Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «QON» — результатов: 1227

Фильтр

Словарные статьи

391
qon

QON 'tirik vujud aʼzo va hujayralarini oziqlantiruvchi, modda almashuvini taʼminlovchi qizil rangli suyuqlik'. [Yaradan] quyuq q o n hali ham sil— jib turar edi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qan tarzida ta — laffuz qilingan (Devon, III, 172); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: qan > qân

1. Organizmning yurak va qon tomirlardan iborat yopiq sistema ichida toʻxtovsiz harakatlanib turuvchi suyuq toʻqimasi (aʼzo va hujayralarni oziqlantiradigan, modda almashinishini taʼminlaydigan qizil suyukdik)

Arteriya qoni. Vena qoni. Qon aylanishi. Qon bosimi. Qon ketishi (oqishi). Qon tomirlari

Yara koʻkrakda, yurakka yaqin: undan quyuq qon hazi ham siljib turar edi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Tugʻishganlik, qarindosh-av-lodlik ramzi sifatida. "Yoshlik"

Ota-bobosi sanʼatkor oʻtganda, qonida bor

Ular "Oʻzimning qonim, qoʻynidan toʻkilsa qoʻnjiga, begona boʻlmasin" qabilida ish tu-tadshzar — Gazetadan

3. Narsalarning yashash, harakatlanish ramzi sifatida; "joni", "yuragi"; qon tomiri

Neft motorlarning qonidir, Neft mamlakatning shonidir — Yo. Mirzo

Nutq insoniy madaniyatning qon tomiri, asosi va oʻzagidir — "Saodat"

4. Shaxsga xos hissiyot, his-tuygʻu

Qandaydir bir parivashning olovli jozibasi, husn-malohati uning erkaklik qoniga choʻgʻ tashlab yuborgan edi — K. Yashin, Hamza

Jayronning shamoldek yengil irgʻishlab qochishi beixtiyor koʻzni oʻynatib, odamda ovchilik qonini koʻpirtiradi — M. Mansurov, Yombi

Полная статья →
qonmoq

fl. 1. Talab darajasida yeb, ichib toʻymoq, nafsi orom olar darajada yemoq, ichmoq va shu kabilar

Uyquga qonmoq. Choyga qonmoq.

Salqin buloqlardan qonar yoʻlovchi. Mirtemir.

Sevgan qizi bilan hech boʻlmasa bir tomoshaga borib, bir qonib gaplashish istagi goʻyo uning qorongʻi koʻngliga yogʻdu sochganday boʻldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ota-onasi, oʻrtoqlarini mehri qonib-qonib koʻrsa, diydorlariga toʻysa. — Gʻ. Rasul, Adolat

2. Koʻngli toʻlmoq, mamnun, xursand boʻlmoq, qanoat qilmoq.

Ozga ham qonmoq.

Yaxshi qoling, sevgan yurt-u diyorim! Xizmat qilib qonmay, qonga boʻyaldim. — Hamza

3. Qanoat, ishonch hosil qilmoq ishonmoq.

[Sodiq:] Mutalboy sizni obdan yaxshi biladur, Homid aka! Sizning qanday xizmatingiz borligiga ham qongan Ammo uning sizdan bir iltimosi bor ekan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Полная статья →
qoʻnim

ot 1. Qoʻnish yoki turish joyi, manzil.

Yogʻin tinib, moʻydanlar ovuli bilan qirdagi qiyotlar qoʻnimi orasiga soʻqmoq yoʻllar tushdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

2. Xatti-harakatsiz, tinch holat; tinim, tinchlik.

Kolxoz raisida qoʻnim yoʻq, mashina oling, — Komiljon. Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Koʻnimi yoʻq kapalak guldan gulga qoʻnadi. — T. Yoʻldosh.

  • Qoʻnim topmoq Muqim oʻrnashib, turib qolmoq. Qosim bir idorada ikki-uch oy ishlab, ikkinchi idoraga kirar, u yerda ham qoʻnim topmay, chiqib ketar edi. — H. Nuʼmon, Fasllar
Полная статья →
qonli

sft. 1. Qoni boʻlgan, qoni bor.

Issiq qonli hayvonlar.

Unsin akasini quchoq-lab, qonli yarasiga yuzini, koʻzini surib yota berdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qon yuqli, qon teggan, toʻkilgan.

Qonli qilich.

Qonli koʻylakni Qoratoy ehtiyot bilan tilib, yarani ochdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Muharram juda shoshib qolgan edi. Uning koʻz oldiga qonli maydon-u erining choʻzilib yotgani keldi. — Shuhrat, Shinelli yillar

3. Qon toʻkish, xunrezlik bilan sodir boʻladigan.

Qonli urushlar. Qonli jang.

Koʻp sirlarning, qonli kunlarning Guvohisan, ulugʻ Dnepr. — Gʻayratiy

Uni joniga teggan bir yoki bir necha qarzdori oʻldirgan, yo boʻlmasa, biror oʻziday axloqsiz raqibi undan qonli oʻch olgan. — S. Ayniy, Esdaliklar

  • Toʻla qonli, toʻlaqonli Har jihatdan mukammal. zamondoshlarining toʻla qonli obrazlarini roman, povest, sheʼrlarda oʻqishni, sahna va ekranlarda koʻrishni istaydilar. — Gazetadan
Полная статья →

Показать все · 391 →

В определениях

471

Показать все · 471 →

Сказки

178
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Arab laqqi
Устное народное творчество

Kambagʻal chol Arab laqqi podshoh saroyida xizmat qilib yuradi. Uning hayoti kutilmaganda yaxshi tomonga oʻzgaradi va boyib ketadi.

Показать все · 178 →

Диалектные материалы

184
Chelwegey
Fargʻona viloyati · yelvagay

Qo'qonda gelwagey yoki gelwa tezag', ya'ni yengil aqlli odam

Qonshu
Toshkent viloyati · qo'shni
Suchan
Xorazm viloyati · sichqon
alchaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · chaqqon, epchil, uddaburon

chaqqon, epchil, uddaburon

Показать все · 184 →

Внешние ресурсы

3
Lex.uz
Нормативные документы

Официальная национальная база законодательства Узбекистана.