Qidiruv

sft. 1. Dard, kasallik alomati bor; xasta, kasal.

Dardlining dardini dardsiz na bilar. — Maqol

Uning rangi kasal odam kabi dardli. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. koʻchma Gʻam-alam chekkan, dard-alamga giriftor boʻlgan.

Dardliman, dardimni kimga yoraman. — Rustamxon

Gulnora aya javdirab turgan dardli koʻzlarini yerga tikdi, koʻk shoyi koʻylak ichidagi nimjon koʻksi bir koʻtarilib qoʻydi. — O. Yoqubov, Diyonat

3. koʻchma Dard, alam bilan toʻlib toshgan; gʻamli, alamli.

Bu dardli hayotda Gulnorga yagona baxt — Yoʻlchining singlisi Unsin boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shokir ota Yoʻlchining boshida choʻkka tushib, oʻzining ogʻir dardli, chuqur yarali qalbi bilan uzoq yigʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. koʻchma Dard-alamni ifodalovchi; gʻamli, mungli.

Gulnor sekin, mayin, dardli ovoz bilan ashula boshladi. — S. Zunnunova, Gulxan

Baqaterak shapaloq-shapaloq barglarini qarsillatib sado berar, chinorlar daryoday shovullar majnuntollar esa nozik ohang bilan dardli kuylar, yigʻlar edi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

ot 1. Jismoniy azob; ogʻriq, kasallik.

Ogʻir dard. Dard koʻrmoq Dardga chalinmoq Dardni yashirsang, isitmasi oshkora qiladi. — Maqol

Dard chekmagan dori qadrini bilmas. — Maqol

Tanasi boshqa dard bilmas. — Maqol

Kechga tomon dard kuchayib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Xudoy taolo har bir dardga bir davo yaratgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qoʻli gul ijrochiga, oʻz kasbining ustasiga yaxshilik tilab aytiladigan ibora.

Bu nasiba sizga. Sara bugʻdoy. Qoʻlingiz dard koʻrmasin, ogʻa. — S. Siyoyev, Avaz

3. koʻchma Ruhiy azob, gʻam-gʻussa, alam-hasrat.

Ayriliq dardi. Dardida yonmoq (quymoq). Dardini ichiga yutmoq •

[Fotima domlaga:] Mening hech joyim ogʻrimaydi, faqat ishq dardim bor, uf! Hamza, — Tuhmatchilar jazosi

Nihoyat, dardim yuragimdan toʻlib-toshib, baʼzi gaplarni erimga ayta boshladim. — Oybek,Tanlangan asarlar

Yuragimning dardlari Qizil gulday qatma-qat, alla. — Boychechak

Men kimga yigʻlayman, dardimni yorib. — Shirin bilan Shakar

4. koʻchma Kishining borligʻini, butun fikri-yodini band etgan narsa, ish, tashvish, orzu, xayol va shu kabilar

Uning dardi — oʻyin. Biror narsa dardida yurmoq

Shoirlik bu — ulkan dard. Shukrullo, — Saylanma

Mirzajon koʻnglida shoirlik dardi bilan tugʻilgan bola. — P. Tursun. Oʻqituvchi.

Siz nimani bilardingiz, dardingiz pul, — dedi Zumrad oyisiga. Oybek, — Zumrad

Solih Poʻlatovich shogirdlarining dardini yaxshi tushunardi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Qadrdoningiz Yusufbek hojining oʻgʻli Otabek bir necha kunlardan beri benihoya bir dard bilan ogʻrir edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. koʻchma Fikr-u xayol; armon, ezgu maqsad.

Uning [Atevning] qalbi hamisha xalq quvonchi, xalq dardi, hash orzu-hislari bilan yonib, olovlanib turadi. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Elbekning ham oʻziga yarasha dardi, sevgisi, orzusi bor edi. — N. Fozilov, Diydor

Darding maktab ochishginami desam, hali bu yoqda gap katta ekan-u! — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

6. koʻchma Ishq, muhabbat.

Layli dardida choʻl kezib yurgan Majnunning iztiroblariga yoz holati mutanosib edi. — Gazetadan

Zevarxon Malikai Hubbonning dardida yurgan edi. — Bahrom va Gulandom

ot Darillab ovoz chiqarishi uchun varrakning egma choʻpi ichiga yopishtirilgan qogʻoz.

Shabada varrakning dardaragidan chiqayotgan ovozni olib keladi. — R. Fayziy, Hazrati inson

Mening tashvishimni varrak qilsam, sizlarniki unga dardarak ham boʻlolmaydi. — Mushtum

sft. 1. Tez-tez kasal boʻlib turadigan, salga kasal boʻlaveradigan.

Komil baayni oydinda uyqusirab yuradigan dardchil odamday mavze ellikboshisining orqasidan bogʻini aylanib chiqdi. — M. Osim, Tilsiz guvoh

Otam qarib qoldi, onam dardchil qolganligini kim biladi? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Koʻkargan taqdirda ham dardchil bola singari jonsiz va rangi sariq boʻladi. — H. Olimjon

2. Dard tortib zaiflashib qolgan, dardga chalingan.

Ne-ne umidlar bilan olingan yer, bolalari yosh va Anzirat xolaning oʻzi dardchil boʻlgani uchun, ekuvsiz qolib, qoʻriqqa qoʻshilib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Joʻra dardchil, oriq, yuvosh bola edi. H. Tursunqulov, — Hayotim qissasi

3. koʻchma Qaygʻuli, gʻamli, mungli.

— Men boʻlsam otam tugul, onamni ham eslay ol-mayman, — uning ovozi dardchil qaltiradi. Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar. Ahmad Xusain kuldi, keyin dardchil xoʻrsindi. — Oybek, Nur qidirib

ot Birovning dardiga sherik boʻluvchi; hamdard, sirdosh.

Navoiy minbarda turib, bir tuygʻu, bir hayajon bilan jim qotgan xalqqa dard-dosh koʻzlarini yugurtirib chiqdi. — Oybek, Navoiy

Mening dardim-darddoshim, ilin-jim, koʻngil tinchim siz-ku! — Mirtemir, Asarlar

awhalın bayan etiw, shağım, narazılıq, soranıw