Qidiruv

ot 1. Bir yerdan ikkinchi yerga koʻtarib, tashib borilishi lozim boʻlgan ogʻirlik.

Ogʻir yuk. Qoʻl yuki. Yuk ortmoq. Yukni tushirmoq. Yuki ogʻir eshak ildam yuradi. — Maqol

Teshaboy aravalarga yuk ortayotgan qarollarga mehmonxona ayvonidan qarab turgan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Boy shaharga bir oz yuk tushirgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. koʻchma Kishini urintirib qoʻyadigan, tashvishga soladigan ortiqcha narsa; tash-vish, daxmaza.

— Baxtim qursin — uzoqqa choʻzilmadi, qaytaga ukam, singlim menga yuk boʻlib tushdi: har ikkalasini boqishim kerak, — dedi Gulsara. — M. Joʻra, Iztirob

Mohidilning boshida gʻalati oʻylar, fikrlar toʻlqin ura boshladi Bordi-yu, tuzalmasa-chi? Bu yerdagilarga ogʻir yuk boʻlib qolmasmikan tagʻin? — J. Abdullaxonov, Toʻfon

3. s. t. Qorindagi bola; homila.

Ertalab dod-u faryod bilan yukimdan boʻshadim \dedi Hoji xola]. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Hiqichoq xola allanima balo qilib, bolani tushirdi-yu, onaning boshiga yetdi. Maʼsuma yukidan ozod boʻlgach, oyogʻini sudrab, arang uyiga yetib keldi. — M. Osim, Tilsiz guvoh

4. Diniy eʼtiqodga koʻra, aziz-avliyolarni ranjitish tufayli yuz beradigan kasallik.

— Agarda! — dedi koʻz yoshi qilib Xoljon xola, — azizlar yuki bossa yo ajinalar chalib ketsa, gunohim sizning boʻyningizda. — Gʻayratiy, Dovdirash

Nimjon boʻlib qolgan bola qattiq isitmalab, yomon ahvolga tushgach, bola shaytonlabdi, unga yuk tushibdi, domlaga oʻqit, deb qoʻyishmaydi — Gazetadan

1. Biror narsada qolgan asar, qoldiq. Maqol. ■■ J

Sut yuqi. Qaymoq yuqi. Un yuqi xalta. Qatiq toʻkilsa, yuqi qoladi, Ayron toʻkilsa, nesi qoladi

Lablariga sutga toʻgʻralgan non yuqi yopishgan chinni idishlar, piyolalar ham yigʻishtirib olinmabdi

2. (3-sh. birl. shaklida — yuqi) Oʻzi birikib kelgan soʻz anglatgan narsaga egalik (shu narsa tekkanlik) maʼnosini bildiradi; yuqli. Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri. H. Ikromov, Bulutli tong. H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Yogʻ yuqi suv ichida qozonsochiq ivib yotardi

Xotini kirib, qoʻllari xamir yuqi boʻlganidan, tushib ketgan yengini shimarib qoʻyishni soʻradi

Ahmad aft-angori kir, qoʻllari moy yuqi

1. Don-gʻalla unmagan yil; ocharchilik, qahatchilik

2. Chorva ocharchiligi; oʻlat

Uvoq mollar koʻtaram boʻlib, yut boshlandi. Asabiy tekshirishlar ketdi; axir qirilib ketgan mollar uchun kimdir javob berishi kerak- — S. Anorboyev, Oqsoy

Tabiiy ofat — qurg‘oqchilik bo‘lganidan (qora yut), qor ko‘p yoqqanidan (oq yut) yoki yaxvonlik … oqibatida chorva mollarining yaylovlarda oziqsizlikdan qirilib ketishi — S. Qorayev, Toponimika

ot 1. 1 Odam boshining old tomoni, old tomondan koʻrinishi; bet.

Choʻziq yuz. Qizil yuz. Kulcha yuz. Yuzini yuvmoq.

Boshqalar boʻlsa, Niyoz qushbegining soʻzidan keyin hojining yuziga tikilgan edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Qizgʻin boʻgʻuvchi havo yuzga uradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kanizak durrasining uchi bilan yuzini bekitib, teskari oʻgirildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Inson betining u yoki bu tomoni; yonoq.

Raʼno supaga oyoq solintirib oʻtirib oldi. Kampir uni koʻrib, avval oʻzini yoʻqotib qoʻydi, keyin boʻynidan quchib, u yuzidan, bu yuzidan oʻpdi. — A. Qahhor, Koʻk konvert

Uning yuzlarida, dudoqlarida yigitning yuragini erituvchi bir tabassum yonadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

bu yigitning surati oʻng yuzidagi qora xoli Shahzodaga uyqu bermay qoʻydi. — K. Yashin, Hamza

3. Biror narsaning ustki tomoni, yuzasi; sirt, sath.

Qir yuzini lolalar qoplagan. Koʻk yuzini bulut bosdi. Oyning yuzida ham dogʻ bor. — Maqol

Mana, ikki oyning ichida yaydoq dala yuzi yam-yashil gʻoʻza nihollari bilan qoplandi. — Gazetadan

Derazalarga urilgan yomgʻir parchalari oyna yuzini yuvib pastga oqardi. — E. Raimov, Ajab qishloq

uning qor yuzida jimirlab oʻynashi koʻzni qamashtirardi. — H. Shams, Dushman

4. Ayrim narsalarning u yoki bu tomoni, tarafi, qirgʻogʻi.

Koʻchaning ikki yuzida qator uylar.

— Daryoning bul yuzida qolib, ul yuzidagi yoriga yetolmay qaqshagan badbaxt oshiq shoʻri boshimda, — dedi Gʻulomjon. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Musulmonqul Chir-chiq boʻyiga kelib yetganda, qushbegi boshliq Toshkent yigitlari ham suvning berigi yuzida kutib turgan edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Obroʻ, eʼtibor; yuz-xotir.

Er yuzini yer ochar, yer yuzini er ochar. — Maqol

[Yusufbek hoji:] Har holda hurmatlarini bajo keltir, Margʻilon degan shahardan sening yuzingni deb keladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Kesish yoki chopish asboblarining tigʻi.

Pichoqning yuzi. Boltaning yuzi.

Goʻrkov ketmon ursa, yer naq toshday, ketmon yuzini qayiribdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. mat. Tekislik yoki sirtning chiziqlar bilan oʻralgan qismi; sath.

Doiraning yuzi. Uchburchak yuzi.

8. yoki Yuziga qaramaslik (bormaslik) Oʻzgaga berish, sarflash va shu kabilarda ayab, hisoblashib oʻtirmaslik.

Baraka top, aylanay, yigit degan shunaqa mard boʻlsa. Besh soʻm, oʻn soʻmning yuziga qaramasa! — O. Yoqubov, Tilla uzuk

Bular bir tiyin, ikki tiyin, besh tiyinning yuziga qaramay, choyga, nonga ortiqcha pul toʻlab ketar edilar. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

ot 1. Barcha jonivorlarni aralash yeb, yutib yuboradigan afsonaviy maxluq.

2. koʻchma Yebtoʻymas, ochofat.

Mavjud qonun-qoidalarni toptash evaziga boʻlsa ham, koʻproq boylik orttirish payiga tushgan yuholar ham yoʻq emas. — A. Ibodinov, Latofat doʻkonidagi qatl

Bolta koʻpam Mirkomildan qolishmaydigan yuho chiqib qoldi: paxtani paxtada yutadi, mevani — mevada. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot ayn. Jun.