Qidiruv

fl. 1. esk. kt. Qilmoq.

Kimga koʻp yaxshilik aylay, oʻzing ayt. — A. Oripov

2. yord. fl. Qoʻshma feʼl yasaydi.

Shod aylamoq. Sayr aylamoq. Sabr aylamoq.

fl. 1. Oʻz oʻqi yoki biror narsa tevaragida harakat qilmoq, aylana boʻylab davra olib yurmoq.

Yer oʻz oʻqi atrofida aylanadi.

Juvon davrani uch aylangandan keyin oʻzi singari kiyingan bir yigitni tortdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Sayr-tomosha yoki boshqa maqsadda kezmoq.

Gʻulomjon shahar aylangani ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Tirikchilik oʻtkazish uchun Yusufjon qiziq Turkistonni, Qozogʻistonni aylanib chiqdi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

Ertalab qurilishga kelganda, eng avval hamma uchastkalarni aylanib chiqdi. — A. Muxtor, Opa-singilla

3. Biror yerda yoki doirada oʻralashib yurmoq; aylanishmoq.

Abdishukur Tatar savdogarlari orasida aylanarkan, uni-buni tanidi. — Oybek. Tanlangan asarlar

4. iqt. Muomalada boʻlmoq, yurmoq.

Kapitalning aylanishi.

5. Boshqa narsaga, boshqa holatga oʻtmoq.

Suv muzga aylandi. Yomgʻir asta-sekin qorga aylandi. Olqishlarga aylangan davomli qarsaklar.

Mirzayev shu kuni juda zerikdi. Bu zerikish kechqurunga borib diqqatlikka aylandi. — A. Qahhor, Koʻk konvert

6. (ayrim soʻzlar bilan) Tusini kasb etmoq, shunday boʻlmoq.

Har yili buvimni eslash, xuddi shu kuni amma-amakilar yigʻilishi odatga aylangan. — Gazetadan

Kelajakda esa bu makon islom ahli uchun muqaddas qadamjo va gʻoyat goʻzal ziyoratgohlardan biriga aylanishiga ishonch bildirdi. — Gazetadan

ot 1. Tevarak, atrof.

Jamila oʻz-oʻziga: Meni bu temir qafasga soldilar, ixtiyorimni oʻzimdan oldilar. Aylanamda qancha poyloqchi, qancha qorovullar bor. — Hamza, Boy ila xizmatchi

2. geom. Hamma nuqtalari markazdan baravar uzoqlikda boʻlgan yopiq egri chiziq.

Aylananing uzunligi. Aylana chizmoq.

3. sft. Doiraviy, toʻgarak, gʻildirak shaklidagi.

Aylana yoʻl.

Aylana klub devorlari turli shiorlar yozilgan qizil satinlar bilan ziynatlangan. — A. Qodiriy, Obid ketmon

1. Aylanmoq feʼlining 1-shaxs birlik buyruq mayli.

2. und. s. Sadagʻang ketay, qurbon boʻlay; oʻrgilay (erkalash, suyish va shu kabilar munosabatni bildiradi).

Voy, Toʻlajonimdan aylanay! Voy, shunday sheʼrlar yozgan oʻgʻiljonimdan oʻrgilay. — M. Ismoiliy, Bizning roman

3. Erkalatish yoki hurmat ifodalovchi murojaat shakli.

Sifatbuvi Jamilaga: Aylanay, qizim, nahotki boshingga davlat qushi qoʻnsa-yu, uni kaltaklab, oʻzing quvlasang! — Hamza, Boy ila xizmatchi

sft. 1. Aylana shaklida boʻlgan, doira shaklidagi, doiraviy, halqasimon.

Aylanma temir yoʻl.

2. Toʻgʻri yoʻlga nisbatan uzoqroq va chalkash, aylanish.

3. Muomalada yuradigan (pul, mablagʻ va shu kabilar haqida).

Korxonalar qachongacha kasodga uchragan mollarini qalashtirib tashlab, yana aylanma mablagʻlar berishni soʻrab, yalinib yuradilar. — Gazetadan

4. Tramvay va shu kabilarning aylanib, orqaga qaytadigan joyi.

Tramvay aylanmasi. Trolleybus aylanmasi.

5. Daryo, dengiz va shu kabilarning koʻpincha qarama-qarshi oqimlar toʻqnashadigan joylarida suvning ust qismida sodir boʻladigan uyurma harakat, shunday harakatli joy.

fl. 1. Aylanmoq feʼlining birgalik nisbati.

Davrani toʻrt aylanishdi hamki, juvon yonbosh bermadi. — S. Ahmad, Jimjitlik

2. Biror yerda yoki biror ish bilan ovora boʻlib, tutilib qolmoq, biror yerda aylanib, oʻralishib yurmoq.

Hakimboyvachcha: — Ertalab kelgan edim. Bankda aylanishib qoldim, — dedi-da, soʻzlab ketdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Asosiy, odatdagi boʻlmagan biror ish, narsa bilan shugʻullanmoq.

Qimorga aylanishmoq. Bozorga (savdoga) aylanishmoq.

4. Biror narsa ilinjida oralamoq, paydo boʻlmoq; oralamoq.

Begona kishilar aylanishib qoldi.

5. manf. Biror kimsaning ilinjida boʻlmoq; ilakishmoq.

Uning [Sharofatning] nazarida, bu taxminlardan haqiqatga yaqinrogʻi Sidiqjonning shu juvon oʻlgur Kanizakka aylanishib qolganligi edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari