от 1. флс. Материя (обект) ҳолатларининг ҳамда ҳодиса (жараён)ларнинг изчил алмашиниш шакли; давомлилик, такрорланмаслик, қайтарилмаслик каби умумий хоссаларга эга бўлган вақт.
2. Сўз бораётган пайт; умуман вақт, пайт, давр, маҳал.
Ҳозирги замон. Замон сенга боқмаса, сен замонга боқ. — Мақол
Ҳасаналининг Отабеклар оиласида бўлганига эллик йиллар чамаси замон ўтиб, энди Отабеклар оиласининг чин бир аъзоси бўлиб кетган. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Эсини таниганидан бошлаб онаси билан кечирган замонлар Ёʻлчининг кўз олидан бир-бир ўтади. — Ойбек, Танланган асарлар
Мана, энди янги давр, янги замон келди. — К. Яшин, Ҳамза
Чол [Шокир ота] замондан кўпроқ шикоят қилди. — Ойбек, Танланган асарлар
Энди у замонлар қамишкапаликларга ўтмиш хотираси бўлиб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи
3. Бирор муҳим, ўзига хос ҳодиса, тарихий воқеа рўй берган ёки бирор шахс, ҳоким табақа, сулола ҳукмронлик қилган даврни қамраб олган вақт.
Тинчлик замони. Уруш замони. Истиқлол замони. Амир замони. Темурийлар замони.
4. Кутилган пайт, давр-у даврон.
Умрларинг узун бўлсин. Замонларинг келибди: ўйнанглар, кулинглар. — П. Турсун, Ўқитувчи
5. тлш. Махсус шакллар ёрдамида ҳаракатнинг нутқ пайтига муносабатини билдирувчи феъл категорияси.
Ўтган замон. Ҳозирги-келаси замон. Келаси замон сифатдоши.
6. Замон (эркаклар исми).
- Айни замонда Шу билан бирга; бир пайтнинг ўзида. Айни замонда, ана шу миллий ўзига хослик конкрет индивидуал услуб билан боғлиқ ҳолда изоҳланиши керак. — ЎТА
- Бир замон 1. Бир вақт, бир маҳал; анча вақтдан кейин. Бир замон чойхоначи келди. С. — Сиёев, Ёруғлик;Бу кенг кўкрак бир замон Қақраб ётарди. Ваҳшат азоб, ўлим, қон Тўлиб ётарди. — Ғайратий
- Бир замонлар Рўзимбой бир замонлар бу ёғи Бухоро, бу ёғи Қўнғирот-у Марвгача бориб кураш тушган. — С. Сиёев, Ёруғлик— Эсингиздами, бир замонлар ҳовлингизда бир етимча хизматингизни қилар эди? — деди эшонга Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Бобомнинг замонида Узоқ ўтмишда, қадимда, аллақачонлар.
- Охир замон — Билмадим, бўёқчининг нили бузилганми ё охир замон яқинлашиб, яъжуж-маъжуж хуруж қилганми? — Султон-бек атрофидагиларга кўз югуртди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Шу замон 1. Ҳозирги пайт, ҳозирги кун. Шу замоннинг ёшлари;Шитир эца тушган барг, Эшитилар шу замон — Уйғун
- Ҳали замон Ҳадемай, тез фурсатда. Сержант ўшқириб: — Нима дейсан? Ётиб ухласанг-чи, ҳали замон постга борасан, — деди-да, ўқишда давом этди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
- Ҳар замон(да) Гоҳо-гоҳо, аҳён-аҳёнда. Ҳар замон яқин-йироқдан гадой товуши эшитилади. — А. Қаҳҳор, БеморҲар замон-ҳар замон бу ёʻлдан ғувуллаб, оғир юк машиналари ўтиб қоларди. — Газетадан
- Ҳеч замонда Ҳеч бир вақт, ҳеч қачон; бирон-бир вақтда. Ҳеч замонда шундай ишлар бўлами, Одамзод наслидан душман келами. — Муродхон