Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«degan» boʻyicha 2767 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

1724 ta
demoq
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

fl. 1. Oʻz fikrini ogʻzaki yoki yozma ravishda ifoda qilmoq, aytmoq; soʻzlamoq, gapirmoq.

Men senga nima degan edim. Bu haqda kitoblarda nima deyilgan? Oʻgʻlingiz sizga salom dedi. Bedardning oldida dardim bor demagin. — Maqol

Osh kelsa, yegin, Gap kelsa, degin. — Maqol

Toʻqlik nelar dedirmas, Ochlik nelar yedirmas. — Maqol

Shunday deyishingizni biluvdim. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Eng oqil mavjudot inson deymiz-u, baʼzan odamning arzimagan narsaga aqli yetmay qoladi. — Oʻ. Hoshimov, Nur borki, soya bor.

2. Biror tovush, un chiqarmoq.

Mushuk miyov dedi.

Imm degan ovoz eshitildi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Qayerdadir qizilishton qarilladi, popushak pu-pu-pup-pishsh deb qoʻydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Atalmoq, nomlanmoq; otga, nomga ega boʻlmoq; atamoq.

Marhamat degan olti qiz bor ekan. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Avaz Sayfiy degan tanish mullavachchani topdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Keyin Hikmatulla degan novcha yigit soʻz oldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bari bir, taqdir degan narsa, payti kelib, oʻzini koʻrsatib qoʻyarkan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Biz tomonlarda mayna degan qush boʻladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Hisoblamoq, sanamoq; bilmoq, oʻylamoq.

Odami ersang, demagil odami. Oni kim yoʻq xalq gʻamidan gʻami. — Navoiy, Xamsa.

[Famiddin:] Sakkiz yuz soʻmni siz bilan biz pul demaymiz. Chindan ham pul emas. — Oybek, Tanlangan asarlar

Axir kim ham onasini, volidasini sevmaydi deysiz! — Gazetadan

5. Deb oʻylamoq, faraz, mulohaza qilmoq.

Shunday ham deyaylik. Boring, ertaga samolyot uchmaydi deyaylik. — Xayr, shunday ham deng

Shovqin solmang, birov eshitsa, nima deydi! — A. Qahhor, Oltin yulduz

Ha, endi bitta-yarimta oʻrtogʻinikida qogandir-da, dedik. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

6. Istamoq, xohlamoq.

Nima desang, albatta muhayyo qilaman. Dushman nima demay-di, tushga nimalar kirmaydi. — Maqol

Um

ajratamiz dedingiz-u, men yoʻq dedimmi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Dasturxonga noz-neʼmat toʻlsin deyman. — Guldasta

xalq uchun ishlaganlarga jonimni bersam deyman. — U. Ismoilov, Saylanma

7. Tanlamoq, biror kimsaga yoki narsaga tarafdor boʻlmoq, moyillik bildirmoq.

Yo meni de, yo uni de.

Men sening tenging emasman, Omonim bor, seni demasman. — H. Olimjon

Oʻzingiz yoʻling ochiq, keta ber, men ota-onamni deyman, degan edingiz-ku. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. (shart mayli shaklida) Biror ish-harakatni bajarishga urinmoq.

Gilamni koʻtaray desam, juda ogʻir ekan.

Ilgarilari urib yengar edim, endi uray desam, qochib, tomga chiqib ketadi. — A. Qahhor, Ayb kimda?

Koʻzini ochay desa, qovoqlari ogʻirlashib ketganday tuyuldi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

9. Hisobga olinmoq, istisno qilinmoq.

Otlarning pishqirgani, hasharotlarning chirillashi bilan soy suvining mayin shildirashi demasa, atrof jimjit edi. — N. Fozilov, Diydor

Sal chimirilgan qoshlari demasa, Avazning raftoridan bir nima anglab olish qiyin edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

10. Ravishdosh shaklida qoʻshma gaplarni bogʻlash uchun xizmat qiladi.

Endi Avaz xalqni kurashga chorlovchi sheʼrlar bitar deb, umid qilamiz. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

11. Buyruq va shart mayli shakllarida kirish soʻz vazifasida keladi.

Onam bechora, deng, mulla, oʻzi juda kam borar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Bechora kapsanchilar, deyman, yer oʻzlariga qarashli boʻlganda, shu ariqni oʻsha vaqtda chiqarishsa ham boʻlar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Yana, desangiz, ikkita, sutlik oq echkilari bor. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

deganda boʻlganda, boʻlgach, oʻtgach.

Soat oʻn ikki deganda yetib kelasan.

Bir oy deganda, nihoyat, menbop bir shtat topilib qoldi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

13. Degani degan Oʻz fikri, mulohazasini qabul qildiradigan, aytganini boʻldiradigan.

U kishining degani degan, hech kim bas kelolmaydi. — A. Muxtor, Tugʻilish

  • Gʻing demoq
  • Lom-mim demay
  • Nima deysiz? 1. Qanday maslahat berasiz?, qanday fikr bildirasiz?, qanday (nima) deb oʻylaysiz? Balki gʻami, hasrati ozayar, nima deysiz? — Oybek, Tanlangan asarlarShariat oʻzi yoʻl topib beradi. Yoʻlni xotiningizning oʻzi topib kelib, sizni opchiqib ketsa, nima deysiz? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Bir (yoki hech) nima demay Indamay, qarshilik koʻrsatmay, soʻzsiz. Bunisiga ham bir nima demayman, har kimning goʻri boshqa, menga nima. — A. Qahhor, Qizlar
  • .deganday 1. Deyilgandek, deyilgani kabi. Oʻz uyim, oʻlan toʻshagim deganday, siz ham qaytib kelibsiz-da;U xoʻp deganday, bosh irgʻitdi.Nima ishing bor edi? degandek, unga tikildi. — S. Karomatov, Oltin qum
  • .deguncha Bilanoq; hamono. Keldi deguncha, menga xabar ber.
  • .demay yoki demasdan Surishtirmay, hisoblashmay. Boshi-koʻzi demay uraverdi. Yoz demasdan, qish demasdan ishlamoq.Qistab ketib boradi. Kecha demaydi, kunduz. — Ravshan
  • Koʻp deganda Koʻpi bilan, ortigʻi bilan, koʻp boʻlsa. Bu ishga koʻp deganda oʻn kun kerak.
  • Koʻrdim demaydi 1. Uncha-munchaga toʻymaydi, qonmaydi. Bir-ikki kosa ovqatni koʻrdim demaydi;Uncha-muncha ogʻir mehnatni koʻrdim demaydigan shu yigit ham toliqar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
  • Menga desa Men uchun bari bir, nima boʻlsa, boʻlar. Mayli, menga desa, bu yil mehnat kunimiz bir miridan tushsin! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Nimaga (yoki nega) desangiz — Qoyil,— dedim labimni chapillatib, nega desangiz, shu payt qovun yegim kelib qolsa boʻladimi? — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakatiNimaga desangiz, har bir musulmonga maʼlumki, Muhammad alayhissalomning qabri shariflari bor u yerda. — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Shunday deng 1. Barakalla, ana endi oʻzingizga keldingiz;
  • Hash-pash deguncha
Toʻliq maqola →
«Hayt!»— degan tuyaga madad.

И возглас «хайт!» верблюду подмога., И бородавка телу прибавка.

— Yaxshiyam kelganlaring-a! Anchagina foydalaring tegdi.— Albatta-da, hayt degan tuyaga mador,— deb qoʻydi Boboqul ota. — Как хорошо, что вы пришли! Очень помогли.— Конечно, помогли. Говорят, и возглас «хайт!» верблюду подмога,— отозвался Бобокул-ата. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар.

Sinonimlari: «Ҳайт» туяга мадор.

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 1724 →

Taʼriflar ichida

800 ta
farzandtalab

farzandtalab Farzand koʻrishni, bolali boʻlishni istovchi; bolaga muhtoj boʻlgan. Siz tugʻmas ekansiz, baxtingiz bogʻlangan, farzandtalablar mening duom bilan toʻqqiz oy

qoʻton

qo‘ton Birga boqilayotgan katta qoʻy toʻdasi; qoʻy podasi; suruv. Shu kecha tushimda choʻpon boʻlibman, Qoʻtonimni qirning toʻrida koʻribman. Islom shoir May-donga bir qo

jonivor

jonivor Tabiatdagi hamma jonli narsalar; jon egasi; mavjudot (oʻsimlikdan tashqari). — Xudoyi taolo insonni hamma jonivorlardan aziz-u mukarram etib yaratdi, — dedi Meʼmo

yer

yer (Y — katta) Quyoshdan keyingi uchinchi planeta. Yer shari. Yer aylanasi. Yer Quyosh atrofida aylanadi. Yerning sunʼiy yoʻldoshi. Agar Yer sharining yarmi tilla, yarmi

Hammasini koʻrish · 800 →

Ertaklar

239 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan baxt
Xalq ogʻzaki ijodi

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Hammasini koʻrish · 239 →

Sheva materiallari

4 ta
Qo‘po
Xorazm viloyati · ildiz qoldig‘i

Suv yoqalarida to‘p bo‘lib o‘sadigan qildir degan o‘simlikdan keyin qoladigan diametri 50–60 sm cha keladigan qoldiq

exliq vosin
Qashqadaryo viloyati · yoʻl boʻlsin javobi

"yoʻl boʻlsin!" deganga javob

käshik
Qashqadaryo viloyati · qop

dilla degan o'tdan to'qilgan qop

äläy bosun
Qashqadaryo viloyati · yoʻl boʻlsin javobi

"yoʻl boʻlsin!" deganga javob