Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«bot.» boʻyicha 260 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

56 ta
bot

1. Oradan koʻp vaqt oʻtmay yoki oʻtkazmay; tez. "Qanotli soʻzlar". n Mirmuhsin, Umid. B. Boyqobilov

Ekinlar bot avj oldi. Birovning baxtiga suyangan bot qoqilar

-Bir ishga tez kirishib, bot qaytarsan. Oʻzingni bosib ol, — dedi Nafisa Hafizaga

Hayot tashvishi-la boʻlib ovora, Ajdodlar ruhini unut-mangizbot

2. Yana, qayta. M.M.Doʻst, Gala-tepa qissalari. Oripov. M.M.Doʻst, Lolazor

Elomonov Sobirjonga ba-tafeil xat yozib, ahvolini tushuntirdi, tezroqkel, deb bot oʻtindi

Sen chindan ham goʻzalsan, Huzuringga keldim bot. A

Avval bek gʻashini keltirgan paypiarini bot va bot eslaydi

Toʻliq maqola →
botmoq

fl. 1. Suyuqlik, sochiluvchan jism va shu kabilar ichiga yorib kirmoq. choʻmmoq.

Suvga tomgan yogʻ botmas. — Maqol

[Shokir ota] Oldida yotgan kerakli asboblarni tez topa olmas, kuvani qidirgan qoʻli shirach kosaga botar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kechagi chorshanba bozor bir sigir oldim deng, yegani quruq xashag-u, sutiga qoshiq botmaydi — shundoqqina qaymoq. — Askiya

2. Belanmoq, koʻmilmoq; qoplanmoq.

Terga botmoq. Qonga botmoq.

Yusufbek shunday qarasa, Amirbek oʻzidan ketib qolyapti, hamma yeri bilchillab, qonga botib kelayapti. — Yusuf va Ahmad

Zambarakning oʻqi tegdi sonima, Oq koʻylagim botdi qizil qonima. — Qoʻshiqlar

Otlar oppoq koʻpikka botgan, har junidan ter ketgan — Yusuf va Ahmad

Madaminning yoʻgʻon, semiz qora barmoqlari yoqqa botgan guruchlar orasida oʻrmalay boshladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

U [Rukniddin] terga botib, suv boʻlib ketgan edi. — Mirmuhsin, Temur Malik

3. Gʻarq boʻlmoq, choʻkmoq.

Dushman kemasi suvga botdi. Tavakkalchining kemasi botmas. — Maqol

4. Bosib, ezib yoki yorib ichiga kirmoq; koʻmilmoq; suqilmoq, sanchilmoq.

Badaniga achchiq qamchi botibdi. — Yusuf va Ahmad

Etak yarim boʻlar-boʻlmas, bogʻichi boʻynini kesib yuborguday botadi. — S. Nurov, Narvon

Bilaguzuk bilagima botadi. Usta yigit roʻmolimdan tortadi. — Qoʻshiqlar

Ularning oʻlimi bu xoin cholning Koʻksiga xanjardek abadiy botdi. — X. Davron, Qaqnus

Qilich, nayza sindi-da, Ikkoviga botmaydi. — Nurali

5. Tiqilib yoki koʻmilib, yurolmay qolmoq, zoʻrgʻa yurmoq.

Etigi toʻpigʻigacha loyga botib ketdi. — Yoshlik

Baʼzan Bektemir tizzagacha loyga botadi. Kalavlanadi, yiqiladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Oldinda barxan tepa paydo boʻlib, mashina undan oʻta olmay, gʻarillay-gʻarillay qumga botib qoldi. — M. Mansurov, Yombi

Tizzasigacha tuproqqa botib, bir yonboshiga qiyshayib qoldi. — S. Ahmad, Ufq

6. Qarzga botmoq Katta miqdorda qarz boʻlmoq.

Otamurodni uylantirganlarida qarzga botdi. — Sharq yulduzi

7. Biror ruhiy holatga tushmoq, koʻmilmoq; biror salbiy muhit, gʻoya va shu kabilar taʼsiriga berilib yoki girdobiga tushib qolmoq.

Sherbek xayolga botib, uzoq jim qoldi, soʻng chuqur uh tortdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Gulnor boshini egib, chuqur sukutga botdi, bir lahzada yuzini iztirob koʻlankasi qopladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ularga tikilib goh jilmaydi, goh qaygʻuga botdi. — Yoshlik

Gunohga botasizlar! Bor, yuz-qoʻlingni yuvib chiq, xazon boʻlgur. — Hamza

— Dadasi! Gunohga botmang, dadasi! — dedi chirillab. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi

8. Qattiq tegmoq, ogʻir tuyulmoq.

Bu gap menga ancha ogʻir botdi, lekin chidadim. — Yoshlik

Isfandiyorning beandisha mulohazasi bosh vazirga ogʻir botdi. — S. Siyoyev, Avaz

Lodon deding, sening soʻzing menga botibdi, Shunday lodon necha devni yutibdi. — Malikayi ayyor

9. Ichkari tomon ezilib, botiq hosil boʻlmoq, ichkari kirmoq.

Ali tajang bir tomoni ichiga botgan kaskasini koʻzigacha bostirib kiydi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Uning qizarinqiragan koʻzlari ich-ichiga botib ketgan edi. — S. Zunnunova, Olov

10. Ufq orqasiga yashirinmoq, yashirinib, koʻzdan gʻoyib boʻlmoq (asosan Quyosh, Oy haqida).

Kun qizarib botsa, qizingni uzat, Tong qizarib otsa, tomingni tuza t. — Maqol

Oy botsa ham, boy yotmas. — Maqol

Mana uzzukun butun borliqni qizdirib, oʻz kuchini koʻrsatgan quyosh ufqni olovlantirib botmoqda. — Gazetadan

11. Singmoq, hazm boʻlmoq; nasib qilmoq.

Birovni norozi qilib olingan non menga botmaydi. — Sharq yulduzi

Ayronni qanday ichayin, Och yuragimga botmaydi. — Nurali

  • Ayil botmoq Bu gaplar Nazokatga ayil botdi. — A. Muxtor, Opa-singillarAyil botadigan joyi shun-daki, oʻz ayblarini yashirish, odamlar fikrini chalgʻitish niyatida sofdil kishilar ustidan tuhmatlar uyushtiradi. — Mushtum
Toʻliq maqola →
boʻta

BOʻTA ’tuyaning bolasi’. Karvondagi tuyalardan birining b oʻ t a s i bor edi. Bu ot qadimgi turkiy tilda ’bola tugʻ-’ maʼnosini anglatgan bot- feʼlidan (ЭСТЯ, II, 200) -u qoʻshimchasining -a shakli bilan yasalgan; Devonda (I, 142) va DSda (115- bet) bu soʻz botu shaklida keltirilgan; oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: bot- + a = bota > botä. Asli bot- feʼli barcha hayvonlarning tugʻishiga nisbatan ishlatilgan, shunga koʻra botä oti dastlab ’hayvon bolasi’ni ang— latgan, keyinchalik maʼnoda torayish voqe boʻlib, faqat 'tuyaning bolasi’ni bildira boshlagan

1. Tuyaning bir yoshgacha boʻlgan bolasi, boʻtaloq. Maqol

Sabr qilsang, tuyaning yukini boʻta koʻtarar

2. Bolalarni, yoshlarni boʻtaloqqa qiyos qilib, erkalatib aytiladigan soʻz

3. Boʻta (erkaklar ismi)

Toʻliq maqola →
botil

sft. Soxta, yolgʻon, asossiz; foyda-siz.

— Aytib kel u fikri botilni?! — dedi u shiddat bilan Asad qoriga. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Botil soʻzlarga quloq solma. — Mirmuhsin, Temur Malik

Qil yaxshilig-u demakni doxil qilma, Minnat bila yaxshilikni botil qilma. — A. Navoiy, Hikmatli soʻzlar

Toʻliq maqola →
botin

arab. – ich, ichki; yashirin, maxfiy

Ich; chuqur; qalb, koʻngil

Ahmad Qosim uning [Boburning] titrayotgan yelkalarini koʻrdi-yu, botindan boʻzlab yigʻlayotganini angladi — X. Sultonov, Bir oqshom ertagi

Sizni olib chiqar bu soʻzlar Yuraklarning botin qaʼridan — X. Davron, Qaqnus

Toʻliq maqola →
botiq

sft. 1. 1 Ichiga botgan, botinqi.

Botiq optik shisha. Botiq koʻzgu.

Mavlono Binoiyning botiq koʻzlarida kinoya, nashʼa yonib ketdi. — Oybek, Navoiy

Yigitning iyagi oldinga turtib chiqqan, koʻzi chu qur, peshonasi botiq edi. — Sh. Xolmirzayev, Bodom qishda gulladi

Uning koʻrkam, nurli yuzida, katta-katta botiq koʻzlarida kuyinganlikka monand ifoda qashidi. — Yoshlik

Temirchi sovutning koʻkrak qismini ichdan botiq, sirtdan qabariq qilib yasaydi. — M. M. Doʻst, Galatepaga qaytish

2. 2 Quruqlikda yer yuzasining, shuningdek, okean va dengizlar tubining atrofga nisbatan ancha pastga botgan joylari.

Kuchli shamolda yer sathi oʻzgaradi, botiqlar va turli xil relyef shakllari paydo boʻladi. — Fan va turmush

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 56 →

Taʼriflar ichida

191 ta
botma-bot

botma-bot ayn. Bot-bot. Xayoli qochadi botma-bot juvonmarg Toʻxtamishning holiga. T. Toʻla, Asarlar Qudratning yarasini tezroq tuzatmoqchi boʻlib, medpunktga botma-bot ki

johillik

johillik Nodonlik, qoloqlik, madaniyatsizlik; oʻjarlik. Johillikdan jon chiqar, qobillikdan dong chiqar. Maqol Xon ilgari ham bu oʻgʻlini bot-bot oʻylaganda, xudbinligi,

sovungar

sovungar Sovun ishlab chiqaruvchi kosib, hunarmand. Sovungarning oʻgʻli Qahhor mening tengdosh oʻrtogʻim, ularnikida bot-bot boʻlardim. M. Joʻra, Noshirnoma Men uning teg

amma

amma Otaning opasi yoki singlisi (jiyanlarga nisbatan). Katta amma. K ichik amma. Fotima Elmurodga sinfdosh bir ayolning jiyani boʻlib, ammasining oldiga bot-bot kelib tu

jiyan

jiyan Aka-ukalarning, opa-singillarning farzandi (togʻaga, amakiga, xolaga, ammaga nisbatan). Fotima Elmurodga sinfdosh bir ayolning jiyani boʻlib, ammasining oldiga bot-

tez-tez

tez-tez rvsh. Tezlik bilan, jadal, ildam; shoshilib. Tez-tez yurmoq. Tez-tez ishlamoq. Shoir daftarchasini tizzasiga qoʻyib, tez-tez yozar edi. A. Qahhor, Kartina Alimjon

Hammasini koʻrish · 191 →

Sheva materiallari

13 ta
alapota
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · semizo't

bot. semiz o't

almag'avaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · tomosha qovoq

bot. tomosha qovoq (kichik, olmaga o'xshash bolalar o'ynaydigan qovoq)

almurt
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · nok

bot. nok

almurut
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · nok

bot. nok

aqbash//axbash
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · oq boshli qoramol, oqbosh

1. faqat boshi oq nasldor qoramollar; 2. bot. Oqbosh

Hammasini koʻrish · 13 →