Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «TOS» — результатов: 366: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

109
toʻsmoq

fl. 1. Toʻsiq qurib, gʻov solib, oʻtib boʻlmaydigan qilmoq, bekitmoq yoki ikkiga ajratmoq.

Daryoni toʻsmoq. Hovlini chiy bilan toʻsib olmoq.

2. Toʻsqinlik qilmoq, yoʻliga gʻov boʻlmoq, yoʻnalishiga toʻsiq boʻlmoq; oʻtkazmay qoʻymoq, toʻxtatmoq.

Bahor qoʻllarini koʻtarib, kichkina nam kaftlari bilan gʻir-gʻir shabadani toʻsdi. — Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqin

— Oʻgʻil, qanday boʻlmasin, otaning quli boʻladi, — ellikboshi boyvachchaning oldini toʻsdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Sizga oʻxshash dallollarga hojat yoʻq. Men sizni xoʻp sinaganman. Siz xalq boʻronini toʻsmoqchimisiz? — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Pardalab, pana qilib bekitmoq, pardalamoq, panalamoq.

Sahnani qizil duxoba parda toʻsdi.

Gʻulomjon qizning chap qulogʻini toʻsib turgan jingalak zulfiga tikilib toʻxtadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Chayla eshigini shineli bilan toʻsib titrab-qaqshab gugurt chaqdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

  • Yoʻlini toʻsmoq 1. Yoʻl bermay toʻxtatmoq; oʻtkazmay qoʻymoq. Suv yoʻlini chim bosib toʻsdik.— Kerak emas, kira koʻrmang! — yoʻlni toʻsdi Huri. — F. Musajonov, NuriBiz tantanali, qizgʻin, gʻayratli, ommaviy ish boshlash bilan hamma igʻvolarning yoʻlini toʻsa olamiz. — A. Muxtor, Opa-singillar;Bu yerlarda meni yolgʻiz bildingmi? Yoʻl toʻsmoqchi boʻlib, chiqib keldingmi? — Yodgor
Полная статья →
toʻsh

ot 1. Gavdaning boʻyin bilan qorin oʻrtasidagi old qismi; koʻkrak.

Toʻshni toʻshga qoʻymoq.

[Zebo] Oynaga qarab, oʻzini tuzatdi. Durrachasi bilan toʻshiga yopishgan koʻylagini sal koʻtarib yelpidi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Bolam, deb bosayin toʻshima, Kelgin, bolam, chaqqon qoshima. — Rustamxon

Ayting, nima qilay?? Qizingizni toʻshiga tortgan nomard meni masxaralamaydimi? — S. Ahmad, Hukm

2. Mol va qushlarning koʻkrak qismi, koʻkragi.

Dala-tuzni suv olsa, qoʻngʻir gʻozning toʻshidan. — Maqol

Tagidagi qoʻngʻir ot qishloq koʻchasidan toʻshiga tuproq sachratib yoʻrtib boryapti. — M. Mansurov, Yombi

3. Hayvon va parrandalarning koʻkrak oldi goʻshti, qovurgʻalardan qolgan qismi.

Norinbop toʻsh. Tuzlangan qoʻy toʻshi.

Afandi gʻozning toʻshini olib aytdi: — Men xizmatdagi qulman shu ham boʻladi. — Latifalar

Laganda samarqandcha mayiz palov boʻlib, osh ustiga toʻsh va qazi qoʻyilgan. — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi

4. Biror narsaning koʻkrakka oʻxshash, koʻkrakka nisbatlanuvchi, koʻkrakli yeri; siyna, bagʻir.

Ona tuproq toʻshiga inson qoʻli bilan ilk chigit donalari qadaldi. — Sh. Gʻulomov, Yorqin ufqlar

Seni oʻrab olgan togʻlar toʻshiga Toʻlin oy yoymoqda kumush kokilin. — Zulfiya

5. Tengqur; doʻst, oʻrtoq.

Yetimda ne qilar teng bilan toʻshlar. — Ravshan

Topib oʻynagil, ey bola, Oʻzingning teng-u toʻshingni. — Tohir va Zuhra

  • Toʻsh urmoq (yoki bermoq) 1. Toʻshini tekkizmoq, bagʻrini bermoq, qoʻymoq. Dilovar-xoʻja toʻsh berib yotgan yeridan irgʻib turdi. — Shuhrat, Oltin zanglamasToʻlqinga toʻsh urib qaldirgʻoch, Suv ustida etadi parvoz. — E. RahimBulutga toʻsh urgan yuksak togʻlar ham Buyuklikni sendan olar, onajon. — M. Umarov
Полная статья →
toʻsin

ot Imoratning va, umuman, har qanday qurilma yoki inshootning tomi, orayopmalari, poliga koʻndalang solingan baquvvat yogʻoch, temir yoki boshqa narsa.

Yogʻoch toʻsin. Temir toʻsin.

Yonidagi yigit oʻzini suvga tashladi, koʻprik toʻsiniga ilingan jasadni yigitlar yordamida qirgʻoqqa chiqardi. — J. Sharipov, Xorazm

Oʻrmondan keltirilgan toʻsin va yogʻochlardan yerosti bostirmalari tayyorlanmoqda. — I. Raxim, Chin muhabbat

Полная статья →
toʻsiq

ot 1. Yoʻlni toʻsish, bekitish, ihota qilish yoki ikki joyni bir-biridan ajratish uchun yasalgan qurilma; gʻov, ihota.

Chiy toʻsiq. Harbiy toʻsiq. Suv toʻsiqdan oshib oʻtdi.

Hademay, shox-shabbalardan katta toʻsiq hosil boʻldi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

Shiftgacha yetib bormagan faner toʻsiq orqali gaplar baralla eshitilardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Tanklar uncha-muncha toʻsiqni nazar-pisand qilmay, dahshat va ishonch bilan masofani qamrardi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Toʻsqinlik, qarshilik; toʻgʻonoq, gʻov.

Toʻsiq boʻlmoq.

Hayot nashidasi shu kurash, xavf-xatar, toʻsiqlarni yengib oʻtish, intilish borligi uchun ham qiziq, lazzatli. — S. Nurov, Narvon

3. Toʻsilgan holatli, toʻsib qoʻyilgan.

Toʻsiq yoʻl. Hovuzning atrofi toʻsiq.

Полная статья →
toʻshak

ot 1. Jun, paxta singari yumshoq narsa solib tikib tayyorlangan, yotish, oʻtirish uchun toʻshaladigan buyum, anjom.

Par toʻshak. Jun toʻshak. Duxoba jildli toʻshak. Oʻz uyim —oʻlan toʻshagim. — Matal

Dilshod tokcha yonidagi toʻshakka oʻtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Toʻy uchun yangi koʻrpalar qoplamoqchi boʻladilar, par toʻshaklar olmoqchi boʻladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Yotish uchun solingan oʻrin; ost va ustga tashlanadigan (solinadigan) narsa.

Chala yechinib, yupqa toʻshakka kirdim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Top uyni toʻldirgan ahil, tinch uy-qu ogʻushidan hammalari bir zumda, goʻyo toʻshakni olov qamraganday sakrab turdilar. — Oybek, Quyosh qoraymas

Zuhra begim olti yildan beri toʻshakda yolgʻiz yotadi. Uning gulday umri bevalikda soʻlib boryapti. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Koʻrpacha, poyandoz.

  • Oʻlim toʻshagi Sogʻayishi gumon, oʻlimi muqarrar boʻlgan bemor yotgan toʻshakni qayd etadi. Odatda, oʻlim toʻshagidagi bemor yotgan xonada shunaqa jimlik boʻladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solU [Saʼdi Maxsim] oʻlim toʻshagida yotganida ham hazilini qoʻymagan edi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq
Полная статья →

Показать все · 109 →

В определениях

9

Показать все · 9 →

Сказки

106
Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aql bilan davlat
Устное народное творчество

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Ayoz
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Baliqchi bola
Устное народное творчество

Bu ertakda kambagʻal baliqchi bola podshohning qiyin topshiriqlarini bajarib, oʻzining donoligi va omadini namoyish etadi. Uning sirlari ochilgach, podshohning

Baxtli kal
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal

Показать все · 106 →

Диалектные материалы

141
Batman
Samarqand viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Toshkent shahri · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Xorazm viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Da:sh
Xorazm viloyati · tosh
Jambil
Jizzax viloyati · jambil

toshlar bilan o'ynaladigan xalq o'yini

Joolap
Toshkent shahri · yo'qlab

Toshkentda 'jaqlap' shaklida aytiladi

Показать все · 141 →

Внешние ресурсы

1