сфт. Ақл-ҳуши жойида, ақли бутун.
Эсли қиз.
Бу болани, эсли деб, ўйда қолдириб кетган эдилар. — Ойбек, Танланган асарлар
Акрам қилни қирқ ёрган эсли йигитлардан эмасми — С. Анорбоев, Оқсой
Қидирув
«эсли» бўйича 110 та натижа: Изоҳли
Луғат мақолалари
94 та1. Одамнинг билиш, фикр юритиш қобилияти; ақл, онг, мия
Эси паст. Эси бутун. Эсинг борми (жойидами, ўзингдами)? Эсинг борида эл тани, Кучинг борида ер тони — Мақол
2. Ёдда сақлаш, қайта тиклаш қобилияти; ёд, хотира
Эсида бор. Эсимда ёʻқ. Эсида қолмади. Эсдан чиқармоқ. Эсда тутмоқ (сақламоқ)
сфт. айн. Эс-ҳушли.
1. Боғлама вазифасини бажаради; бўлса.
бурни бир оз беўхшовроқ эса-да, лекин унинг умуман юз бичими келишган эди. — Ойбек, Танланган асарлар
2. Шахс, нарса, ҳодисалар кетма-кетлигида ўзи бирикиб келган сўз билдирган шахс, нарса ёки ҳодисани бошқаларига нисбатлаб, ажратиб қайд этади.
Мен эса уни овунтиришга, юпатишга уринардим. — Гулдаста
Қирқинчи йиллардан кейин эса умуман геологлар бормаган. — С. Кароматов, Олтин қум
Мисрда рўй берган мана бу воқеа эса ҳаммасидан ошиб тушади. — Фан ва турмуш
Ундан нарида эса устод Мирсалимов чала бўғизланган қўйдек пихиллаб хуррак отарди. — Гулдаста
3. шв. Ундай бўлса, у ҳолда.
Эса, Оққиз, бориб сен ҳам кўриб кел-чи. — Равшан
Чойхоначи юзига фотиҳа тортиб насиҳат қилди: — Эса, бундайин ўтирма — С. Сиёев, Ёруғлик
1. Ўртоқ, ҳамдам, ёʻлдош, шерик
Кўп ўтмай, янги шаҳардаги бошланғич мактабга муаллим бўлиб кирди, билимли рус, қозоқ йигитларидан дўст-эш орттирди — А. Мухтор, Чинор
Ҳасратига қулоқ сол, ҳасратига бўлгил эш — Т. Тўла
Кўпинча бу ҳазил-ҳузулларда улар бир-бирига эш бўлишарди — Н. Норқобилов, Бекатдаги оқ уйча
3. шв. Бола туғилгандан кейин тушадиган қобиқнинг қолдиғи; ёʻлдош
4. Эш (эркаклар исми)
сфт. шв. Эси паст, тентактоб, овсар.
Эсарнинг эртаси кўп. — Мақол
Бир ўғлим эсар, бир қизим майиб туғилди. — Газетадан
Таърифлар ичида
9 тамияли Ақли бор, ақли ўткир, ақлли. Мияли киши, Ҳозирги директоримиз бўладиган бола — мияли, эсли-ҳушли. С. Аҳмад, Сайланма
мағзава Кир ювилган совунли сув. Кир тоғораси ҳам ҳовлининг ўртасида мағзаваси билан қолаверди. С. Зуннунова, Гўдак ҳиди Мағзава тўкадиган жой ҳам ёʻқми? Бўл. Ҳ
шуурли кт. Маълум тушунчани ўзида мужассамлаштирган; онгли. Ҳақиқатан ҳам Зебо шуурли, жўшқин юракли бўлиб етишди. Р. Халилова, Ушалган орзу Энг иродали, мақ
буюртмачи Буюртма берган шахс ёки ташкилот. Буюртмачилар кўп бўлган куни [уста] жуда ҳам дилкашлашиб кетадилар. Н. Аминов, Устоз Султон тандирчи қотирмани я
юракли Юрагида ўти бор; қўрқмас, жасур. Юракли йигит. Зебихон опангиз сизни жуда мақтади. Юракли қиз экан, деди. С. Зуннунова, Гулхан Амирбек эсли, ҳимматли, юракл
олди-орқаси Олди ва орқа томони, атрофи. Олди-орқасига қараб қўймоқ. Олди-орқаси баравар қизариб пишган нон. Мирзакаримбой нақшкор меҳмонхонада атлас кўрпачалар тўс
Эртаклар
4 та
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда деҳқон қизининг ақл-заковати ва топқирлиги подшоҳнинг адолатли қарорлар қабул қилишига ёрдам беради. Қиз ўз донолиги билан вазирнинг ҳаётини сақ
Халқ оғзаки ижоди
Етим қолган Тўқли исмли бола бойнинг уйига асранди бўлиб киради. У ўзининг ақл-заковати ва тилсим отининг ёрдами билан турли синовлардан ўтиб, охир-оқибат
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда туҳматга учраган бир келинчакнинг саргузаштлари, унинг адолати ва донолиги туфайли қандай қилиб подшоҳ даражасига кўтарилгани ҳикоя қилинади. У
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ямоқчининг ақлли қизи ўзининг зукколиги билан подшоваччани синовдан ўтказади. Унинг топқирлиги ва жасорати подшоваччани ҳайратда қолдириб,