ezib dushmanni hayqirmoqda sherlar. — Habibiy

4. Ruhan qiynoqqa solmoq; qiynamoq.

Rahimjon aka, boʻldi, oʻzingizni ezmang. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Oraga ogʻir, ezib yuboruvchi jimlik choʻkdi. — K. Yashin, Hamza

U bilan talashib-tortishib oʻtirib, yolgʻizligini ham unutgan ekan. Endi tanholik eza boshladi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

5. Qoyilmaqom qilib, juda taʼsirli tarzda ijro qilmoq (asosan kuy, qoʻshiq haqida).

Shodmon hoji oldin dutorda mayin ezib, Tuya boʻzlov mashqini chalib, keyin tanburni oldi. — S. Abdulla, Quvgʻunda

Bobosi uni quvontiradigan gap topganidan xursand, ezib hikoya qila ketdi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat

sft. Yaxshilik baxsh etuvchi; ezgulik keltiruvchi; xayrli.

Ezgu niyat. Ezgu ish.

Ozodlik haykali qoshiga bu on Ezgu oʻylarimni olib keldim men. — X. Davron

Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, ezgu yoʻllarga chorlaydi. — Gazetadan

sft. Gapdan ogʻzi tinmaydigan, koʻp gapiradigan; sergap.

Ezma chol. Ezma boʻlmoq.

Koʻpchilik aytgandek, kishi qarisa, Ezma, nasihatgoʻy boʻlib qolarkan. — Gʻ. Gʻulom

Ogʻzi charchamaydigan ezma odam kerak buncha gapirishga. — E. Aʼzamov, Shaytonchalar koʻchasi

ot 1. Hurmat-eʼtibor his-sezgisi va uning ifodasi; ehtirom.

Otaga qoʻyilgan haykal, rayonning uning nomidaligi — bu eʼzozlar Otaga xalqning mehr-oqibatini bildiradi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

2. Eʼzoz (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

sft. Eʼzozlashga loyiq, eʼzozga sazovor; hurmatli.

Eʼzozli mehnat. Eʼzozli mehmon. Eʼzozli muhabbat.

Sezgi, sezuv

Sezish qobiliyati. Sezish aʼzolari