Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «YEŊ» — результатов: 28: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

23
yeng

1. Kiyimning qoʻlga kiyiladigan qismi. . ■■ . . [

Bosh yorilsa — boʻrk ichida, Qoʻl sinsa — yeng ichida — Maqol

Keng yenglaridan chiqib turgan qoʻllari dehqon qizlarining qoʻllaridek katta-katta — H. Gʻulom, Mashʼal

Yormat uh tortib, yeng uchi bilan peshona terini artdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Asrora\ Risolat koʻylakning beli va yengini oʻlchab boʻlguncha qarab turdi — S. Ahmad, Ufq

2. Yeng ichida Yashirin, maxfiy ravishda. . .o. Yengidan kirib, yoqasidan chiqmoq (U yengidan kirib, bu yengidan chiqmoq) Yolgʻon-yashiq, shirin soʻzlar bilan oʻziga ogʻdirmoq, avramoq; shu yoʻl bilan ishini bitirmoq. . . Yeng uchida 1) ayn. yeng ichida. P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) ayn. qoʻl uchida q. qoʻl. . Yeng shimarmoq Jiddiy kirishmoq, bel bogʻlamoq

Sira gʻam yemang. Bu ishni yeng ichida bitkazamiz — "Mushtum"

xki kasbu korini yeng ichida yurgizib turish uchun ham borar edi — M. Ismoiliy, Fargʻona

oradan koʻp oʻtmay, Mu-hiddin qizning yengidan kirib, yoqasidan chiqib, unga uylanib oldi — S. Abduqahhor, Uy ostonadan boshlanadi

Aʼzam oʻziga sodda koʻringan qizning u yengidan kirib, bu yengidan chiqdi — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Qalinini yeng uchida olib, jigʻildonga urdi-da, qizni uzatdi

Oʻtar bobo unga yeng uchida qoʻl berib oʻtib ketdi — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Shu yoʻsin koʻp vaqt ruhiy xastalik kechirib, kutilmaganda jonlanib ketdi, yaʼni "Aqoid"ning sharhiga yaxshi tushunishga yeng shimardi — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Hayot uchun jang qilishga qaytadan yeng shimardim — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Полная статья →
yengmoq

fl. 1. Kurash, jang va shu kabilarda gʻolib boʻlmoq, gʻalaba qozonmoq, raqibini magʻlubiyatga uchratmoq.

Makkor devni yengmoq. Musobaqada bizning komandamiz yengdi.

Yoʻlchi ham, Qora Ahmad ham musht bilan bir-birlarini yenga olmasliklariga ishonch hosil qilishdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qarshilik, qiyinchilik va shu kabilarni bartaraf etmoq, uni yoʻq qilmoq, qiyinchiliklarni yengmoq.

Hayot nashidasi shu kurash, xavf-xatar, toʻsiqlarni yengib oʻtish, intilish bor uchun ham qiziq, lazzatli. — S. Nurov, Narvon

Jangchilarimiz bosqinchilarning qattiq qarshiligini yengib, Dneprdan ham kechib oʻtdilar. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

3. Taʼsirini oʻtkazmoq, taʼsir kuchi gʻolib kelmoq (dard, kasal kabilar haqida).

Elgeldining koʻzlaridagi gʻazabni baxtsiz bir maʼyuslik yenggan edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Gʻam-koyish xiylagina yengib qoʻygan Marasul kirdi. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

4. Oʻziga boʻysundirmoq, hukmiga olmoq.

Juvon toyni bemalol yengib ketayotgan boʻlsa ham, qishloqdan chiqquncha, Asqar ota juda toliqdi — A. Qahhor, Xotinlar

Toʻgʻri, besh-oʻn kun qattiqchilikni ustimizga olib, shu oz ulov bilan koʻklamni yengib olsak, koʻp odamlarning koʻzi ochilib ketadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Gap bilan ustun kelmoq, oʻz gapini oʻtkazmoq.

— Abdishukurni xudo gapga bichgan, yengib boʻlmaydi, — dedi Jamolboy pixillab. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ota oʻgʻlini gap bilan yengib boʻlmasligini fahmlab, irgʻib turdi. — S. Siyoyev, Avaz

6. Haydamoq, minmoq (aravani).

Balki u [aravakash] oʻz aravasini emas, boy aravasini yengib ketayotgandir. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Полная статья →
yengil

YEŊIL ’vazni kam’, 'vazmin emas’. Yuki ye n g i l eshak yotagon boʻladi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’vazni kam boʻl-’ maʼnosini anglatgan yeŋi-feʼlidan -l qoʻshimchasi bilan yasalgan: yeŋi- + l = yeŋil (ЭСТЯ, IV, 189); yeŋi- feʼli esa ’vazni kam holat’ maʼnosini anglatgan yeŋ soʻzidan -i qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, IV, 184): yeŋ + i = yeŋi-

1. Ogʻirligi, vazni kam, vazmin emas. . ■■

Yengil yuk. Yengil tosh. Yuki yengil eshak yotagʻon boʻladi — Maqol

Mansurov qoʻzini yengil deb oʻylab, boʻshroq olgan edi, juda ogʻir ekan, qoʻlini egib, tushib ketishiga sal qol- — P. Qodirov, Qora koʻzlar

2. Qalin va issiq boʻlmagan, yalang qavat; yupqa, yupun

Nuri yupqa, yengil roʻmol uchidagi tugunchakni yeshib, buklangan qogʻoz chiqardi- — Oybek, Tanlangan asarlar

Mezbonlar yengil kiyimda, baland ayvonning bahavo yeriga qoʻyilgan stolning ikki yogʻida xomush oʻtiri-sharedi — A. Qahhor, Mirzo

3. Kuchi, taʼsiri ortiq boʻlmagan; kuchsiz

Havo anchayin salqin edi.. Yengil shamol esardi — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Avazning dimogʻiga yengil sharob hidi urildi — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Asta va muloyim, yoqimli

Yengil tabassum

Kiyim yechadigan joyda turib.. bir yigit bilan yengilgina salomlashdi — Mirmuhsin, Umid

Yigirma minut qadar vaqt oʻtgandan keyin, yengil taʼzim bilan Gulandom kirib keldi — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Katta kuch-mehnat talab qilmaydigan; ogʻir, qiyin emas

Yengil vazifa. sht Bizga sizday bir odam kerak. Biznikida ish ming marta yengil — Oybek, Tanlangan asarlar

Chindan, adam borida oyimga yengil edi.. ishxonasiga borib kelishni bilardi, xolos — H. Nazir, Yonar daryo

6. U qadar jiddiy, xavfli boʻlmagan, ogʻir emas

Hozir ahvoli ancha yengil

Men janglarda uch marta yengil va ikki marta ogʻir yarador boʻldim — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Tepki kasalligida.. nervsistema-sida ham har xil oʻzgarish boʻlib, yengil oʻtadigan meningit ham boʻlishi mumkin — "Saodat"

7. Ruhan erkin, tetik holatli, yoqimli his-tuygʻuli

Baʼzan kishi bir-biri bilan gaplashib, koʻnglidagini boʻshatib tursa, oʻzini yengil sezadi — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oʻrtadagi noqulaylik, xijolatpazlik yoʻqoldi, tabiiy va yengil muhit paydo boʻldi — F. Musajonov, Himmat

8. Jiddiy, rasmona boʻlmagan, yengil-yelpi (fikr, mulohaza va shu kabilar haqida)

Bazi yengil mulohazalaring onangnikidan qolishmaydi, Otabek! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Men bir xizmatkorlaring boʻlsam.. Siz juda yengil oʻylaysiz — Oybek, Tanlangan asarlar

9. Yuzaki fikr yuritadigan, oʻz ishi, gap-soʻziga jiddiy eʼtibor bilan qaramaydigan; oyogʻi qingʻir

Oʻzingga munosib gapni gapir! Yengil boʻlma!A — Qahhor, Mayiz yemagan xotin

hovliqma, laqma, yengil Lutfiniso bunga chindan ishonar.. kim koʻrinsa, shunga koʻz yoshi qilar edi — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →

Показать все · 23 →

В определениях

1

Диалектные материалы

4
engsa [yeŋsä]
Namangan viloyati · yengcha

tandirga non yopishda qoʻli kuymasligi uchun kiyib olinadigan kiyim

yeŋmaq
Fargʻona viloyati · engmaq

aravani boshqarish, haydash

yeŋnamaq
Xorazm viloyati · yig'namoq

yig'namoq

yeŋsä
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · jeŋsa

q. jeŋsä