от 1. анат. Одам ва ҳайвонлар кўкрак қафаси ичида жойлашган, уларнинг қон айланиш системасидаги мускул қопчиққа ўхшаш марказий аъзо.
Соғлом юрак.
Юракнинг уриши.
Юрак касаллиги.
Юрак клапани.
Юрак бир-бири билан туташмайдиган икки қисмдан иборат бўлиб, бу қисмлар бир-биридан яхлит тўсиқ билан ажралган. — Анатомия
Юрак — зарур нарса.
Юрак бақувват бўлса, иш ҳам унумли бўлади, киши чарчамайди. — Уйғун, Сўнгги пушаймон
Кумушнинг ҳарорати кучли, юрак уриши фавқулодда тез эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. кўчма Кишининг ҳис-сезгиси, руҳи, кечинмаларининг рамзий маркази, улар сақланадиган жой; қалб, дил.
Пахтазорда бўлиб ўтган жанжал Ойқиз юрагида чуқур из қолдирди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Қисман у [Зебо] ҳақли эди. Зотан асрлар фожиаси ва қувончи бўлган муҳаббат жуда қадимий нарса бўлса ҳам, ҳар бир юракда мисли кўрилмаган ўзига хослик билан барқ уради. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Хатолари, нуқсонлари кўп бўлса ҳам, юраги асл кўринади. — Уйғун, Навбаҳор
Аҳмад ўртадаги адоватни унутиб, юрагини очди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
Юрагидагини дангал тўкиб солаётган қизнинг ҳаққоний сўзлари Шерзод Қамбаровичга оғир ботарди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил
3. Қўрқмаслик, жасорат ва шу кабилар рамзи.
Оббо сиз-э, ҳали шу юрак билан юрибсизми — Муштум
Мен унинг Ўтапбой қушбегига қилган муомаласини эшитиб, юрагингга балли, деган эдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. кўчма Бирор нарсанинг асоси, маркази.
Ахир Лекин шаҳри янги халқ Хитойининг қудратли ва улкан мамлакатнинг юраги-ку. — Т. Жўраев, Улуғ Хитойда
Ҳа, улар Тошкент темир ёʻл устахонаси Туркистонда қўзғолоннинг юраги эканини тушунадилар. — Н. Сафаров, Шарқ тонги
5. с. т. Қорин, ошқозон.
Унинг юраги ғижимлаб оғрияпти.
- Юраги ачимоқ (ёки ачишмоқ) Ачинмоқ, куйинмоқ. Отабекни бу аҳволда кўриб, Кумушнинг юраги ачиди. — А. Қодирий, Ўтган кунларўсиши мужмал, аллақандай касалсимон ғўзаларни кўрар, юраги ачишар эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
- Юраги бетламаслик Журъат қилмаслик, ботина олмаслик. Шундан-шунга чопиб келиб, мактаб директорига учрагани юрагим бетламади. — Р. Азизхўжаев, Яшил чайла.
- Юраги ёрилмоқ 1. Ниҳоятда қўрқмоқ. Унинг ваҳимасидан юрагим ёрилай деди;Баъзи вақт, Ёʻлчивой, юрагим тарс ёрилгудай бўлади, дунё кўзимга қоронғи кўринади. — Ойбек, Танланган асарлар
- Юраги жиз этмоқ Қалбида кескин ҳолда ёқимли ҳис-туйғу қўзғалмоқ, шундай ҳисни туймоқ. Эрталаб бу сўзлар ғашини келтирган эди, ҳозир ҳам юрагини жиз эттиролмади. — О. Ёқубов, Излайман
- Юраги жиғ этмоқ Шунда кўзлар кўзга тўқнашди, Ғуломжоннинг юраги жиғ этиб кетди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаҳар куни саломга кирадиган бўлиб қолди. Ҳар кирган-да, сўйиб келмадимикан, деб юрагим жиғ этиб кетади. — А. Қаҳҳор, Асарлар
- Юраги зир этмоқ Қўрқув, безовталик ҳиссини туймоқ. Тантибойваччанинг юраги зир этиб кетди. Асабийланиб, ўзгарган товуш билан бобиллади — Ойбек, Танланган асарлар
- Юраги ёʻқ Қўрқоқ, юраксиз.
- Юраги кенг Юрагингиз мунча ҳам кенг бўлмаса, кўзингизга уйқу келмаганига ҳайронман. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Юраги куймоқ 1. Жуда ташна бўлмоқ. Иссиқда узоқ ёʻл босиб, юрагим куйди;Юраклари куйиб кетиб Темурхон, Во болам, деб майиб нордай йиғлайди. — Ҳасанхон
- Юраги орзиқмоқ
- Юраги орқасига тортмоқ Қаттиқ чўчишдан қўрқув ҳолатига тушмоқ. Сарой мулозимини кўргач, унинг юраги орқасига тортиб, эти сесканиб кетган эди. — М. Осим, Аждодларимиз қиссаси
- Юраги пўкилламоқ Қўрқувда бўлмоқ; чўчимоқ. Ҳар йили жийда гули вақтида, Сой тошиб, ёʻл бекиладиган бўлди, деб юракларимиз пўкиллаб туради. — МуштумЮраги яна пўкиллади. Тошкентнинг тўрт даҳаси танийдиган давлатманд бу кишининг олдига қандай киради? — Ойбек, Танланган асарлар
- Юраги сиқилмоқ Диққат бўлмоқ, диққати ошмоқ. орадан бир ҳафта ўтар-ўтмас, Бухорода юраги сиқилиб, ёлғизлик азобини торта бошлади. — Мирмуҳсин, Меъмор
- Юраги така-пука бўлмоқ Ваҳима, қўр-қув, хавотир ҳолатида бўлмоқ; безовталанмоқ. Шу капаларга яқинлашган сайин Сидиқжоннинг юраги така-пука бўла бошлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Юраги типирчиламоқ Тезлашиш ҳаракатида, иштиёқида бўлмоқ. Азиза юраги типирчилаб кийинди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Юраги тор Арзимас нарсага сиқилаверадиган, тажанглиги тутадиган. Анзират хола ҳам юраги торгина бир кампир, бўлар-бўлмасга хархаша қиладиган. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Юраги тошмоқ Ғам, ҳасрат, ҳаяжон ва шу кабилар ичига сиғмай кетган ҳолат. Баъзан юраги тошиб, бутун дардини Унсинга очишни истайди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Юраги тутдай тўкилмоқ Интизорликда изтироб чекмоқ, дили бесаранжом бўлмоқ. Худди биров: Э, ўл-а, шунақа-да, чиройли йигитни кўрсанг, юрагинг тутдай тўкилади — деб таъна қила-ётгандай қизарди. — А. Қаҳҳор, Сароб
- Юраги увушмоқ Маъюс, эзгин ҳолатни туймоқ. Мана шуни ўйласам, аллақандай бўлиб кетаман, юрагим увушади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Юраги чиқмоқ 1. 1) ниҳоятда қўрқмоқ; эси чиқмоқ. — От опқочди, — деди Бадиа. — Юрагимиз чиқиб кетди-ку! — Мирмуҳсин, МеъморБу хабарни эшитиб, хурсандликдан юраги чиқиб кетди.
- Юраги чопмоқ Ишонч билан ботинмоқ. Аммо адреси тайинсиз бу келинга ҳам юрак чопмай турибди. — Муштум
- Юраги шув этмоқ (ёки шиғ этмоқ, шувулламоқ, шиғилламоқ) Чўчиш, қўрқув ҳис этмоқ. Баширжоннинг юраги шув этиб, кайфи учди. — Н. Аминов, СуваракБир одамнинг тўнкарилиб ётганини кўрди. Юраги шиғ этиб, орқасига тортиб кетди. — Мирмуҳсин, МеъморСаодатхоннинг юраги шувуллаб кетди. — С. Зуннунова, Янги директорБиров Қумриниса, деса кампирнинг юраги шиғиллаб кетади. — Мирмуҳсин, Бир хумча тилла
- Юраги ўйнамоқ 1. Юраги тез ва кучли урмоқ. Отини қутидорнинг ёʻлагига етаклар экан, негадир юраги ўйнаб кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунларШу савол бошига кел-гапда, кўзига тўсатдан Канизак кўриниб, Сидиқжоннинг юраги ўйнаб кетди: Борди-ю шу бўлса-чи. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариВаҳима қилаверманглар, юрагим ўйнаб кетяпти — Мирмуҳсин, Меъмор
- Юраги қинидан чиқмоқ Ниҳоятда ҳаяжонли, талвасали ҳолатга тушмоқ. Марғилон дарвозасидан кириши билан унинг ҳоли ўзгара бошлар, юраги қинидан чиқар даражада эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Юраги қон Жуда диққат, хуноб ҳолатли. Эртадан бери тўппи, қийиқча, жияк тика бериб, юраги қон бўлган қизлар — Ойдин, Ҳикоялар
- Юрагига сиғмаслик Маъқул келмаслик, ёқмаслик. Юрагимга сиғмайди, сиғмайди юрагимга ҳеч нарса! — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
- Юрагига қўл солмоқ Синаш, билиш мақсадида бир гап-сўз айтмоқ. Бир куни у шу артелдаги Масъуда деган қизнинг юрагига қўл солиб кўрди. — Муштум
- Юрагида кири ёʻқ Бировга ёмонликни раво кўрмайдиган, дили пок, дали-ғули.
- Юрагини бўшатмоқ Бор дардини тўкиб солмоқ. Ўрмонжон кўп ҳам тўлиб-тошиб юрган экан, юрагини роса бўшатди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Юрагини ёрмоқ 1. Бировни қаттиқ қўрқитмоқ, чўчитмоқ. Чернецов жангчилар олдидан узоқлашгач, Эмин Норматга: — Нега юрагимни ёрган эдингиз, комиссар индамади-ку, — деди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
- Юрагини очмоқ Дилидагини маълум қилмоқ, айтмоқ. Албатта, у ўз юрагини ҳеч кимга оча олмаган. Дардини ўз ичига ютган. — Ойбек, Танланган асарларАсқар полвон ҳам юрагини очди — ёлғизгина қизчасини соғинганини сўзлади. — Ойбек, Қуёш қораймас
- Юрагини тирнамоқ Безовта ҳолатга солмоқ. Ўзини қаёққа қўйишини билмай, юрагини тирнаган кечинмалари билан ҳовлида кезди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Юрагини чангалламоқ Бирор нарса ҳақида ўта ташвишланмоқ, қўрқмоқ. Ҳаёт қозонни ювди-ю, қопқоғини ёпиб, кириб кетди. Энди бўш саҳн-у, унинг этагида юрагини чангаллаб ўтирган Ғуломжонгина қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Юрагини эзмоқ Руҳий азоб бермоқ. Кумушнинг бу ҳоли бечора онанинг юрагини эзар, юз хил васвасаларга солар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Юрагини ҳовучлаб Қўрқа-писа, безиллаган ҳолатда. Доим ойим бечора юракларини ҳовучлаб ўтирардилар. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Юрак олдирмоқ Қўрқиб, чўчиб қолмоқ. Бир дўққа шунчалик юрак олдирибсиз, яшанг-е, раис ака! — С. Анорбоев, Оқсой
- Юрак тепиши Юрак фаолиятининг тезлашиш ёки заифлашиш ҳолати. Жаннат она эшикни очиб, уйга кирганда, у оҳистагина замбил остидан чиқди, унинг юрак тепиши ҳали ҳам шиддатли эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Юрак ютиб Тан тортмай, қўрқмай. Наҳот сиз бу ишга бош қўшиб, юрак ютиб, менинг остонамга келсангиз? — К. Яшин, Ҳамза
- Юрак ўйноғи Юракнинг безовта бўлиши. Бир куни уйда ётиб, яхши уйқуси келмай, юрак ўйноғиси қўзиб чиққан экан. — Ҳ. Назир, Ёнар дарёЭъзозхоннинг юрак ўйноғи ҳадеганда босила бермади. — Ҳ. Ғулом, Машъал
- Юрак буруқ Соғлиқни сақлаш бўлимидан чўпонлар ўртасида юрак буруққа қарши профилактика ўтказиш тўғрисида кўрсатма бор. — С. Анорбоев, Оқсой
- Юрак оғриғи 1. Ич бузилиши, қорин оғриғи;