Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ТОП» бўйича 494 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

102 та
тўп

от 1. Копток 1.

Футбол тўпи. Тўп ўйнамоқ. Рақиб дарвозасига тўп киритмоқ.

Бола ўтириб олиб, жон-жаҳди билан тўпни пуфлашга тушди. — Ҳ. Назир, Чўл ҳавоси

Қоронғи тушгунча қўшни болалар билан тўп тепишдик. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

2. Қўл тўпи Икки жамоа аъзоларининг тўпни қўлда муайян қоидалар асосида бир-бирларига ошириб, рақиб дарвозасига кири-тишга қаратилган спорт ўйини.

спортнинг қўл тўпи, футбол, теннис, шахмат-шашка, волейбол каби турли сексиялари ишлаб турипти. — Муштум

Тўлиқ мақола →
топмоқ

фл. 1. Ёʻқотган, умуман, қидирилаётган (қидирувда бўлган) нарса ёки шахсни дуч келтирмоқ, кўзга илинтирмоқ, учратмоқ.

Сўрай-сўрай топдим, тезроқ қайтай, ука. — Ойбек, Танланган асарлар

Чўнтакларини алғоқ-далғоқ қилиб қидирар, топа олмай хижолат бўларди. — А. Убайдуллаев, Қонли издан

Ўн ботирнинг ҳужжатларини олганда, Аҳметгалининг онасига юбормоқчи бўлган сурати билан хатни топдилар. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

Ўзимга ўхшаш ўқимишли, бопини ўзим топаман. — Муштум

2. Ногаҳон кўзи тушиб қўлга киритмоқ; топиб олмоқ.

Бу қамчинни келаётиб кўчадан топдим.

Рустамнинг биринчи хатини адабиёт китоби орасидан топиб олган куни аллақандай туйғудан бошим айланиб кетган эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Қидириш, кузатиш, изланиш натижасида кашф этмоқ, очмоқ.

Геологлар янги-янги ер бойликларини топмоқда.

Фойдали қазилмалар конларини топиш иқтисодий ривожланиш суръатини жадаллаштиришга кўмаклашади. — Газетадан

Мели полвон хижолат чекди, лекин кулгига парво қилмагандай, дуторга аччиқ қилиб сўзлади: — Сени ўйлаб топган Афлотунни кўп ақлли одам ўтган дейдилар-у — П. Турсун, Ўқитувчи

4. Номаълум бўлган нарсани аниқламоқ, нима эканини белгиламоқ, тайин этмоқ.

Топишмоққа тўғри жавоб топмоқ.

Бурунги замонларда Ибн Сино, Луқмон Ҳаким ўтган. Улар ҳар бир касалга даво топган. — Ойбек, Танланган асарлар

Дили яқин одамлар бир-бирининг кўнглидагини дарров топади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Ақлли тўнгакка нозик ерини, ёриладиган ерини топиб туриб болта уради — ақли билан ёради — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. Умуман, иш-меҳнат, бирор сабаб ва шу кабилар билан эга бўлмоқ, эришмоқ.

Ботир топса, барча ер, Бахил топса, босиб ер. — Мақол

Меҳнат қилиб топганинг, Қанд-у асал тотганинг. — Мақол

Майли, ишлайвер, бироқ топганингни очкўз чолнинг қўйнига солаверма. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Бизлар мисқоллаб обрў топамиз, ўғилларимиз ботмонлаб бу обрўйни тўкадилар! — Мирмуҳсин, Меъмор

Бувам фарзанд кўрмай-кўрмай, қариганларида топган ёлғиз ўғиллари дадам экан [деди Саид]. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

6. Баъзи сўзлар билан бирикиб (баъзи бирикмалар таркибида), шу сўздан англа-шилган нарсанинг юз бериши, юзага келиши маъносини билдиради.

Ташкил топмоқ. Қарор топмоқ. Ривож топмоқ. Камол топмоқ. Барака топмоқ. Лаззат топмоқ. Озор топмоқ. Нажот топмоқ. Дардига даво топмоқ.

Табиб қўй жигарини хом кабоб қилиб, бужғун сепиб енг деган экан, бир-икки қипти, лекин шифо топмабди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Анзират холанинг бу гапидан кейин у можаронинг энг хунук оқибати барҳам топгандай енгил тортди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

7. Ҳисобламоқ, деб билмоқ маъносини билдиради.

Маъқул топмоқ. Мувофиқ топмоқ.

Унинг сўзларидаги қишлоқча соддалик ва тўғрилик (бу хусусиятни камбағал одамларда катта фазилат деб топар эди бой) унга жуда ёқди. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Топгани ёки топган гапи, топган одами, топган нарсаси Фақат айтилган иш-ҳаракат, гап-сўз, кимса ёки нарсанигина билиш, бошқаси билан иши ёʻқлик, бошқасини тан олмасликни қайд этади. Уларда [Кумуш ва онасида] эпақали бир мия, Ҳасаналига ёʻл кўрсатадиган ихтиёр қолмаган, топганлари фақат йиғи эди. — А. Қодирий, Ўтган кунларИкки дунёда ҳам ўғлингиз ёрилиб: Хотин олиб бер, демайди. Топиб олгани китоб, айб ўзингизда. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Ифодасини (ёки аксини) топмоқ Акс этмоқ, бор бўлмоқ, ифодаланмоқ. Шоирнинг бу вақтлардаги ҳаёти, мусофирлик, ғариб-у бекас-лик изтироблари унинг асарларида ўз ифодасини топди. — ЎТАБарқарор жуфт сўзлар орфографик, қиёсий, изоҳли луғатлар-да ўз ифодасини топиши шарт. — ЎТАҲуруфийларнинг ақидасича, коинот абадулабад, илоҳий ибтидо одамда ўз аксини топган — Мирмуҳсин, Меъмор
  • Кўнглини топмоқ Киши кўнглини топиш осон ҳунар эмас. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи
  • Фано топмоқ Бу кун пойтахт маъюс туради: Фано топмиш Муҳаммад Султон. — М. Али, Гумбаздаги нур
  • Эсини топмоқ Юсуфбек ҳожи хотинининг сўзини бу гал ҳам эламайдир, фақат: — Қўя бер, хотин, ўзи соғ бўлса, бир кун эсини топар, — деб қўядир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ўзини қўйишга (ёки қўярга, қўйгани) жой тополмаслик Нима қилишини билмай, ниҳоятда ноқулай ва безовта ҳолатга тушмоқ. Обидов ўзини қўярга жой тополмай қолди. — С. Зуннунова, Янги директор
Тўлиқ мақола →
топаз

от Турли рангда бўладиган қимматбаҳо қаттиқ тош, минерал.

Топаз кўзли узук.

Мисрликлар шиша буюмларни қимматбаҳо ёнартошларга: ёқут, зумрад, топаз, феруза марварид ва бошқаларга ўхшатиб ясар эдилар. — М. Аминжонова, Шишанинг кашф этилиш тарихидан

Тўлиқ мақола →
топик

от Бирор хорижий тилда аввалдан белгиланган мавзу бўйича тузилган, айни хорижий тилни ўрганувчиларга оғзаки нутқ малакаларини ривожлантиришга, шунингдек, ўқувчилар билимини текширишга хизмат қиладиган матн.

Тўлиқ мақола →
тўпиқ

от Болдир суягининг пастки учидаги ён томонга туртиб чиққан дўмбоқ қисми.

Тўпиқ суяги.

Лўмбоздай ғилдирак тош думалаб бориб, ўнг оёғи тўпиғига қарс этиб урилди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Ниҳоят, бир қарорга келгандай эгилиб, Шербекнинг этигини ечишга уринди. Бефойда. Тўпиғи, панжаси шишиб, этикни ёриб юборгудай тирсиллаб турарди. — С. Анорбоев, Оқсой

Далада бир кўктошга тойиб, тўпиғимни чиқариб олдим. — С. Сиёев, Ёруғлик

Ёз кунлари Найманчанинг кўчалари тўпиқдан чанг бўларди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

  • Дунёни сув босса, тўпиғига чиқмайди (ёки тўпиғидан келмайди)
  • Тўпиқ ўйини Тўпиқ суягини ўйновчилардан бирига, сўралганда дарҳол кўрсатиш шарти билан, бериб ўйналадиган писандали ўйин. Тўпиқ ўйнаб, битта ўтиришга тушдим.
  • Тўпиғини яламоқ Хушомадгўйлик қилмоқ, оёғини (товонини) яламоқ. Қўрқма, жинни! Қачонгача тўпиғини ялайсан — П. Турсун, Ўқитувчи
Тўлиқ мақола →
тўпир

от Тўп, тўда; одамлар тўпи, халқ.

Ҳамма ёқ қабристон жимлигидай унсиз, ваҳимали ҳар жой-ҳар жойда тупроқ, қум тўпирлари. — А. Ҳакимов, Илон изидан

Киндик қони тўкилган она тўпиридан ким жудо бўлгиси келади. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 102 →

Таърифлар ичида

42 та
кафелли

кафелли Кафел ёпиштирилган, кафел ётқизилган. Топ-тоза, кафелли ёʻлакдан ўтиб, бўлимга келдик. Н. Аминов, Қалтис хато

пок-покиза

пок-покиза Топ-тоза, ниҳоятда тоза, озода. Пок-покиза ҳусндек Тун-кун хаёлимдасан. С. Акбарий кўчма Соф виждоний, ҳалол, мусаффо. Ўқитувчи! У пок-покиза туйғуларга

баҳаво

баҳаво Ҳавоси ёқимли, мусаффо; кенг ва очиқ. Шоир бир нафас ором олмоқ учун тоза, баҳаво бир хонага кирди. Ойбек, Навоий Ёʻлкалари топ-тоза, бағри кенг, баҳаво бир

кўллатмоқ

кўллат Кўлламоқ феълининг орттирма нисбати. Сурункали ёғингарчилик далаларни кўллатиб юборди. Газетадан Кўллатиб сув сепмоқ Кўп миқдорда сув сепмоқ. Ёзнинг жази

қиртишламоқ

қиртишла Яхшилаб, топ-тоза қилиб қирмоқ. Қозонни қиртишламоқ. Уйни, айвонни, ҳовлини ҳафсала билан қиртишлаб супуришни у яхши кўради. Ойбек, Улуғ ёʻл Биринчи

тилсим

тилсим Сеҳрлаб қўйилган, сеҳрли нарса; ҳеч ким кира олмайдиган сеҳрли жой. Тантибойвачча бобиллади: — Дев пойлаган тилсимдан уни қайси мард олиб кетди? Ойбек, Танланг

Ҳаммасини кўриш · 42 →

Эртаклар

285 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой
Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Ҳаммасини кўриш · 285 →

Шева материаллари

64 та
Масала
Хоразм вилояти · топишмоқ

чумбақ, топар чепчак; масала

Тов || топ
Фарғона вилояти · копток

копток, то'п

Ҳаммасини кўриш · 64 →

Саҳифалар

1 та
Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.