Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«донсиз» бўйича 53 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

49 та
дон

от 1. Бошоқли ва дуккакли ўсимликлар маҳсулининг бир донаси.

Буғдой дони. Маккажўхори дони. Деҳқон ишлаб дон сочар, Эл-юртига нон сочар. — Мақол

Арпанинг дони бўлгунча, Буғдойнинг сомони бўл. — Мақол

— Бир қумурсқа бир дона донни торца, иккинчи қумурсқа орқадан итариб, унга ёрдам беради-да, — деди бир деҳқон. — С. Айний, Қуллар

2. Шундай маҳсул мажмуи, йиғиндиси; ғалла.

Бирида улов бўлса, экиш учун дони ёʻқ, дони борида улов, ер ёʻқ. — Н. Сафаров, Оловли излар

Энди меҳнат кунига ҳам оз-моз дон тегса керак. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

Бошида отаси, уйида қопда дони бўлса, булар шу ерда ўтирармиди. — Т. Ашуров, Оқ, от

3. Паррандаларга бериладиган шундай овқат, озуқа; (сочиладиган) дон-дун.

Бир товуққа ҳам сув керак, ҳам дон. — Қанотли сўзлар

Болали она нонга тўймас, Болали ғоз — донга. — Мақол

Эй, дўстим, ҳозир-чи, тухум қилмайдиган товуққа ҳеч ким дон бермайди. — Шукрулло, Сайланма

Онаси тўр ортидаги товуқларга дон сочарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол.

  • Дон олишмоқ Бирор кимса билан яқинлик қилмоқ, интим муносабатда бўлмоқ; ўйнаш бўлмоқ. Ойим тирикликларида ҳам дадам Зумрад кампир билан дон олишиб юрардилар. — С. Аҳмад, Юлдузлар— Бир-бири билан дон олишиб қолган бўлса сиз билан биз қуда бўлишдан бошқа иложимиз ёʻқ, — деди Салим бобо. С. Аҳмад, Чўл оқшомлари.
  • На дон, на сомон Ҳеч нарсага ярамайдиган нарса ёки кимса ҳақида. Ўзи, баъзи рецензиялар бўлади, ўқисанг — на дон, на сомон. — С. Абдуқаҳҳор, Санамай саккиз дема
Тўлиқ мақола →
дона

от 1. Саноқ сонлардан кейин келиб, миқдор билдиради.

Бир дона гугурт чўпи. Беш дона тухум. Бир дона кўсак.

Раъно онасининг сўзи билан қутидан беш-олти дона нон олиб, дадасининг қўлига берди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. Дон, уруғ.

Анор донаси. Маккажўхори доналари. Қорамуғ донаси бўлгунча, буғдойнинг сомони бўл. — Мақол

Боламнинг боласи, қандак ўрикнинг донаси. — Мақол

Анор доналаридек ширин сўзларинг. — У. Исмоилов, Сайланма

3. Сочилувчан нарсаларнинг ҳар бир юмалоқ бўлаги, зарраси.

Қум доналари. Мунчоқдек тер доналари. Марварид доналари.

Сулув сочлари тўзғиган ҳолатда югуриб кириб, ёмғир доналари юмалаб турган юзини отасининг майин елкасига босди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Нос сочилиб, унинг бир неча донаси сакраб-сакраб, стол тагига кириб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Зарралар, бўлаклар, қисмлардан тузилган нарсанинг ҳар бир зарраси, қисми.

Ҳар қандай материя алоҳида доналар йиғиндисидан тузилади. — Қизиқарли геометрия

5. Шахмат, шашка ва шу кабилар ўйинларда ҳар бир сипоҳ, пиёда ёки тўгаракча.

Баъзан рақибнинг икки донасига бирданига ҳужум қилинади. — Фан ва турмуш

Бири газета ўқиса, бири китоб варақлар, бири шашка ўйнаса, бири шахмат донасини сурар эди. — Ж. Шарипов, Хоразм

6. Чўтнинг тугмасимон қисми.

Чўт доналари шақир-шуқур бўлиб қолди. — Муштум

Тўлиқ мақола →
донг

от (донғи) Шон-шуҳрат, довруқ, машҳурлик.

Ёлғиз отнинг чанги чиқмас, чанги чиқса ҳам, донғи чиқмас. — Мақол

Жоҳилликдан жон чиқар, Қобилликдан донг чиқар. — Мақол

Гулраънонинг бўйи етиб, донғи бутун қишлоққа тарқалди. — О. Ёқубов, Ота изидан

Олтин кузимиз ўзининг саховати билан оламга донг таратган. — Газетадан

  • донг қотиб ухламоқ ёки донг қотмоқ Жуда қаттиқ ухламоқ. Ёʻл азоби хийла толиқтирган экан, донг қотиб ухлаб ёца, ўғли кириб уйғотибди. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташгандаБоши ёстиққа тегиши билан донг қотиб ухлаб қолди. — С. Аҳмад, УфқНозима ёстиқни ушлаганча донг қотди. — Ёшлик
  • Донг қотиб қолмоқ Ҳайрат ёки қўрқувдан эс-ҳуши қочиб, серрайиб қолмоқ. Мунисхон нима қилишини билмай, донг қотиб қолди. — А. Қаҳҳор, СаробТемур Малик бу гапларни эшитгач, донг қотиб қолди. — Мирмуҳсин, Темур Малик
Тўлиқ мақола →
доно

сфт. Ақл-заковатли, донишманд, оқил.

Доно қиз. Доно раҳбар. Айтгувчи аҳмоқ бўлса, тингловчи доно керак. — Мақол

Нодон сўзлар — доно ибрат олар. — Мақол

Дононинг алами тез тарқайди. — Ёшлик

Аҳмоқлар билан кулишгандан кўра, донолар билан йиғлашган афзал. — Газетадан

Доно маслаҳат. Она тилим — доно тилим. — Мақол

Жуда доно гапларни айтдингиз. — С. Аҳмад, Юлдузлар

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 49 →

Таърифлар ичида

1 та
зўғата

зўғата Кетмон, теша ёки болтанинг соп ўрнатиладиган тешиги. Рўзимат кетмонни зўғотасигача ботириб урди-ю, Сидиқжонга қаради. А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Эртаклар

2 та
Ҳасан билан Ҳурилиқо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Зулайҳо исмли аёлнинг ҳасади туфайли кўп азоб чеккан Ҳурилиқо исмли қизнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Унинг садоқати ва сабри охир-оқибат ба

Мусофирбек
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Қўлдош исмли подачининг бошидан кечирган саргузаштлари ҳикоя қилинади. У дўсти Ёʻлдош билан тушини сотиб олгач, номаълум сафарга отланади

Шева материаллари

1 та
чўғалоқ
Наманган вилояти · сўта

маккажўхори сўтасининг донсиз ўзаги