Qidiruv

fl. Buzdirmoq feʼlining majhul nisbati.

fl. 1. Parchalab yoki qoʻporib, agʻdarib yoʻq qilmoq; ishdan chiqarmoq, yaroqsiz holga keltirmoq; vayron qilmoq, yemirmoq.

Devorni buzmoq. Uyni buzmoq. Oʻyinchoqni buzmoq. Uy buzganning uyi buzilar. — Maqol

Otning yomoni oxur buzar. — Maqol

ilonning oʻrdasini buzganingiz chakki boʻpti-da, oʻgʻlim. — M. Mansurov, Yombi

[Dadavoy Xadichaga:] Soat meniki. Buzadigan ham oʻzim, tuzatadigan ham oʻzim. — Uygʻun, Navbahor

Jaynoq, qulfni buzma, yaxshilik koʻrmaysan. — N. Safarov, Sharq tongi

2. Oʻzgartirib, boshqa maqsadda foydalanish uchun moslamoq.

Bedani buzib, paxta ekmoq. Paltoni buzib, kostyum qilmoq.

Mana, kanal bitdi, mana bu toʻqaylarni buzib, yangi yer ochayotibmiz. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Uyda bir eski gilamcha bor edi, uni buzib, yana bir xurjun qilib olar edim. Mirtemir.

3. Insonning biron-bir ruhiy holatiga, osoyishtaligiga ziyon keltirmoq, zarba bermoq.

Ikromjon xotinining quvonchini buzgisi kelmadi. — S. Ahmad, Ufq

Eski turmush quzgʻunlari, bir yangi turmush qurgan oilaning turmushini buzmoq uchun qanday hiylalar qilgansiz. — Hamza, Tuhmatchilar jazosi

4. Jamoaviy qoidalarga, turmush tarziga xilof ish qilmoq, unga rioya (amal) qilmaslik.

Qonunni buzmoq. Intizomni buzmoq.

Sen, rais, umumiy yigʻilish qarorini buzma, oʻzboshimchalik qilma, ha, yomon oqibatlarga olib keladi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Uz ahdingni buzib, inkor aylama. — Habibiy, Devon

5. Zararli taʼsir koʻrsatib, ishini, faoliyatini yomonlashtirmoq.

Yogʻli ovqat meʼdani buzadi.

6. Mavjud vaziyatni, holatni oʻzgartirmoq, unga xalal bermoq.

Tinchlikni buzmoq. Suhbatni buzmoq.

Bu jimlikni oxiri Jannat buzdi. — S. Ahmad, Ufq

Begʻam, betashvish doʻstlar shirin uyquda edilar. Elmurod ularning uyqusini buzmaslik uchun asta karavoti yoniga bordi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

7. Haqiqatdagidan, aslidagidan boshqacha qilib yubormoq.

Haqiqatni buzib koʻrsatmoq. Soʻzni buzib yozmoq. Fikrni buzib talqin qilmoq.

— Mezbon qani, Teshabay? — dedi u, rus tilini nemislarga xos bir talaffuz bilan buzib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

8. Uddasidan chiqa olmay, yomon yoki yaroqsiz qilib qoʻymoq.

Oshni buzib qoʻyibsiz. Suratni buzib qoʻyibsiz.

9. Inson axloqi, feʼl-atvorini yomon tomonga oʻzgartirmoq.

Kishining zari kishini buzar, zarni koʻrgan — zanjirni uzar. — Maqol

Hali erimniyam buzyapman deng? — Hamza, Tuhmatchilar jazosi

10. Oʻzaro munosabatlarni yomonlashtirmoq, chatoqlashtirmoq.

Yaxshi oʻgʻil yurt tuzar, yomon oʻgʻil yurt buzar. — Maqol

Jahl ustida urishib qolgan boʻlsangiz, ehtimol, yarashib qolarsiz. Oilangizni buzmang! — Mirmuhsin, Umid

Kimki odamlar oʻrtasini buzib yuruvchi boʻlsa, u ham moʻmin emasdir. — Fan va turmush

11. Bokiralikdan judo qilmoq, nomusiga tegmoq.

Ahmoq yigit nodonlik qilib, qizni buzib qoʻyibdi.

12. Biror harakatni, marosimni toʻxtatmoq.

Sen buzding Nodirshohning toʻyini — Yusuf va Ahmad

13. Foydalana boshlamoq (yaxlit yoki yangi narsalardan).

Pulni buzmoq. Bochkadagi yogʻni buzmoq.

ot Sigirning bolasi.

Yaxshi buzoq ikki onani emadi. — Maqol

Sigirning sutida buzoqning haqi bor. — Maqol

Podadan adashgan buzoqqa oʻxshab, duch kelgan eshikka boshingni tiqaverasanmi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Tong otganda, apil-tapil sigirni sogʻishga borsa, sigiri ham, buzoq ham yoʻq. — Mushtum

sft. 1. Buzilib, yaroqsiz holga kelgan, ishdan chiqqan; singan, vayron boʻlgan.

Buzuq arava. Buzuq mashina. Buzuq koʻprik. Uyi buzuq oʻngalur, oʻyi buzuq oʻngalmas. — Maqol

Turdiyev buzuq devordan oʻtayotganda, yara qoʻlini urib oldi. — Shuhrat, Shineli yillar

2. Aynigan, isteʼmolga yaroqsiz boʻlib qolgan, sifatsiz; bemaza.

Buzuq sirka.

Sizga buzuq havoni tozalab bersak. Tabiatdek pokiza boʻlsinlar desak. — Z. Diyor

Suv soʻragan ekansiz, ayang aylansin. Bizning suvlarimiz judayam buzuq bir turli. — Hamza, Tanlangan asarlar

3. Qoidaga toʻgʻri kelmaydigan, notoʻgʻri.

[Abdishukur] Shoirlik isteʼdodidan tamom mahrum boʻlishiga qaramay vazni buzuq, fikri sayoz, rangsiz nazmlar yozdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Axloqi yomon, suyuq; niyati yomon.

Asli qora oqarmas, Asli buzuq tuzalmas. — Maqol

Yolgʻon, yolgʻon, Nuri oʻzi buzuq. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shernazarboy buzuq odam chiqdi, u koʻrnamak. Meni sizdan ajratmoqchi u ablah. — J. Sharipov, Xorazm

5. koʻchma Yomon, oʻrinsiz.

Yigʻlama, yoring topilur. Koʻp aylama buzuq gumon. — Tohir va Zuhra

6. koʻchma Aynigan, bulutli, yogʻin-sochinli.

Havo bir kun tuzuk boʻlsa, uch kun buzuq boʻlib turdi. — N. Safarov, Navroʻz

Osmonda na oy va na yulduz koʻrinardi — havo buzuq edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot Ogʻir ahvolga tushgan, notinch, vayron.

Men tugʻilib koʻz ochgan dunyo xarob edi, buzgʻun, benavo. — H. Olimjon

Hukmronlik qilgan chogʻda istibdod, Xoʻjaliklar buzgʻun, qishloqlar barbod. — Gʻ, Gʻulom

ot 1. esk. kt. Katta, ulugʻ.

Vaziri buzruk Islom-xoʻja katta ishlar boshlab yubordi. — J. Sharipov, Xorazm

2. din. Aziz, avliyo.

— Buzrukdan soʻraydigan tilaklaringiz bor ekan-da, — dedi usta Olim va kuldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hazrati Xizir, qirq chilton, jami buzruklar chodirning ichida oʻtiribdi. — Gulnorpari

3. hazil Tuyaning laqabi.

4. (B — katta) Shashmaqom tarkibidagi birinchi maqom nomi.