Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«YOZ» boʻyicha 649 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

239 ta
yoz
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

YOZ ’bahor bilan kuz oraligʻidagi fasl’. Yo z yopinchigingni hoʻyma, hishda oʻzing bilasan (Maqol). Qadimgi turkiy tilda asli 'yilning issiq yarmi’ maʼnosini (asosan ’bahor’ maʼnosini) anglatgan bu soʻz oʻz — bek tilida yuqorida taʼriflangan maʼnoni anglatadi; bu ot asli ya:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 71), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; Devon, III, 174; DS, 250); oʻzbek tilida a un — lisi â unlisiga almashgan: ya:z > yaz > yâz. Bu ot asli yâz- I (’yoy—’) feʼlining ’kurtak (barg) chiqar-’ maʼnosidan oʻsib chiqqan boʻlsa kerak

1. Yilning bahor bilan kuz orasidagi eng issiq fasli

Laylak keldi — yoz boʻldi. Dangasaning ishi bitmas, yoz kelsa ham, qishi bitmas — Maqol

Yoz kechasining yoqimli salqini. Koʻkda daraxtlar ustida gʻuj-zuj yulduzlar yonadi — Oybek, Tanlangan asarlar

Kuz keldi-yu, ketdi yoz: gul, maysa oʻt sargʻaydi — H. Poʻlat

Qirqinchi yshting yoz pallasi edi — S. Karomatov, Oltin qum

2. Umrning eng gullagan, yoshlik davri

Yozim oʻtdi, chiroyingizga toʻymai aslo bu quvnoq koʻngil — Gʻayratiy

Toʻliq maqola →
yozmoq
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

fl. 1. Oʻrogʻliq, taxlangan narsani ochmoq, yoymoq.

Gilamni yozib koʻrmoq.

Bostirmada Ziyodaxon supra yozib, un elab oʻtirar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Hammasiga dasturxon yozib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qand-u novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi. — Yusuf va Ahmad

2. Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq.

Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini yozdi. — Mushtum

3. Toʻshamoq, solmoq.

Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha yozib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Ona-bola bir oʻrin yozib yotdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq.

Panjasini yozmoq. Qanot yozmoq.

Pirnafas aka qulochini yozib, kuchi boricha sanch-qini otdi. — J. Sharipov, Xorazm

5. Toʻplanib, oʻralib, uyilib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq.

Xirmondagi paxtalarni yozmoq.

Besh tanobga solingan tuproqni yozib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Sochingni yozma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur! — N. Safarov, Saodatning qissasi

Pastroqda zarrin popuklarini yozib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi. — A. Muxtor, Opa-singillar

6. Chiqarmoq, ochmoq.

Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq yozdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ariq lablarida nihol barg yozar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam. — R. Bobojon

7. Tarqatmoq, yoʻqotmoq.

Xafaligini yozmoq.

Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan yozardilar. — J. Sharipov, Xorazm

  • Koʻnglini yozmoq Dard-u hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yaxshilamoq. Gaplashib, koʻnglimni yozgim kelyapti. — S. Ahmad, YulduzQoʻshiq aytib, koʻnglimizni yozamiz Erinsak, dutorning torin uzamiz. — Yusuf va Ahmad
  • Oyoqning chigilini yozmoq Bir oz yurib, oyoq uvushganini tarqatmoq. Ibrohimov oyogʻining chigilini yozgani oʻrnidan turdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Qanot yozmoq 1. Qanotini yoymoq, kermoq. Keyin bir toʻxtab oldi-da, [burgut] qanotlarini yozib, oldinga talpindi. — Oʻ. Umarbekov, CharosQalbimda yangi bir orzu — Sherobodga otlanish orzusi qanot yozdi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
Toʻliq maqola →
yozgi
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

sft. 1. Yozga oid, yozda boʻladigan; yozdagi.

Yozgi yomgʻir. Yozgi tun. Yozgi issiq. Yozgi mehnat — qishki rohat. — Maqol

Bahor kezlarida maysalarga yastanib, daraxt taglarida birga dars tayyorlaganimiz, yozgi kanikulda togʻlarga sayohat qilganimiz mening esimdan chiqmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Yoz uchun moʻljallangan, yozga mos; yoz-lik.

Yozgi kinoteatr,

Qurbon ota yelib-yugurib, sal kunda qishki va yozgi choyxonaning kam-koʻstini toʻgʻrilab oldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Toʻliq maqola →
yoziq
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot Ayn. gunoh.

Ajalingning yetishi qilgan yozigʻingdan emas, bek akangning qonsirashi! degan gap [Hasanalining] koʻngliga tushar edi-da, beixtiyor uflab yuborar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yozigʻim ne? Oʻzimday bir gʻaribani yaxshi koʻrganimmi? [dedi Matpano]. — Yoshlik

Bizning xudoga nima yozigʻimiz bor ekan. — Z. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdi

Toʻliq maqola →
yozma
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

sft. Xat, yozuv vositasida ifodalangan, yozilgan.

Yozma maʼlumot.

Dars tayyorlashni yozma ishlarni bajarishdan boshlash maqsadga muvofiq. — Fan va tur-mush

Yozma adabiyotdan tashqari, xalqimiz yuzlab ajoyib dostonlar yaratgan. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Toʻliq maqola →
yozuv
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Yozmoq II 1 feʼlidan harakat nomi.

Yozuv mashinasi boʻlmagan tergovchi mahkamasining mirzasi bechora protokolni juda zoʻr diqqat va hafsala bilan koʻchirgan. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

Natijada Yoʻlchi har kun terlab-pishib, soatlarcha yozuv mashq qildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Muayyan bir tilda qabul qilingan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi; alifbo.

Arab yozuvi. Runik yozuv.

Oʻnlab xalqlar: mordvalar, komilar, marilar, qoraqalpoqlar, xakaslar va boshqalar oʻz milliy yozuvlariga ega emas edi. — OʻTA

3. Grafik belgilarning tasviri, harflar.

Yana bu qoʻlyozmada shoirning Jomiy gʻazaliga taxmis yoʻli bilan yozgan muxammasi ham bor. Lekin yozuvlari juda chaplashib ketganligi uchun oʻqiy olmadik. — OʻTA

4. Yozilgan narsa, matn, xat.

Asad qori taxtadagi yozuvni tartibi bilan oʻqiy boshladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Mirzakarimboy soqolini selkillatib kuldi va bu yozuvdan rozi boʻlganini bildirdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Mana shunday yozuvlar Toshga oʻyib yozilgan. — Z. Diyor

5. Uyga yozish uchun berilgan vazifa.

Oyi-chi, oyi, bugun yozuvdan toʻrt oldim [dedi Baxtiyor]. S. — Zunnunova, Yangi direktor

  • Magnitofon yozuvi Magnitofonga yozilgan matn. Ana shundan keyin ansambl ishtirokchilariga kechagi magnitofon yozuvi qoʻyib eshittirildi. — S. Ahmad, Yulduz
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 239 →

Taʼriflar ichida

224 ta
qogʻozbozlik

qog‘ozbozlik Amalda emas, qogʻozdagina ish bitirish, qogʻozboz kabi ish tutish. Hurmatli Toʻqliyev va Qorayev oʻrtoqlar! Qogʻozbozlik bilan plan sira yuz boʻlmaydi. Musht

yemish

yemish Oziq-ovqat boʻladigan narsa; ovqatlik. Molga bersang soz yemish, boqar seni yoz-u qish. Maqol — Yemish olib keldim, — dedi Bahri eridan qoʻrqa-pisa, — shavla bilan

toʻzgʻimoq

to‘zg‘i ayn. Toʻzmoq 1, 2, 4, 5. Xazon toʻzgʻib ketdi. Chorak soatdan keyin shovqin koʻtarilib, maslahat majlisi toʻzgʻib ketdi. A. Muxtor, Chinor Nizomjon uning [Dildorn

sagʻri

sag‘ri Ot, eshak, qoramol kabilarning orqa oyogʻining ustki qismi. Ot sagʻridan, qoʻy bagʻridan. Maqol Bek ot sagʻrisiga achchiq bilan qamchi bosdi. H. Gʻulom, Mashʼal To

soʻri

so‘ri Tok, qovoq va shu kabilar chirmashuvchi oʻsimliklarni oʻstirish, koʻtarib qoʻyish uchun shiypon shaklida, tik yoki qiya qilib koʻtarilgan moslama, qurilma. Toklarni

mubtalo

mubtalo Biror illat, kasallik yoki koʻngilsiz voqeaga duchor boʻlgan, uchragan; giriftor. [Guli] Nechun tugʻding meni baxti qaroni? Baloga mubtalo motamsaroni? Uygʻun va

Hammasini koʻrish · 224 →

Ertaklar

103 ta
Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Alvasti
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Aqlli qiz (2)
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Ayiqpolvon
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Ayoz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Bahrom va Sherzod
Xalq ogʻzaki ijodi

Bahrom hunarga qiziqqan shahzoda boʻlib, otasi bilan kelishmovchilik tufayli yurtidan ketadi. U oʻz hunari tufayli xavfli vaziyatdan qutulib, sevgisini topadi.

Hammasini koʻrish · 103 →

Sheva materiallari

77 ta
aläkkä
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qovun navi

yozgi qovun, gurbakning bir xil navi, rangi ko'kimtir, mag'zi sersuv, yumshoq, og'irligi 5-6 kg ga boradigan qovun.

aqnavat
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · oqnavvot

yozgi nav qovun; rangi oq (oqimtir-sargʻish), poʻchogʻi toʻrsiz, yupqa; shakli uzunchoq, shirin qovun

ayoz
Qashqadaryo viloyati · sovuq
azgʻyn
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qovun navi

Yozgi nav qovun; rangi sargʻish, beshak qovunning ozgan turi

bavashiyxi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · yozgi qovun navi

Hammasini koʻrish · 77 →

Maqolalar

1 ta

Tashqi resurslar

4 ta
Common Voice: oʻzbek tili
Korpuslar va ilmiy resurslar

Oʻzbek nutqining ochiq maʼlumotlar toʻplami; ovoz yozib yoki yozuvlarni tekshirib hissa qoʻshish mumkin.

Kiril-lotin.uz
Imlo va yozuv vositalari

Onlayn transliteratsiya: yozuvni oʻzi aniqlab, matnni kirilldan lotinga va aksincha oʻgiradi.

Lotin.uz
Imlo va yozuv vositalari

Bepul va cheklovsiz kirill–lotin transliteratsiyasi; oʻ va gʻ harflarini yozish jarayonida tuzatadi.

Sahifalar

1 ta
Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.