Қидирув

«бет» бўйича 180 та натижа: Изоҳли

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

60 та

бета

Изоҳли луғат

от 1. Юнон алифбосининг иккинчи ҳарфи (β) ва шу ҳарфнинг номи.

2. Модданинг муайян ҳолатини ҳамда маълум сўзнинг бета-зарралар ёки бета-нурларга алоқадорлигини билдирувчи сўз бўлаги.

Бета-зарра.

Бета-емирилиш Атом ядроларининг элементар зарралар — электрон ёки позитрон чиқариб, радиоактив емирилиши, парчаланиши.
Бета-зарралар Бета-емирилишда радиоактив ядролардан ажралиб чиқадиган элементар зарралар — электронлар ва позитронлар. Бета-зарралар оқими бета-нурлар дейилади. — Ўзме
Бета-терапия Касаллик туфайли организмнинг ўзгарган тўқималарини бета-нурлар ёрдамида даволаш у сули.

Тўлиқ мақола →

бетоб

Изоҳли луғат

сфт. 1. Бирор касаллик билан оғриган; тоби қочган; касал, бемор.

Гап десанг — қоп-қоп, Иш десанг — бетоб. — Мақол

Бетоб, дармонсиз Гулнор офтобда қуриган бир қучоқ ёзлик кийимларни аллақаёқдан йиғиштириб келар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Адолат юзига иситма тошиб ёнди-да, бетоб бўлиб ётиб қолди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

2. кўчма Севги, муҳаббат дардига дучор бўлган.

Дарди тушган чоғидан бетоб ва лекин соғман. — У. Исмоилов, Сайланма

3. кўчма Зўрға, ожиз бир ҳолда.

Довул етмас жойларда ҳамон У бўроннинг кучсиз ва бетоб Увлашини тингларди шодон. — Ҳ. Олимжон

Тўлиқ мақола →

бетон

Изоҳли луғат

от Семент, қум ва шағалга сув қўшиб тайёрланган қоришманинг зичлашиб қотишидан ҳосил бўладиган қурилиш материали.

Бетон қормоқ. Бетон девор. Бетон тўсин. Бетон зовур. Бетон қорадиган машина,

Кеча ишчилар ГЕС пойдеворига бетон қуйиб, стансия деворини тиклаб бўлдилар. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Қишда совуқ бетон уни муздек қисар, саратонда нозик танасини оловдек куйдирарди. — Ёшлик

Тўлиқ мақола →

беткай

Изоҳли луғат

от 1. Нарсанинг кузатувчига ёки бирор нарсага қараган олд қисми, сирт томони.

Кунга беткай жойда бўлгани, адир шабадасига кўндаланг тургани учун бу ер доимо қақраб ётади. — И. Раҳим, Ҳаёт булоқлари

Ўтов тикилган кенглик қуёшга беткай бўлгани учунми, ўт-ўланлар яхши униб, ер бетини қўшган. — Х. Тўхтабоев, Йиллар ва ёʻллар

Шамол тегган гиёҳларнинг астари кумуш рангга кирар, шамол тегмаган беткайи тиниқ яшил тусда қимирламай турарди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

2. шв. айн. Бет 3.

Кўча беткайида бўладиган ҳар кунги очиқ олашовур бозорлар ёʻқ. — Ғ. Ғулом

Ҳовли беткайига қатор-қатор столлар, курсилар қўйилган. — Шарқ юлдузи

Тўлиқ мақола →

бетоле

Изоҳли луғат

сфт. айн. Толесиз, бахциз.

Бетоле ёр, нега бурунлар Бўлмагандинг кўзга намоён. — Ҳ. Олимжон

Тўлиқ мақола →

бециз

Изоҳли луғат

сфт. айн. Юзсиз.

Шу билан нафсларинг ором оладими, қандай бециз одам-санлар! — Ойбек, Танланган асарлар

— Бециз! — деди Пайғамов. Даллолов бу сўз кимга тегишли эканини англамай, донг қотиб қолди. — С. Нуров, Нарвой

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 60 →

Таърифлар ичида

39 та

ҳамиша

Изоҳли луғат

ҳамиша Ҳамма вақт, доимо. Нон ҳақида гап борганда, ҳамиша кўз ўнгимда ёшлигимда эшитган бир воқеа гавдаланади. Газетадан Синглиси бўлса, биров билан бетма-бет кел

ҳаник

Изоҳли луғат

ҳаник Уйнинг пойгагида ёки даҳлизда ювиниш, юз-қўл ювиш учун махсус ишланган жой; обрез. Даҳлиздаги ҳаник четида чўнқайиб ўтириб, Умид қайноққина сувда юз-қ

дасцҳўй

Изоҳли луғат

дасцҳўй Қўл-бет ювганда, ювинди сув оқиб тушадиган металл идиш. У [канизак] хиёл ўтмай, қўлида дасцҳўй ва қумғон билан келиб, ўтирганлар қўлига сув қуйди.

қамти

Изоҳли луғат

қамти рвш. Юзма-юз, бақамти. Анвар ўртага дастурхон ёзиб, икки лаган манти чиқариб қўйди, уч киши қамти ўтириб, манти тановул қилдилар. А. Қодирий, Меҳробдан ч

рўкач

Изоҳли луғат

рўкач Кўз-кўз қилиб, ёмонини яшириш учун ажратиб, олдинга қўйилган сара нарса; молнинг, нарсанинг сараси. Қулупнайнинг рўкачи. [Четан колхози] Раён бўйича

чарм

Изоҳли луғат

чарм Ҳайвонлар терисидан ёки сунъий хом-ашёдан тайёрланадиган материал; кўн. [Чол] Терига сув пуркайди ва кўва билан дўқ-дўқ уриб, чармни текислайди. Ойбек, Та

Ҳаммасини кўриш · 39 →

Эртаклар

40 та

Ақлли, идрокли, зеҳнли

Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Аёз

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бойвачча билан пари

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак бойвачча йигитнинг пари қизга уйланиши ва турмушдаги саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилади. Улар ялмоғиз кампирнинг чангалидан қочиб, кўп қийинк

Булбулигўё

Халқ оғзаки ижоди

Золим подшоҳнинг олтин чинори учун Булбулигўё қушини топишга чиққан кенжа шаҳзода саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилинади. У ўзининг мардлиги ва садоқат

Эркенжа

Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилли подшоҳнинг кенжа ўғли Эркенжа саргузаштлари ҳақидаги эртак. У турли қийинчиликларга дуч келади ва ҳайвонларнинг ёрдами билан уларни енгиб о

Этти аҳмоқ

Халқ оғзаки ижоди

Етти аҳмоқ қоринлари очиб, бозорга чиқишади. Улар нон ва қатиқ сотиб олиб, ейишдан олдин қўл ювиш учун сув топа олмайдилар.