Qidiruv

fl. 1. s. t. Pista, bodom, yongʻoq va shu kabilar qattiq poʻchoqli mevalarni yoki baʼzi hoʻl mevalarning danaklarini tishlab yoki biror narsa bilan urib yormoq.

Abdi-shukur bodom-pista chaqib, achchiq choy ichib, yayrab oʻtirardi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Zarar qaragʻay danakni tishda chaqmoq. — Habibiy

Bola yongʻoqni chaqish uchun atrofiga koʻz yugurtirib, tosh qidirdi. — Yoshlik

2. Qattiq narsani sindirib maydalamoq, boʻlak-boʻlak qilmoq; ushatmoq.

Tosh chaqqan, sement qorgan ham oʻzim — Mirtemir

Oppon qirrali stakan labiga tuxum urib chaqdi-da yaxshilab archib, lunjiga soldi. — S. Ahmad, Saylanma

3. Bir-biriga urib, surtib, olov chi-qarmoq; yondirmoq.

Gugurt chaqqandim, koʻzim toʻrdagi yogʻoch sandiqqa tushdi. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar

Baratov, papiros olib, gugurt chaqdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

4. koʻchma Chaqa qilmoq (

Yalang oyoq yurib koʻrsam, shagʻal barmoqlarimni chaqib tashladi. — H. Nazir, Bir tup gʻoʻza

5. koʻchma Charchatmoq, urintirmoq.

— Bugun loyda ishlaysan. Qorningni toʻqlamasang, loy chaqadi, — dedi [Yigitali]. — T. Malik, Ajab dunyo

Elchi Muhammadalini yoʻl chaqib qoʻygan, bir necha kundan beri oʻz mehmon-xonasida dam olib yotar edi. — M. Osim, Elchilar

6. koʻchma Mazmun-mohiyatini anglamoq; yechimini topmoq.

Iboralar koʻp, iboralarning maʼnolari ham koʻp, har birini chaqish kerakki, keyin qoʻlingda fonus boʻlib, yoʻlingni yoritadi. M. M. — Doʻst, Lolazor

[Hafiz] Alyoxinning etyudlarini yongʻoqday chaqib tashlardi, qurgʻur. — A. Muxtor, Tugʻilish

ot 1. Asosan mis, jez singari metallardan yasalgan, qiymati past mayda tanga pul.

Oq koʻylak ustidan olacha ipak toʻn kiygan, gavdasi yoʻgʻon baqqol yosh xaridorning aytgan narsalarini tortib, qoʻlidan mayda chaqalarni oldi. — M. Osim, Ibn Sino

2. esk. Bir tiyin.

[Otabek va Ali] Dasturxonni yigʻishtiruvchi kelinchakka oʻgʻil tilab duo qilgandan keyin, qoʻliga oʻttiz chaqa surma puli berdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Umuman pul, mablagʻ.

Temirchi yigitning chaqasi miyonagina toʻyga yetarli boʻlib qolganida, Xolxoʻja qoʻrboshi yigitlarining xuruji boshlandi. — S. Ahmad, Hukm

ot ayn. Chaqiq.

ot 1. Oʻt, oʻt uchquni.

Toʻgʻon tepasida elektr payvandi chaqin chaqadi. — S. Ahmad, Onajonlar

Katta olov yilt etgan chaqindan boshlanadi. — Sharq yulduzi

Ketmonlarning chaqini yaltirar edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

2. ayn. Chaqmoq III.

Bahor osmonida chaqnasa chaqin, Koʻksingdan otilar olovli nafas. — A. Oripov

Qora bulutlar orasida qilichdek yaltirab chaqin chaqa boshladi. — S. Ahmad, Jimjitlik

ot Birovning ustidan yetkazilgan maxfiy maʼlumot, xabar; tuhmat.

Boylarning chaqigʻi bilan Yoʻlchining ishi ogʻirlashdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

1. Oʻtkir qirrali, qirrador

Qiya tushib turgan oftobda chaqir toshlarning aksi suvga urib, jimir-jimir tovlanar edi — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Chaqir koʻz ayn. chagʻir koʻz q. chagʻir

Vazirning novcha, chaqir koʻz oʻgʻli esa, hech narsani eshitmagandek, koʻzlarini baqraytirib turardi — M. Osim, Karvon yoʻllarida