Қидирув

фл. 1. Тумшуқ билан илиб олиб емоқ.

Жўжалар дон чўқишмоқда. Мулла билганини ўқир, Товуқ кўрганини чўқир. — Мақол

Патнисда тўртта кулча, икки бош қизил чиллаки ва қуш чўқиган қандайдир бир бош узум бор эди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Тумшуқ билан зарб бермоқ (қуш ва паррандаларга нисбатан).

Қарға қарғанинг кўзини чўқимайди. — Мақол

Бургут жон-ҳолатда унга [латта-путталар боғланган ходага] ташланиб, тирноқлари билан чангаллаб чўқирди. Бу — дастлабки ов — машқ эди, албатта. — Ёшлик

3. кўчма Қўл учи билан чимдиб, озгина емоқ, еб кўрмоқ, татимоқ.

[Ҳожи ва Ҳасанали] Сўзлашмасдангина, лагандан бирмунча чўқиган бўлдилар-да, қўл артдилар. А. Қодирий, — Ўтган кунлар

4. кўчма с. т. Баланд келиб, зўр чиқмоқ; қаттиқ койимоқ, уришмоқ.

Ораларида зўр-зўр адвокатларни чўқиб ташлайдиган раҳбарлари бор эмиш. — Ойбек,Улуғ ёʻл

от нумератив с. Сонлар билан бирга қўлланиб, асосан овқатнинг бармоқлар учи билан сиқиб олинган миқдорини билдиради.

Бир-икки чўқим ош.

Севаргул хушлар-хушламас товоқчага бир капгир ош сузди, сўнг ошдан бир чўқим оғзига солди. — Н. Қиличев, Чиғириқ

фл. 1. дин. Қўл учини пешонасига ва икки елкасига келтириб ибодат қилмоқ, худога сиғинмоқ (христианларда); христиан динига кирмоқ.

— Ҳа, Абжал, чўқиндингми, шапкани қанчага олдинг?! — дедим. — А. Қодирий, Кичик асарлар

2. Умуман, ибодат, сажда қилмоқ, сиғинмоқ, топинмоқ.

Бутга чўқинмоқ. Оловга чўқинмоқ.

Баримиз ўз тилимизда чўқиниб бордик, Масковдан то Берлингача сўкиниб бордик. — М. Юсуф.

3. кўчма салб. Қулларча сажда қилмоқ, сиғинмоқ, топинмоқ.

Пулга чўқинадиган одам.

фл. Чўқимоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. 1. Ҳадеб чўқийвермоқ, дам-бадам тўхтовсиз чўқимоқ, тўхтовсиз чўқиб емоқ.

Жўжалар чўқилаб дон емоқда. Қизилиштон чўқилаб дарахт тешмоқда.

2. кўчма Ҳадеб уришавермоқ, бўлар-бўлмасга койийвермоқ; ҳар ёндан тинмай танбеҳ бермоқ; таламоқ.

Коллектив ўртага олиб изза қилди, бўлмади. Кейин кўпчилик уни чўқилаб, кавушини тўғрилаб қўйди. — Ҳ. Назир, «Ўтлар туташганда»

3. айн. Чўқимоқ 3. Овқатдан бир-икки чўқилади.