Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«чўп» бўйича 273 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

59 та
чўп

от 1. Новда, шох бўлаги; ингичка, узун тараша, ёғоч парчаси.

Ота узун чўп билан шиша тубини ковлаштира туриб, саволомуз тикилди. — Ёшлик

Даврон тоға яктаги ёқасидан зирк дарахти чўпидан ёʻнилган тишковлагични олиб тиш ковлашга тушди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

2. Бирор мақсад учун махсус тайёрланган таёқ(ча).

Ноғора чўп. Лангар чўп. Гугурт чўпи.

[Ноғорачи] Ноғора чўпи билан ноғорани эмас, худди ўзига ўхшаш бир йигитнинг қалбини савалаганини билмай қолди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Молга овқат бўладиган қуруқ ўт, хас-хашак (беда, пичан ва шу кабилар).

Уй эгаси Муқимийни ётқизиб, дарғанинг отига яна пича чўп солгач, кўча эшикни тамбалаб, оёқ учида ичкарига кириб кетди. — С. Абдулла, Мавлоно Муқимий

4. Ўсимлик, гиёҳ.

Норинда сув бор экан, Чўллар сувга зор экан. Чўп битмаган биёбон, Сув келса, гулзор экан. — Қўшиқлар

Мен бу кун дўстларимга афсус-надомат билан Ерга чўп қадамаган амирлардан сўйлайман. — А. Орипов

  • Арининг инига чўп суқмоқ Тинч ҳолатни бузиб, ўзига зарар қилмоқ. Охир-оқибат, занғарнинг қилиб юрган ишини қаранг. Арининг инига чўп суқади-я. — А. Кўчимов, Ҳалқа.
  • У ердаги чўпни бу ерга олиб қўймайди Ҳеч иш қилмайди; ойимтилла.
  • Чўп бўлиб кетмоқ (ёки қолмоқ) Озиб кетмоқ, ориқлаб, қилтириқ бўлиб қолмоқ. Фазилат опанинг аҳволи оғирлашиб бораверди. Ранги сарғайиб, озиб, чўп бўлиб қолди. — М. Ҳазратқулов, Журъат.
  • Чўп тушди Орага совуқчилик, хиралик тушди, иш бузилди. Ширин суҳбатга чўп тушди.[Ҳасанали] Отабекдаги бу ҳолларнинг сирини билгандек, муҳаббати орасига чўп бўлиб тушган кейинги уйланиши аламидан, деб қарор қилиб қўйган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар.
  • Чўпдан ҳадик олмоқ Ҳар нарсадан ҳадик олмоқ, шубҳа қилмоқ, ҳадиксирамоқ, қўрқмоқ. [Салмонов] Хулосаларга қараб иш кўриш лозимлигини унутдими, чўпдан ҳадик олдими ҳар ҳолда, иш жуда сусайиб кетган эди. — И. Қаландаров, Шохидамас, баргида.
  • Қўй оғзидан чўп олмаган
Тўлиқ мақола →
чопмоқ

фл. 1. 1 Бирор ёʻналишда оёқлар билан жуда тез ҳаракат қилмоқ, югурмоқ.

Кўпинча Азизхон сменадан чиқарди-ю, адир ёқалаб Қирғизовулга чопарди. — С. Аҳмад, Уфқ

Катта тезлик билан қиялаб чопаётган Фозил ака дуч келган харсангдан ҳатлаётиб, қоқилиб тушибдилар. — М. Хидир, Қирғоқлар

2. Отга минган ҳолда уни югуртирмоқ.

Бувиси буваси билан ёнма-ён от чопиб, душман билан олишган экан. — Ў. Умарбеков, Бобоёнғоқ

3. Кўпкари мусобақасида қатнашмоқ, иштирок қилмоқ.

Улоқ чопмоқ.

Кўпкарини чопиб ётир Ўн икки мингча бойбачча. — Гулшанбоғ

4. Бирор мақсадни амалга ошириш учун тегишли жойларга бормоқ, ҳаракат қилмоқ.

— Уёққа чопдим, бу ёққа чопдим, охири ишимни битирдим, — деди хола. — Газетадан

5. Ирғимоқ, ошмоқ (эркак ҳайвон ҳақида).

  • Бахти (ёки омади) чопмоқ Бахти, омади келмоқ. Ўйлаб кўрсам, укам, бахтинг чопибди. — ОйсулувАёллар бобида омадим чопмаган. М. М. — Дўст, Лолазор
  • Бетга (ёки юзга) чопмоқ Раъй-андиша қилмай, қаттиқ, шартта гапирмоқ. Бечора Зеби Қанчадан-қанча заҳру заққум ютди-ю, ҳеч кимнинг раҳми келмади. Ёрдам қилиш ўрнига, юзига чопдилар, нолойиқ хотин, қўшнимизнинг тенги эмас, дедилар. — Ш. Рашидов, Қудратли куч
  • Кўнгли чопмади Бирор хатти-ҳаракатни амалга оширишга юраги бетламади, юраги дов бермади.
Тўлиқ мақола →
чопар

от Давлат аҳамиятига эга ва ошиғич хабарни етказиш учун юборилган отлиқ, сувори.

Намозгар пайти Қўқондан чопар келиб, нома ташлаб кетганди. — Х. Тўхтабоев, Йиллар ва ёʻллар

Ана, чопар, суюнчи деб, Эралихонга етти. — Юсуф ва Аҳмад

Тўлиқ мақола →
чопиқ

от Ўсимликларнинг таги, ён-атрофларини чопиб юмшатиш.

Ғўза чопиғи. Теша чопиқ.

Пахта олма пишди, шотут қизарди, Учинчи чопиқни бошладик кеча. — Ғ. Ғулом

Ниҳоллар ўзини тутиб олгунча шу хилда уч марта чопиқ қилиш керак. — А. Кўчимов, Ҳалқа

  • Чопиқ трактори Экинларнинг қатор ораларига ишлов берадиган трактор.
Тўлиқ мақола →
чопон

от 1. Кийим устидан кийиладиган, ичига пахта солиб қавилган узун миллий кийим; тўн.

Беқасам чопон. Пахтали чопон. Зарбоф чопон. Чопон кийгизмоқ.

Баъдазон ош тортилиб, андин сўнг фақирга заррин чопон ва яна жиғалик салла келди. — А. Қодирий, Кичик асарлар

Зийрак чол уйқудан уйғониб саҳар, Янги чопонини ташлар елкага. — Миртемир

Юсуфбек ҳожи эгнида кимхоб чопон билан ўрдадан чиқди. А. — Қодирий, Ўтган кунлар

2. Тўн.

  • Бир чопони (ёки тўни) икки бўлмади Қашшоқликда кун кечиради; косаси оқармади; ёлчимади. Узингиз биласиз, тўрт йилдан бери бу ерда ишлайман, тиним ёʻқ, ишдан бошим чиқмайди. Лекин ҳали ҳам бир чопоним икки бўлмади. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Чопонини тескари киймоқ
  • Эски чопонлар Эски чопонлардан битта-яримтаси соддалик билан мабодо келиб қолса, тўйбошиларнинг кўзлари олаяди. — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 59 →

Таърифлар ичида

64 та
кахексия

кахексия тиб. Организмнинг очлик ва турли касалликлар оқибатида ҳаддан ташқари озиб кетиши, қисқа вақт ичида чўп-устухон бўлиб озиб кетиш.

зув-зув

зув-зув тақл. с. Қушлар ёки ҳашаротларнинг қанот қоққанда чиқадиган товуши ҳақида. Зув-зув боради, Томдан қарайди. Чўп-лой чўқийди, Сават тўқийди (Қалдирғоч).

чиринди

чиринди Чўп-хас, хазон, ўсимлик ва шу кабиларнинг чириб, тупроқнинг таркибий қисмига айланаётган қисми, чирик нарса. Ерга чиринди солмоқ. Чириндининг аччиқ ҳ

жулдур

жулдур Кийилавериб ёки тутилавериб дабдаласи чиққан кийим. Унинг [Набининг] қаршисида ўзи каби жулдур кийимли бола ўтирар эди. Шарқ юлдузи Бойнинг қўрасига келган

хаскаш

хаскаш Хашак, хас-чўп ва шу кабиларни йиғиш, тўплаш, шунингдек, чопилган ер тупроғини майдалаб текислаш учун ишлатиладиган, узун дастали, кўп тишли қиш

Ҳаммасини кўриш · 64 →

Эртаклар

54 та
Ақлли, идрокли, зеҳнли
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Балиқчи билан шоқол
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда балиқчи бобо ва айёр шоқолнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Шоқолнинг ҳийласи туфайли бошқа шоқоллар кулгили аҳволга тушиб қолади.

Ботир
Халқ оғзаки ижоди

Ботир исмли йигит ўзининг зукколиги ва мардлиги билан девларни енгиб, улардан тегирмон ва кўп миқдорда ун олади. Бу эртак қийин вазиятларда ҳам ақлни ишлат

Ботир эчки
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда уч ҳайвоннинг хўжайинларидан қочиб, тоғда янги ҳаёт бошлаши тасвирланади. Улар ўз топқирликлари ва бирлашган кучлари билан ёввойи ҳайв

Чол билан бўри
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда чўпонларнинг жонига теккан бўри овчидан қочиб, чолга учрайди. Чол унга ёрдам беради, аммо бўри унга ёмонлик қилмоқчи бўлади.

Чўпон Али
Халқ оғзаки ижоди

Золим хоннинг раҳмдил ўғли ёввойи тўнғизни ўлдириш учун ўрмонга кетади. Унинг ҳалокати ҳақидаги хабарни хонга етказиш учун чўпон Али ўзининг зукк

Ҳаммасини кўриш · 54 →

Шева материаллари

96 та
Чўпкор
Хоразм вилояти · ёғочли

Ёғочли

авйртмақ
Сурхондарё вилояти · чақмоқтош

чўпонлар белига осиб юрадиган чақмоқ тош

аяқлашмақ И
Қорақалпоғистон Республикаси · бўлишиб олмоқ

сўйилган мол гўштини тенг миқдорда бир нечта бўлак (уюм) қилиб, чўп билан қур'а ташлаб, бўлишиб олмоқ; сўйилган мол гўштининг ҳақини нақд пул тўл

Ҳаммасини кўриш · 96 →