фл. 1. с. т. Писта, бодом, ёнғоқ ва шу кабилар қаттиқ пўчоқли меваларни ёки баъзи ҳўл меваларнинг данакларини тишлаб ёки бирор нарса билан уриб ёрмоқ.
Абди-шукур бодом-писта чақиб, аччиқ чой ичиб, яйраб ўтирарди. — Ойбек, Танланган асарлар
Зарар қарағай данакни тишда чақмоқ. — Ҳабибий
Бола ёнғоқни чақиш учун атрофига кўз югуртириб, тош қидирди. — Ёшлик
2. Қаттиқ нарсани синдириб майдаламоқ, бўлак-бўлак қилмоқ; ушатмоқ.
Тош чаққан, семент қорган ҳам ўзим — Миртемир
Оппон қиррали стакан лабига тухум уриб чақди-да яхшилаб арчиб, лунжига солди. — С. Аҳмад, Сайланма
3. Бир-бирига уриб, суртиб, олов чи-қармоқ; ёндирмоқ.
Гугурт чаққандим, кўзим тўрдаги ёғоч сандиққа тушди. — Ш. Холмирзаев, Ёʻллар, ёʻлдошлар
Баратов, папирос олиб, гугурт чақди. — С. Зуннунова, Янги директор
4. кўчма Чақа қилмоқ (
Яланг оёқ юриб кўрсам, шағал бармоқларимни чақиб ташлади. — Ҳ. Назир, Бир туп ғўза
5. кўчма Чарчатмоқ, уринтирмоқ.
— Бугун лойда ишлайсан. Қорнингни тўқламасанг, лой чақади, — деди [Йигитали]. — Т. Малик, Ажаб дунё
Элчи Муҳаммадалини ёʻл чақиб қўйган, бир неча кундан бери ўз меҳмон-хонасида дам олиб ётар эди. — М. Осим, Элчилар
6. кўчма Мазмун-моҳиятини англамоқ; ечимини топмоқ.
Иборалар кўп, ибораларнинг маънолари ҳам кўп, ҳар бирини чақиш керакки, кейин қўлингда фонус бўлиб, ёʻлингни ёритади. М. М. — Дўст, Лолазор
[Ҳафиз] Алёхиннинг этюдларини ёнғоқдай чақиб ташларди, қурғур. — А. Мухтор, Туғилиш
- Мағзини чақмоқ Чакки бўлибди, жиян. Ер сотган эр бўлмайди, эр ер сотмайди. Мана бу гапнинг мағзини чақ. — Ойбек, Танланган асарларҲосилни пулга чақиб кўрсам, катта фойда олишим аниқ бўлиб қолди. — ЁшликҲамма нарсани пулга чақиб гаплашадиган савдогарнамо Суръатнинг хатти-ҳаракатлари доимо Умиднинг жинини қўзғар, нега бунақасан? дерди баъзан у. — Мирмуҳсин, Умид