Қидирув

фл. 1. Тўғри, тик ҳолатидан бирор томонга тортмоқ; қайирмоқ, букмоқ.

Дарахт шохини эгмоқ. Новдани икки учидан ушлаб эгмоқ.

Дарё томондан ғириллаб эсиб турган шабада ёʻл бўйидаги ўт-ўланларни эгар, тебратар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Этак тутиб, тик қаддимни эгармишман, Кунга куйиб, мен ҳам пахта терармишман. — Муштум

2. Ўз измига бўйсундирмоқ, итоат эттирмоқ.

Э нодон қиз, Тўлкинжон шунча қизларнинг ичида сени севиб қолгани учун шодлан! Майли, бари бир эгиб оламан! — Ф. Мусажон, Ҳури

Нима қилса, ишёқмасларни эгиб олиш мумкин? — Ўзбекистон қўриқлари

от 1. Уй-жой, мол-мулк ва шу кабилар қарашли бўлган шахс; хўжайин, соҳиб.

Уй эгаси. Боғнинг эгаси.

Чиқаси келса, эгаси сабабчи бўлади. — Мақол

Эшакка мугуз бица, эгасини сузади. — Мақол

Итнинг феъли эгасига маълум. — Мақол

Дафтарни эгасига қайтариб юбориш керак эди-да. — Ёшлик

Боланинг топилгани уй эгаларининггина эмас, қўшнилар, ҳаммаҳаллаларнинг ҳам қувончига айланди. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

Мана шу мулкнинг эгаси Ўтар бобони биларсиз? Шу зотнинг фарзандиман. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Юрт, эл каби сўзлар билан қўлланиб, шу сўзлар англатган жойнинг бошқарувчиси, бошлиғи маъносини билдиради.

Отажон, сендирсан юртнинг эгаси — Равшан

Шунда Чамбилнинг овини овлаб, Чамбилнинг эгаси бўлиб юрганда, Чамбилнинг депарасида Туркман деган бир юрт бор эди. — Ширин билан Шакар

3. Шахс ёки нарсада ўзи бирикиб келган сўз англатган нарсанинг бор, мавжуд эканини билдиради; бор, мавжуд.

Тилсиз бўлиб келдим дунёга, Аммо тилга эгаман энди. — Гулдаста

Барча қулайликларга эга бўлган бинолар қад ростлади. — Газетадан

4. Мавҳум тушунчаларни билдирувчи айрим сўзлар билан қўлланиб, шахс ёки нарсанинг шу сўз англатган белги, хусусият кабига моликлигини билдиради; молик.

Катта аҳамиятга эга. Юксак фазилатларга эга.

Юксак технология сифатларга эга бўлган чигитни экиш анча кўпайтирилди. — Газетадан

Отасининг салтанат олдида катта ҳурматга эга экани Бадианинг қалбига ҳам фидойилик туйғуларини солган эди. — Мирмуҳсин, Меъмор

5. Нарсани юзага келтириш, тайёрлаш ва шу кабилар жиҳатдан қарашлилигини билдиради.

— Ёʻқ, — деди Ўзбек ойим, — ош эгаси билан ширин Ҳа, айтгандек, қудангизникига юборган кишингиз келдими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. с. т. (фақат 1-шахс эгалик аффикси билан) Тангри, худо.

— Буни яратган эгамнинг ўзи билади, — деди оқсоқол. — П. Турсун, Ўқитувчи

Сизни эгам сўзга пичиб қўйган экан-да. — Ойбек, Танланган асарлар

7. тлш. Икки таркибли гапларда фикрнинг кимга, нимага қарашли эканини англатувчи, белгиси кесим томонидан аниқланадиган бош бўлак.

от 1. От-улов устига уриладиган ва миниб ўтириш учун мосланган абзал.

От эгари,

Комил кумуш узангига оёқ учини қўйиб, эгарга миниб олди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. Турли машиналарнинг одам ўтирадиган жойи, ўтирғичи.

Велосипед эгари. Трактор эгари.

от Шудгор ерда экин экиш учун тортилган узун ариқ.

от 1. Эгилган, қуйи солинган; букик.

Эгик бўйин. Қадди эгик одам

Ҳамза ёлғиз эди, у боқарди тик, Унинг тик қомати ҳеч бўлмас эгик. — Ж. Жабборов

Ўзингни гуноҳкор деб сезмаганингдан кейин, нега бошинг эгик бўлсин?! — И. Раҳим, Ихлос

2. Эгилган, қайрилган; эгри, қийшиқ, қийшайган.

Каттакон бурнининг учи бир оз эгик — С. Нуров, Нарвон

толнинг эгик шохига қўнган қора қарға тинимсиз қағиллаб, қишни чақиради. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

от 1. 3-ш. бирл. (эгни) 1. Орқанинг елка ва бўйин орасидаги устки қисми.

Энди эгнимни қисиб турмайин, қандоқ бўлса, буларга бир сўз айтайин, деб Ёдгор бир сўз айтаётир. — Ёдгор

Ўзи полвон сиёқли.. Ҳар эгни кирдай, қараши тўқайдаги шердай. — Ойсулув

2. Киши танаси (гавдаси)нинг кийим кийиладиган уст қисми.

Мана ҳозир Мунисхон ётоқхонадан чиқиб келади. Эгнида оқ кўйлак. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

3. Энгил, кийим-бош.

Сувдан чиқдик, шоша-пиша эгнимизни кия бошлагандик, чорвоқ томондан биров кўринди-ю, писиб олди. — М. Жўра, Изтироб