Қидирув

«ХУД» бўйича 185 та натижа

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Тилдан

Ўзбекча Русча Инглизча

Тилга

Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Туркча Форсча

Луғат мақолалари

54 та

худ

Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от эск. Ўз, ўзи, айнан ўзи.

Бу шакл-у шамойил била худ ҳур-у парисен — Бобур

Гоҳ худ, гоҳ бехуд Гоҳ яхши, гоҳ ёмон; гоҳ ундай, гоҳ бундай, гоҳ ўзига келиб, гоҳ ҳушсиз. Хотинларнинг кўнглига ҳеч тушуниб бўлмайди гоҳ худ, гоҳ бехуд. — С. Нуров, Нарвон

Тўлиқ мақола →

худо

Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Диний тушунчага, хусусан ислом динига кўра, бутун мавжудотни, бутун оламни яратган ва уни бошқарувчи олий илоҳий куч; ҳар қандай диннинг эътиқод қилиш асоси (мусулмонларда: Аллоҳ сўзининг синоними).

Худо бутун жониворларни яратиб бўлиб, ҳар қайсисига умр улашадиган бўлибди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

— Мирзо Анвар инимга худо мартаба ато қилган эмиш деб эшитдим, — деди Сафар бўзчи. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. Кўпхудоликда оламнинг қандайдир бир қисмининг олий ҳукмдори.

Севги худоси. Уруш худоси.

Гўзалликнинг қошида ахир Чўкка тушган ҳатто худолар. — А. Орипов

Аввали худо Аввало Худонинг хоҳиши, қудрати билан. [Ибн Ямин:] Қизимнинг жонини аввали худо, қолаверса, сиз асраб қолдингиз. — К. Яшин, Ҳамза
Азбаройи худо — Агар эшикни ёпиб ухласанг, азбаройи худо, ҳужрангда бир ҳафтагача тонг отмайди, — деди Мирвали. — А. Қодирий, Кичик асарлар
Худо асрасин (ёки сақласин) Бирор нохушлик, фалокат, зарарли кимсага ёʻлиқмасликни тилаб айтиладиган ибора. Ишқилиб, ўзингга эҳтиёт бўл, болам. Бирор фалокатдан худо асрасин! — Ҳ. Ғулом, Машъал[Меъмор:] Мунофиқлардан худо асрасин! — Мирмуҳсин, Меъмор
Худо берди Бахтли, давлатли бўлди ёки нима истаса, шуни қила олади каби маъноларни ифодалайди. Кейин Гулнорга худо беради, у эрка, арзанда хотин бўлиб, эрга суялиб, кўнглига нима келса, шуни қилади. — Ойбек, Танланган асарлар
Худо билсин (ёки билади) Ким билади дейсиз, эҳтимол. Қоронғида яхши ажратолмадим, тусини ғира-шира анови қора Ҳомидга ўхшатдим. Тағин уми, бошқами, худо билсин, шатир-шутур қилди-да, чиқиб кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Худо кўрсатмасин Бирор кўнгилсиз воқеа юз бермаслигини тилаб айтиладиган ибора. Агар бу касаллик маҳаллий халққа ҳам юқса борми, худо кўрсатмасин, ана унда кўрасиз қиёматни — К. Яшин, Ҳамза
Худо кўтарсин! ёки худо олсин! Зулфизар ичида: Худо кўтарсин сени деди-ю, қадамини тезлатди. — К. Яшин, Ҳамза
Худо раҳмати ёки худо раҳмат қилсин Раҳматли (марҳумни ҳурмат билан тилга олганда айтиладиган ибора). — Китоблар икки жойда ёлғон айтишни маъқул деган эканлар: биттаси — эр-у хотиннинг орасида, иккинчиси — икки мўминни битириш учун. Буни худо раҳмати домлам ўқиб берар эдилар, — деди Сафар бўзчи. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён[Олчинбек:] Бошингизга тушган ишларнинг ҳаммасидан хабарим бор. Кампирнинг ўлими, худо раҳмат қилсин, янги ёзган асарларингизнинг ёʻқ қилиниши — К. Яшин, Ҳамза
Худо урган 1. Ёмон, разил, ярамас. Хўжайин тоғанг жуда худо урган одам. Уйинг куйгур, шунча йил ишлатиб, энди кўчага ташлайдими? — Ойбек, Танланган асарларМен сизга: Қопонғич, жангари ит топиб келинг! десам, худо урган итни топиб келибсиз. — Латифалар
Худо урди Расво бўлди; ишнинг пачаваси чиқди. [Одам] Ичкиликка берилдими, худо урди, Обрў кетиб, ёʻқолади тамом бурди. — Т. ЁʻлдошКейин ерга энгашиб, қўлларига катта бир тош олдилар. Юрагим шув этди: Оббо, худо урди, дедим. — П. Турсун, Ўқитувчи
Худо урди-кетди Наҳотки шундай бўлса? Қўйинг-эй, Раҳимжон, гапирманг-эй! Худо урди-кетди. Қизим қўлингизга тушгандан бери бир кун рўшнолик кўрмади. — А. Қаҳҳор, Сароб
Худо урибдими Бўлмаган гап, ўлибманми, нахотки шундай бўлса? Мени худо урибдими, ундай деганим ёʻқ.
Худо хайрингни берсин Яхши тилак, миннатдорлик билдирувчи ибора. Жон биродар, худо хайрингни берсин, бу яхшилигингни икки дунёда унутмасман. — С. Сиёев, Ёруғлик
Худо ҳақи Тўғриси; чиндан ҳам, ҳақиқатда ҳам. Худо ҳақи, одам ҳаддан ташқари қўрқса, қизиқ бўлар экан. — А. Қаҳҳор, Сароб
Худога нима ёздим? Нима гуноҳ қилдим, гуноҳим ёʻқ эди-ку?! мазмунидаги ибора. [Матпано:] Худога нима ёздим? Наҳот утган-кетганнинг қўлига термилиб, қариб-чириб адо бўлажакман? — С. Сиёев, Ёруғлик
Худога солдим Жазосини худо берсин. Гулсумбиби қизининг бошини силади, йиғлаб гапирди: — Қўй, қизим, Нури туҳмат қилган бўлса, худога солдим. Ўзи бир кун жазосини тортар, бир кун изза бўлар. — Ойбек, Танланган асарлар
Худога топширдим Хайрлашиш чоғида айтилиб, худо ҳар қандай ёмонликдан асрасин, соғ бўл, омон бўл, деган мазмунни билдиради. Худога топширдим, Кумуш, қазом етиб кўролмай қолсам, мендан рози бўл! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Худога (минг марта, беадад) шукур! 1. Бирор нарсага эришилганда айтилиб, мамнунлик, шукронани билдиради. Худога шукур, тўй кўрдим, чимилдиққа кирдим, орзу-ҳавас кўрдим. — И. Раҳим, Чин муҳаббат[Отабек:] Тузукмисиз, ота? — Худога шукур! — деди Ҳасанали. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Худойимдан ўргилай Худога шукур. — Худойимдан ўргилайки, — деди Кумуш энтикиб ва даҳшатланиб, — ёмонларнинг жазосини ўзи берган. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →

худди

Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

1. Айнан, аниқ.

Инобатнинг худди ўзига ўхшаган нозиккина, қора қош, қора кўз бир синглиси бор эди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

Бир ойдан кейин худди мана шу катта боғда данғиллама тўй бўлди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Худди шу пайт эшик ғийқиллаб очилди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Роппа-роса, тўппа-тўғри, аниқ.

Мен худди соат ўнда келдим.

Агар ўша кетиши бўлса, бугун худди Қўқонга бориб етган. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Гўё, гўёки; баайни.

— Келдингизми? — деди Алимардон, худди унинг албатта келишини билгандай. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

4. Ҳойнаҳой; афтидан.

[Майсара:] Шошманг, тақсирим! Ҳозир чиқиб бўлмайди! У худди гумонсираб келган, эҳтимол, ҳар томонга одам қўйгандир. — Ҳамза, Майсаранинг иши

Тўлиқ мақола →

худуд

Юридик атамалар луғати

Тўлиқ мақола →

худбин

Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

сфт. Ўзини ёки ўз манфаатини ҳаммадан устун қўювчи.

Худбин ва дилозор кимсанинг ахир Оғзи қон йиртқичдан қандай фарқи бор?! — А. Орипов

Исфандиёрнинг инжиқ ва худбин кўнглида ўч олови ёнар, исёнкорларни бирма-бир дорга остираман, деб онт ичиб қўйган эди. — С. Сиёев, Аваз

Тўлиқ мақола →

художў

Изоҳли луғат

айн. Художўй.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 54 →

Эртаклар

108 та

Аҳмоқ подшо

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Ақлли қиз (2)

Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Ақлли, идрокли, зеҳнли

Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Айёр тулки

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда айёр тулкининг ўз биродарларини алдаётгани ва бунинг оқибатида барча тулкиларнинг қандай қилиб овчилар қўлига тушгани ҳикоя қилинади. Унда ма

Бадалқорачи

Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасининг олтин тойини ўғирлаб кетаётган сирли махлуқни топишга уринади. Кенжа ўғил Бадалқорачи бу сирни очиб, бир қанча қизларни девлар зу

Бектемир ботир

Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Ҳаммасини кўриш · 108 →