Қидирув

от 1. Гавданинг бўйин билан қорин ўртасидаги олд қисми; кўкрак.

Тўшни тўшга қўймоқ.

[Зебо] Ойнага қараб, ўзини тузатди. Дуррачаси билан тўшига ёпишган кўйлагини сал кўтариб елпиди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Болам, деб босайин тўшима, Келгин, болам, чаққон қошима. — Рустамхон

Айтинг, нима қилай?? Қизингизни тўшига тортган номард мени масхараламайдими? — С. Аҳмад, Ҳукм

2. Мол ва қушларнинг кўкрак қисми, кўкраги.

Дала-тузни сув олса, қўнғир ғознинг тўшидан. — Мақол

Тагидаги қўнғир от қишлоқ кўчасидан тўшига тупроқ сачратиб ёʻртиб боряпти. — М. Мансуров, Ёмби

3. Ҳайвон ва паррандаларнинг кўкрак олди гўшти, қовурғалардан қолган қисми.

Норинбоп тўш. Тузланган қўй тўши.

Афанди ғознинг тўшини олиб айтди: — Мен хизматдаги қулман шу ҳам бўлади. — Латифалар

Лаганда самарқандча майиз палов бўлиб, ош устига тўш ва қази қўйилган. — А. Убайдуллаев, Ҳаёт оқими

4. кўчма Бирор нарсанинг кўкракка ўхшаш, кўкракка нисбатланувчи, кўкракли ери; сийна, бағир.

Она тупроқ тўшига инсон қўли билан илк чигит доналари қадалди. — Ш. Ғуломов, Ёрқин уфқлар

Сени ўраб олган тоғлар тўшига Тўлин ой ёймоқда кумуш кокилин. — Зулфия

5. шв. Тенгқур; дўст, ўртоқ.

Етимда не қилар тенг билан тўшлар. — Равшан

Топиб ўйнагил, эй бола, Ўзингнинг тенг-у тўшингни. — Тоҳир ва Зуҳра

фл. 1. Қирғоқдан ошмоқ, қирғоқдан ошиб, атрофга ёйилмоқ, атрофни босмоқ.

Ҳовлига сув тошиб кетибди.

Ер ислоҳотидан кейин бир йил дарё тошиб, экинларнинг ярмидан кўпи нобуд бўлди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Ҳовли ўртасидаги водопровод жўмрагидан сув шариллаб оқиб ётар, семент ҳовузча тўлиб чиқиб, ариқча четидаги барқ уриб ётган ўсмаларга тошиб кетганди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Ўз қобиғи, идиш ва шу кабилардан тўлиб, ортиб, сиртга чиқмоқ.

Олияхон ташқари эшикдан ҳовлига кириши билан дарҳол қозон-да тошаётган сутга кўзи тушди. — Н. Сафаров, Олияхон Султонова

Олов четига қўйилган қора қумғон шақиллаб қайнаб тошди. — Ойбек, Танланган асарлар

Вали ака етилган, у ер-бу ерда чаноқлардан тошиб чиқиб тўкилган оппоқ пахталарга шукроналик билан қараб қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

тоғорадан тошиб чиққан хамир сингари тиззаларига оқиб тушган каттакон қорни — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

3. кўчма Жўш урмоқ, ошиб кетмоқ.

Ғазаби тошди.

Тўламат полвоннинг кўзлари чақнаб, ғайрати тошиб кетди. — С. Анорбоев, Оқсой

Севинчим тошарди қалбимга тўлиб — Ё. Мирзо

4. кўчма Тутақишмоқ, қизишмоқ.

Эримдан ўқишга розилик беришини илтимос қилдим. Ўша пайтда Эргаш акамнинг тепа сочи тик бўлиб бирпасда кўпириб тошди-кетди. — Б. Файзиев, Ойдин кечада

5. Баданда пайдо бўлмоқ, юзага тепмоқ, чиқмоқ.

Боланинг баданига қизамиқ тошибди.

Лабларига тошган учуқ ҳали ростмана қайтмаган бўлса-да, иситмаси пасайган эди. — Р. Раҳмонов, Чангалзордаги шарпа

Нарига тарафда ўтирган бир семиз кишининг рангида қон қолмади, оппоқ оқариб, юзларига тер тошиб кетди. — Н. Фозилов, Дийдор

от 1. Жун, пахта сингари юмшоқ нарса солиб тикиб тайёрланган, ётиш, ўтириш учун тўшаладиган буюм, анжом.

Пар тўшак. Жун тўшак. Духоба жилдли тўшак. Ўз уйим —ўлан тўшагим. — Матал

Дилшод токча ёнидаги тўшакка ўтирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўй учун янги кўрпалар қопламоқчи бўладилар, пар тўшаклар олмоқчи бўладилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ётиш учун солинган ўрин; ост ва устга ташланадиган (солинадиган) нарса.

Чала ечиниб, юпқа тўшакка кирдим. — С. Сиёев, Ёруғлик

Топ уйни тўлдирган аҳил, тинч уй-қу оғушидан ҳаммалари бир зумда, гўё тўшакни олов қамрагандай сакраб турдилар. — Ойбек, Қуёш қораймас

Зуҳра бегим олти йилдан бери тўшакда ёлғиз ётади. Унинг гулдай умри беваликда сўлиб боряпти. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

3. шв. Кўрпача, пояндоз.

сфт. 1. Таркибида, ичида тош бўлган.

Тошли тупроқ. Тошли ер.

2. Тузилишида қимматли тош бўлган.

Ўн беш тошли соат.

от Ташқи таъсир (иссиқ, совуқ, ишқор, кислота) ёки ички сабаблар (касаллик, модда алмашинувининг бузилиши ва бошқалар) натижасида баданда, шиллиқ пардаларда пайдо бўладиган хол-хол доғлар, пуфакчалар, чиқиқлар.

Терлама тошмаси. Қизамиқ тошмаси.

Пенициллиндан билар-билмас фойдаланиш натижасида тери-да ҳар хил тошмалар, шиш пайдо бўлади. — Газетадан

от Бирор юзага тўшалган, солинган, ётқизилган нарса, қатлам.

Похол тўшама. Ботқоқ ёʻлга босилган шох тўшама.

Қалин қўй қийлари ўрнидан қўзғатилиб, устига янги тўшама сепиб қўйилган. Ҳ. Нуъмон ва А. — Шорахмедов, Ота

У [Ойниса хола] қуртларни овқатлантириш, тўшамаларини янгилаш жадвалини кўриб чиқди. — А. Мираҳмедов, Ёт юраклар