от 1. эск. Жаноб, жаноблар (мурожаатда).
У аъёнларга қараб: — Кетдик, афандилар! Ҳоким тура кечки салқинда келадилар, — деди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
2. эск. Киши номига қўшилиб, ҳурмат билдиради ёки киши номининг таркибий қисмини ташкил этади.
Фосиҳ афанди сўрига эмас, извошга чиқди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Командир афанди телеграмма беришни билмас эканлар. — А. Умар, Мухтор
3. эск. Ўқитувчи, муаллим.
Элмурод.. унинг [Сотволдининг] Муаллим ўзимизники.. Афандимнинг тупроғи шу ердан олинган деганини эслади. — П. Турсун, Ўқитувчи
4. Афанди (Хўжа Насриддиннинг эпитети).
5. с. т. ҳазил. Ишидан янглишиб, кулгили ишлар қилиб юрадиган одам ҳақида.
Афанди одам. Афанди экансиз-ку!
6. с. т. Латифа, анекдот.
У [Сидиқжон] энди.. аския ва афанди айтишар, ишга доир гапларга аралашиб, бировнинг фикрини қувватлар ёки рад қилар, ўз фикрини айтар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари