Qidiruv

son 1. trtb. son Tartib oʻrni 1 raqami bilan belgilangan, 1 nomerli.

Birinchi jild. Birinchi bet. Birinchi qator. Navoiy koʻchasidagi birinchi uy.

U birinchi qoʻshiqni yaxshi aytdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yoʻlchi birinchi kun bozorni aylana-aylana, kechga qadar uch-toʻrt yerga yuk orqaladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qatorda eng oldingi oʻrinda turgan, eng oldingisi, eng avvalgisi.

Birinchi arava toʻxtamay oʻtib ketdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Birinchi masala yuzasidan Boʻtaboy akaga soʻz berildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Oʻsha kuni birinchi soʻroq shu bilan tugadi. — E. Raimov, Ajab qishloq

3. Boshqalariga nisbatan eng oldingi, bosh; toʻngʻich.

Birinchi farzand.

4. Sanab oʻtilgan, zikr qilingan yoki koʻzda tutilgan narsalarning oldingisi, avvalgisi.

Gʻoliblar uchun uch mukofot belgilandi: birinchisi — 10000 soʻm, ikkinchisi — 5000 soʻm, uchinchisi — 3000 soʻm.

Mirzayev Latofatxonga ikkita xat yozdi. Birinchi xati-ku boshdan-oyoq “rahmat“dan iborat edi, keyingisida qulogʻingizga aytadigan gapim bor degan mazmunda shama qildi. — A. Qahhor, Koʻk konvert

5. Ish-harakatda hammadan oldin qatnashgan yoki qatnashadigan, eng avvalgi, ilk.

Uni eng birinchi men koʻrib qoldim.

jazoga loyiq mushtumzoʻrlarni nom-banom aytaylik. Qani, yozing, oʻrtoq Samandarov! Birinchi kim? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Eng avval, ilk bor paydo boʻlgan, yuzaga kelgan; hammadan oldin sodir boʻlgan, yuz bergan; dastlabki.

Birinchi xil muhabbat — tilda, ikkinchi xil muhabbat dilda boʻladi. — A. Qahhor, Asarlar

Turgʻunoy birinchi tovushni eshitganda, seskandi, soʻnggilari esa uni vahimaga soldi. — A. Qahhor, Maston

Atrof jimjit. Uzoqdan xoʻrozning birinchi qichqirigʻi eshitildi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

7. Oldin koʻrilmagan, endi ilk bor yuz bergan.

Ota majlisda birinchi soʻzga chiqishi ekan. — A. Qahhor, Asror bobo

Tanklar jangini Ahmadjon birinchi koʻrishi edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Kumushbibi oʻziga tomon keluvchi bu dahshatli xotinni umrida birinchi marta koʻrishi edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Nuri chiday olmadi, birinchi marta achchiqlanib gapirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

-

Bu yilgi musobaqalarda komandamiz birinchi.

U birinchilar qatorida frontga borish haqida ariza yozdi. — Gazetadan

U Mirzachoʻlga birinchilar qatorida kelgin edi. — Guldasta

9. Malakasi, mahorati jihatdan eng yuqori, ustun; eng mohir.

Shaharda birinchi usta.

10. Hammasidan zarur, eng muhim, asosiy, bosh.

Hukumatga yordam berish bizning birinchi vazifamiz boʻlishi kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar

Fan-texnika gʻoyat taraqqiy etgan hozirgi davrda ham non elning eng birinchi hayotiy negizi boʻlib qolmoqda. — Gazetadan

son 1. 1 raqami va shu raqam bilan ifodalangan eng kichik son, miqdor.

Bir kam qirq. Oʻndan bir. Bir-u bir — ikki. Yaxshi otga — bir qamchi, yomon otga — ming qamchi. — Maqol

Yetti qiz bir onaning bolasiday ahil turishardi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

2. Hisob, miqdor, oʻlcham, chama maʼnolarini anglatuvchi soʻzlar bilan kelib, predmetlarning miqdori, oʻlchamini anglatadi.

Bir juft. Bir metr. Bir hafta. Bir tanob. Bir yil. Bir minut. Bir oʻram. Bir toʻda. Bir soat. Bir asr. Bir burda. Bir dasta.

Bir oydan beri tutolmaymiz. — S. Ahmad, Yulduz

Bir zum ikkilanib turdi. — T. Ashurov, Oq ot

Qoraboy bir hafta ishga chiqmadi. — T. Ashurov, Oq ot

Unga bir dasta gul uzatib, oʻtib ketdi. — S. Ahmad, Ufq

Bir hafta deganda koʻzini ochdi. — T. Ashurov, Oq ot

Tiniq osmonda bir juft laylak beozor suzadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Odam dunyoga bir marta keladi. — T. Ashurov, Oq ot

3. Baʼzi otlardan oldin kelib, noaniqlik tushunchasini ifodalaydi va “qandaydir“, “allaqanday“, allaqaysi kabi maʼnolarni bildirib keladi.

Sizni bir odam soʻrab kelgan edi.

Uning koʻkragini bir nima chuqur ezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shu chogʻ bir xotin bir boʻlak non olib kirdi. — Gʻayratiy, Unutilmas kunlar

Hidoyatxonni bir narsa chaqqan ekan, shoshilib keldilar-da, eshikni berklab oldilar. — Hamza

Mahvash oʻshanda oʻrtoqlari bilan bir toʻyga borgandi. — T. Ashurov, Oq ot

Yoʻq, hovliqmangiz, bunda foydali bir sir bor! — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy

oʻq tekkan oyogʻini bir xotin oq doka bilan bogʻlamoqda edi. — Gʻayratiy, Unutilmas kunlar

4. Feʼllar oldidan kelib, feʼldan anglashiluvchi ish-harakatning bir marta bajarilishi yoki yuz berishini ifodalaydi.

Odam dunyoga bir keladi. Yetti oʻlchab, bir kes. — Maqol

Bir sinalgan yomonni qayta-qayta sinama. — Maqol

Unga mahliyo boʻlib tikilib turgan xotinning kipriklari bir silkindi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

— Biz endi seni turli-turli balolarga solamiz, buni bir bil! — deb musht doʻlaydilar. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy

Toʻmtoq qoshlari, chaqnagan koʻzlari bir koʻrganni dovdiratib qoʻyardi. — S. Ahmad, Yulduz

5. Belgi-xususiyat ifodalovchi soʻzlar oldidan kelib, oʻsha soʻz maʼnosining kuchayishiga xizmat qiladi.

Oʻgʻli bir yaxshi yigit ekan, bir kelishgan, chiroyliki

Boya Mahvash bir ajoyib gap aytdi. — T. Ashurov, Oq ot

Shahnoza degan bir qaqajon qiz gazetami yulib olib oʻqidi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

6. Ajratish, taʼkidlab koʻrsatish uchun xizmat qiladi.

Hamma rozi boʻldi, bir men rozi boʻlmadim. Bu ishni bir oʻzi bajardi. Uyda bir oʻzim qoldim. Kamtarlik ham bir xislat. — Maqol

Bu bir ibrat. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Vali aka oʻgʻliga bir otagina boʻlib qolmay, uning eng yaqin hamdardi ham edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Shuni bir bilib qoʻyginki, Xonzoda tirik ekan, kelinlarga kun yoʻq. — Hamza, Boy ila xizmatchi

7. Kesim vazifasida kelganda, bir-damlik, umumiylik yoki bir xillik, oʻxshashlik maʼnolarini ifodalaydi.

Ularning hammasi bir. Bizning yoshimiz bir. Bizning soʻzimiz bilan ishimiz bir. Kemaga tushganning joni bir. — Maqol

8. Baʼzi otlar bilan qoʻllanganda, “shunday“, shunaqa soʻzlariga teng kelib, boʻrt-tirish maʼnosini anglatadi.

Bir imorat qurayki, barchaning ogʻzi ochilib qolsin. Bir oʻynab berayki, hamma qoyil qolsin.

Bir oʻlkaki, tuprogʻida oltin gullaydi. — H. Olimjon, Oʻlka

9. Qoʻshma soʻzlar tarkibida kelib, turli xil maʼnolarni ifodalaydi.

Bir vaqt, bir mahal, bir muncha, bir oz, bir qancha, baʼzi bir, har bir, hech bir, bir asosli, bir jinsli.

Abdujalilboynikidagi ziyofatni Mulla Obid bir muncha taajjub ichida oʻtkazdi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

Bir ozdan keyin u kiyinib olib, yoʻlga otlandi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

10. Ayiruvchi bogʻlovchi vazifasida kelib, gapning uyushgan boʻlaklarini yoki qoʻshma gap qismlarini bogʻlashga xizmat qiladi.

Bir unday boʻladi, bir munday boʻladi. Bir kat-taning gapiga kir, bir — kichikning. — Maqol

Umri bir oqardi, bir qizardi-yu, meni quchoqlab yigʻladi. — A. Qahhor, Xotinlar

Bu gapga chindan ishongan Nilufar taajjublanib, bir akasiga, bir mushukka qaradi. — S. Ahmad, Yulduz

n rice

adv at first, first of all

ot Biror masalada (sifat, xususiyat, mahorat, ish-harakat va shu kabilar jihatidan) eng ustunlik, yuqorilik; birinchi oʻrinda turish, ilgʻorlik.

Holbuki, Chetin bunda ham birinchilikni oladi. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy

Yevropa boʻyicha uzun moʻylovlilar orasida birinchilikni olgan turkiyalik Ayub Toʻpchi oʻz moʻylovini besh million liraga sugʻurta qildi. — Gazetadan

arabchaاسعافات اولية, is'aafaat aw-waley-yaruschaпервая помощьinglizchaFirst aid