Қидирув

Қайта тикланувчи энергия манбалари

от тар. Кўпчилик Шарқ мамлакатларида, жумладан Мовароуннаҳрда ўрта асрларда катта, алоҳида хизматлар учун ҳукмдор томонидан инъом қилинган чек ер.

от 1. Юз бериб турувчи воқеа-ҳодиса, нарсаларнинг асрлар, йиллар, соатлар, минутлар ва шу кабилар билан ўлчанадиган давомийлиги, шундай ўлчов белгисига эга бўлган обектив ҳодиса.

Вақт ғоят имиллаб ўтарди. Ҳамма хавотирланиб безовта бўла бошлади. — К. Яшин, Ҳамза

Лекин вақт ўз ишини қилди — ойни ғарб уфқидан тортиб кириб кетди. Демак, тонг отди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Шу обектив ҳодисанинг минут, соат, кун, йил ва шу кабилар билан алмашинувидаги оралиғи, қисми, бўлаги.

Байрамлардагина киядиган, бошқа вақтларда чамадонида авайлаб сақлайдиган оқ сурп кўйлагини кийди. — С. Кароматов, Олтин қум

Биз буларнинг ёшида ўқишни билардик. Бўш вақтларни жамоат ишига сарфлардик. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Отабек кейинги вақтларда савдога юришни тарк қилиб қўйгани учун, Ҳасанали ишсиз қолган. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Соат, кун, ой, йил ва шу кабиларнинг узлуксиз изчил алмашувида бирор мақсад учун белгиланган ёки бирор мақсад учун фойдаланилиши мумкин бўлган муддат оралиғи; фурсат.

Вақтни қўлдан бермоқ. Вақтдан ютмоқ. Вақтдан тўғри фойдаланмоқ. Вақ-тинг кетди — нақдинг кетди. — Мақол

Унинг овозини эшитиб, қўни-қўшнилар йиғила бошлашди. Вақтни бой бериш мумкин эмасди. — К. Яшин, Ҳамза

бошингизни икки қилиш учун, албатта, вақт етгандир, деб ўйлайман. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Вақт ўтди, биз озчиликмиз. К. Яшин. — Ҳамза

Вақтингиз бўлса, бирпас гаплашайлик. — С. Аҳмад, Юлдуз

4. Вақтнинг бирор нарса, иш-машғулот учун белгиланган, ажратилган бўлаги; муддат.

Масалани тўғри ечди-ю, оққа кўчира-ётганида, вақти тугаб қолди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Танаффус вақтида ҳамма мукофотланганларни, мукофотланганлар эса

бир-бирларини табриклаб, зал ва фоелар ғовур бўлиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Суҳбатимиз шу ерга етганда соқчи кириб, вақтларинг тугади, дея огоҳлантириб қўйди. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

5. Обектив ўтувчи вақтнинг маълум ижтимоий ҳодиса, ҳолатлар билан боғлиқ, улар билан кечган бўлаги; замон, давр.

Қулдорлик вақтида. Мўғумар ҳукмронлиги вақтида.

Чор ҳукумат вақтидаги қуллигингни ўйласанг. — Ҳамза

6. Обектив тарзда кечувчи замон, даврнинг, киши ҳаётининг маълум, аниқ бир бўлаги, нуқтаси, оралиғи.

Вақт кеч бўлиб қолди. Болалик вақти. Ёшлик вақти. Ёз вақти. Намоз вақти. Эрталаб Қўқондан чиқса, аср вақтларида Марғилонга кирадир — А. Қодирий Ўтган кунлар

Вақт пешиндан ўтган, кўк юзида қуёш чарақлаб турарди. — С. Кароматов, Олтин қум

қизлик вақтида Нури уларнинг кулбасига жуда оз чиқар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

7. флс. Борлиқнинг, макон каби, обектив реал шакли, материянинг яшаш шаклларидан бири.

Нисбийлик назарияси — материя мавжуд бўладиган фазо ва вақт назариясидир. — Фан ва турмуш

сфт. Сергўшт, аммо пишиқ.

Миқти йигит.

Ҳусайн Бойқаро белидан юқориси кенгайиб борган қабариқ кўкракли, миқти гавдали эди. — Ойбек, Навоий

от 1. Макон ёки фазодаги маълум бир ўрин; пункт.

Бир нуқтага тикилиб қолмоқ.

Ҳар вақтдагидан кўркамроқ, тиниқроқ кўринган тўлин ой самонинг бир нуқтасида қотган каби. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Дарак гап ва тинч оҳанг билан айтиладиган ундов гап охирида, шунингдек, шартли қисқартмаларда қўлланадиган тиниш белгиси .

3. “.“ Нота ёзуви, географик харита, план кабиларда бирор нарсанинг шартли ифодаси бўлган белги

Шаҳарнинг планини келтириб берди ва дорилфунунга борадиган трамвай ёʻлини қизил сиёҳ билан чизиб, тушиладиган ерларга қизил нуқталар қўйди. — А. Қаҳҳор, Сароб

4. Маълум бир тармоқли тизимда бирор тармоқ, нарса ўрнашган жой, пункт.

Пулемёт нуқтаси. Савдо тармоқларининг нуқталари.

Артиллерия худди рўпарадан отгандай душман окопларини, ўт очиш нуқталарини бирин-кетин тор-мор қилмоқда эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз.

5. Математикада, механикада, физикада ўлчови ёʻқ пункт, ўрин, кесмалар чегараси.

А нуқта билан Б нуқта ораси. Тўғри чизиқларнинг кесишган нуқтаси.

6. физ. Модданинг бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга ўтиш пайти, чегараси (ҳарорат билан боғлиқ).

Қайнаш нуқтаси, Музлаш нуқтаси. Эриш нуқтаси.

7. Воқеа, ҳодиса, ижтимоий тараққиёт ва шу кабилар жараёнларда маълум бир пайт, чегара.

сфт. 1. Одатдаги, белгиланган вақтдан илгари, вақт-соати етмасдан.

Бевақт ўлим.

Қурбон ота яна неча йиллар эшоннинг хизматида бўлиб, бевақт кучдан қолди. — А. Қаҳҳор, Тўй

Қодир оллоҳ, сен биласан ҳолимни, Доно эгам, бевақт берма ўлимни. — Маликайи айёр

2. Ноқулай, номатлуб вақтда; бемаврид.

Бевақт келиб, сизларни ёʻлдан тўхтат-димми? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мансур бевақт кирганидан хижолат чекиб, ҳамон эшик орқасида турарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Кеч тунда; бемаҳал.

Бевақт ёʻл юрма.

Бевақт бўлиб қолганидан ўша ерда тунаб қоладиган бўлишди. — С. Аҳмад